سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

چکیده: تحوّلات اخیر سوریه را می‌توان در سه نقطه کلیدی خلاصه کرد: ۱. تولّد عصر «پسا-اسلام سیاسی»: پیروزی نظامی هیئت تحریر الشام (به رهبری احمد الشرع) و تمرکز آن بر «حکمرانی ملی» به‌جای «جهاد فرامرزی»، به دوران آرمان‌گرایی خلافت‌محور پایان داد و واقع‌گرایی سیاسی را جایگزین کرد. ۲. افول جریان‌های سنّتی: اخوان‌المسلمین به دلیل انجماد فکری و دوری از میدان، قافیه را به فاتحان جدید دمشق باخت. حاکمیت جدید اکنون به دنبال یکپارچه‌سازی مرجعیت دینی و به حاشیه راندن این تشکّل سنّتی است. ۳. پایان روایت‌های قدیمی: با سقوط اسد، کلیدواژه‌ی «مظلومیت سنّی» کارکرد خود را از دست داد. اکنون اولویت جامعه از ستیزهای ایدئولوژیک به سمت ثبات، توسعه و هویت ملّی تغییر یافته است.

این مقاله به تبیین سه مقصد کلیدی روزه یعنی «پرورش مراقبه و بیداری وجدان»، «تقویت اراده در برابر غرایز» و «نظم‌بخشی به وقت» می‌پردازد و تأکید می‌کند که حقیقتِ تقوا، ضامنِ سلامتِ اخلاقیِ جامعه و رهایی از فساد است.

این مقاله بر نقش روزه در یکپارچگی امت از طریق هم‌زمانیِ عبادات و افطارهای جمعی تأکید کرده و خواستار پایان دادن به اختلافات در رؤیت هلال با تکیه بر محاسبات نجومی است؛ همچنین روزه را تمرینی برای «تفکر خلاق» از طریق شکستن عادت‌های روزمره می‌داند.

این مقاله به تبیین دو مقصدِ «انسانیت» و «آزادی» در روزه می‌پردازد؛ از یک سو بر درک رنج گرسنگان و انفاق تأکید دارد و از سوی دیگر، روزه را تمرینی برای حاکمیت بر نفس و رهایی از بردگیِ عادت‌ها می‌داند که مقدمه‌ای برای آزادیِ جوامع از استبداد است.

این مقاله به ضرورت تبیین فلسفه و مقاصد روزه در عصر حاضر می‌پردازد و تأکید می‌کند که برخلاف فقهِ صوری، باید به «فقهِ مقاصدی» روی آورد تا پرسش‌های نسل جدید و غیرمسلمانان پاسخ داده شود و پیوند میان عبادت و عقلانیت تقویت گردد.

نوشتار حاضر، روزه را نظامی بنیادین برای گذار از «مادی‌گرایی روزمره» به «هویت نورانی» تبیین می‌کند که هدف غایی آن تحقق تقوا است. این فریضه به‌مثابه‌ی یک سپر (جُنّة)، نه‌تنها جسم را از شهوات پاک می‌سازد، بلکه به سبب ماهیتِ پنهانی‌اش، تنها عبادتی است که از ریا مبرّا گشته و مستقیماً به خداوند انتساب یافته است. در نهایت، روزه با مهار رفتارهای تهاجمی و آراستنِ فرد به صفاتِ صمدیّت، موجباتِ سعادتِ دوجانبه (هنگام افطار و لقاء پروردگار) را فراهم می‌آورد.

این مقاله تفاوت ظریف بلاغی میان «صوم» و «صيام» را بررسی کرده و تبیین می‌کند که قرآن از «صيام» برای بیان فریضه‌ی مستمر و نظام‌مند استفاده کرده، در حالی که در سنّت نبوی هر دو لفظ بر اساس سیاق به جای یکدیگر به کار رفته‌اند. از منظر غزالی، تفاوت «صوم» و «صيام» تنها یک تفاوت لغوی نیست، بلکه تفاوتی در «مرتبه‌ی وجودی عمل» است. «صيام» نشان‌دهنده‌ی عبادتی است که به کمال رسیده و تمام ارکان تشریعی را داراست.

الحمد لله‌ رب العالمین وصلی الله‌ وبارک علی محمد وعلی آل محمد 

اما بعد

به‌ گواهی علما و مفسران قرآن، محور و متن دین همان سوره‌ی مبارکه‌ی حمد/ فاتحه‌ است که‌ دربرگیرنده‌ی مطالب عالی و پاسخ به‌ همه‌ی گروه‌ها و فرقه‌های اهل بدعت و گمراهی است. این سوره‌، همه‌ی منزلتهای سالکان و مقامات عارفان و تفاوت میان وسایل و اهداف را در بر می‌گیرد، و هیچ سوره‌ای دیگر، جای آن‌را نخواهد گرفت. 

با نگاهی گذرا می‌توان حالت‌های فراوانی از تغییر ذایقه‌ و خلط مزاج را در هنگام رسیدن به‌ دوران میانسالی و حدود سن چهل سالگی در خود و دیگران یافت. این تغییر و تحولات را روان‌شناسان «بحران میانسالی» نامند و قرآن، آنرا «مرحله‌ی شکر» نامیده‌ است و چه‌ بسا این احساسات در این دوران میانسالی به‌ هریک از همسالان ما دست می‌دهد.