ایمان آوردن و مؤمن بودن، مسیری هموار و آسان نیست؛ بلکه سفری دشوار، پرچالش و آزمونخیز است. در جهانی که گاه بیاعتنا به احوال و درون آدمی به نظر میرسد، مؤمن با انگیزهای درونی و کششی قلبی بهسوی خدا، به راه خود ادامه میدهد. امید به پاداش الهی و لقای پروردگار، سختیها را برایش هموار میسازد.
یکی از کارکردهای مهم ایمان، معنا بخشیدن به ناعدالتیهای زندگی دنیوی است. مؤمن میداند که در نظام ربانی، هیچ ظلمی بیپاسخ نمیماند و بیعدالتی نمیتواند با ذات حکیم و عادل خداوند سازگار باشد. این باور، به او قدرتِ تحمل، صبر و امید میبخشد.
در این نوشتار، قصد داریم به سه گردباد مهمی اشاره کنیم که مؤمنان در مسیر دینداری با آنها روبرو میشوند:
۱. گردباد ربانی: تربیت در طوفان
نخستین گردباد، همان تربیت الهی است. خداوند که ربّ انسان است، در نقش پرورشدهنده، گاه برای اصلاح و رشد بندهاش وارد میدان میشود. وقتی انسان از مسیر درست منحرف میشود، خداوند با آزمون یا تلنگری او را متوجه میسازد. این تنبیه، برای گرفتن زهر چشم نیست، بلکه نوازشی ربانیست تا بندهاش را در دنیا بیازارد تا در آخرت نیازارد.
آیه اول:
﴿ ظَهَرَ ٱلۡفَسَادُ فِی ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ بِمَا كَسَبَتۡ أَیۡدِی ٱلنَّاسِ لِیُذِیقَهُم بَعۡضَ ٱلَّذِی عَمِلُوا۟ لَعَلَّهُمۡ یَرۡجِعُونَ ﴾
«فساد در خشکی و دریا به سبب اعمال مردم آشکار شد، تا خداوند طعم بخشی از آنچه را انجام دادهاند به آنان بچشاند، شاید بازگردند.»
(سوره روم، آیه ۴۱)
آیه دوم:
﴿ وَلَنُذِیقَنَّهُم مِّنَ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡأَدۡنَىٰ دُونَ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡأَكۡبَرِ لَعَلَّهُمۡ یَرۡجِعُونَ ﴾
«و قطعاً از عذاب نزدیک (دنیوی) به آنان میچشانیم پیش از عذاب بزرگتر (اخروی)، باشد که بازگردند.»
(سوره سجده، آیه ۲۱)
۲. گردباد شیطان: وسوسه، تزئین و تحریف مسیر
دومین گردباد، وسوسهها و فریبهای شیاطین انس و جن است. آنان پیوسته در تلاشاند تا مسیر ایمان را برای رهروانش دشوار و حتی ناپسند جلوه دهند. با ترفندهایی مانند تزئین دنیا و وارونهنمایی حقیقت، ایمان را از دیدگاه مخاطب تحریف میکنند.
آیه اول:
﴿ وَقَدۡ مَكَرُوا۟ مَكۡرَهُمۡ وَعِندَ ٱللَّهِ مَكۡرُهُمۡ وَإِن كَانَ مَكۡرُهُمۡ لِتَزُولَ مِنۡهُ ٱلۡجِبَالُ ﴾
«و بهراستی که نیرنگهایشان را به کار گرفتند، اما نیرنگشان نزد خداست. و اگر نیرنگشان چنان بود که کوهها را از جا برکند.»
(سوره ابراهیم، آیه ۴۶)
آیه دوم (از زبان ابلیس):
﴿ قَالَ رَبِّ بِمَاۤ أَغۡوَیۡتَنِی لَأُزَیِّنَنَّ لَهُمۡ فِی ٱلۡأَرۡضِ وَلَأُغۡوِیَنَّهُمۡ أَجۡمَعِینَ ﴾
«گفت: پروردگارا، به سبب آنکه مرا گمراه ساختی، حتماً برای آنان زینت میدهم (گناهان را) در زمین، و بیتردید همهشان را گمراه خواهم کرد.»
(سوره حجر، آیه ۳۹)
۳. گردباد ایمانی: آزمون خلوص و استقامت
سومین گردباد، همان فتنهها و آزمونهایی است که اصلِ ایمان انسان را هدف میگیرد. ایمان صرفاً گفتن «آمَنَّا» نیست؛ بلکه تعهد، مسئولیت و آزمایشهای پیاپی به دنبال دارد. این گردباد، گاه چنان سهمگین است که حتی پیامبران الهی را به زانو درمیآورد.
گام اول: آزمون عمومی مؤمنان
﴿ أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن یُتۡرَكُوۤا۟ أَن یَقُولُوۤا۟ ءَامَنَّا وَهُمۡ لَا یُفۡتَنُونَ ﴾
﴿ وَلَقَدۡ فَتَنَّا ٱلَّذِینَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَلَیَعۡلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِینَ صَدَقُوا۟ وَلَیَعۡلَمَنَّ ٱلۡكَـٰذِبِینَ ﴾
«آیا مردم پنداشتند که همین که گفتند ایمان آوردیم، رها میشوند و آزموده نمیشوند؟! و همانا کسانی را که پیش از ایشان بودند آزمودیم، تا خداوند راستگویان را معلوم دارد و دروغگویان را نیز.»
(سوره عنکبوت، آیات ۲–۳)
گام دوم: آزمون مؤمنان خالص در میدان سختی
﴿ إِذۡ جَاۤءُوكُم مِّن فَوۡقِكُمۡ وَمِنۡ أَسۡفَلَ مِنكُمۡ وَإِذۡ زَاغَتِ ٱلۡأَبۡصَـٰرُ وَبَلَغَتِ ٱلۡقُلُوبُ ٱلۡحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِٱللَّهِ ٱلظُّنُونَا۠ ﴾
﴿ هُنَالِكَ ٱبۡتُلِیَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَزُلۡزِلُوا۟ زِلۡزَالࣰا شَدِیدࣰا ﴾
«آنگاه که دشمنان از بالا و پایین شما را احاطه کردند، و چشمها خیره شد و دلها به گلوگاه رسید، و به خدا گمانهای گوناگون بردید. در آنجا بود که مؤمنان آزمایش شدند و سخت لرزیدند.»
(سوره احزاب، آیات ۱۰–۱۱)
گام سوم: تزلزل پیامبران در شداید
{ أَمۡ حَسِبۡتُمۡ أَن تَدۡخُلُوا۟ ٱلۡجَنَّةَ وَلَمَّا یَأۡتِكُم مَّثَلُ ٱلَّذِینَ خَلَوۡا۟ مِن قَبۡلِكُمۖ مَّسَّتۡهُمُ ٱلۡبَأۡسَاۤءُ وَٱلضَّرَّاۤءُ وَزُلۡزِلُوا۟ حَتَّىٰ یَقُولَ ٱلرَّسُولُ وَٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ مَعَهُۥ مَتَىٰ نَصۡرُ ٱللَّهِۗ أَلَاۤ إِنَّ نَصۡرَ ٱللَّهِ قَرِیب }
[سوره البقرة: ۲۱۴]
ترجمه: آیا گمان کردید که وارد بهشت میشوید، در حالی که هنوز مانند آنچه بر کسانی که پیش از شما بودند گذشت، بر شما نیامده است؟ آنها دچار سختی، رنج و زلزلههای شدیدی شدند، تا جایی که پیامبر و کسانی که با او ایمان آورده بودند گفتند: «پس یاری خدا کی فرا میرسد؟» آگاه باشید که یاری خدا نزدیک است.
گام چهارم: یأسِ پیامبران
{ حَتَّىٰۤ إِذَا ٱسۡتَیۡـَٔسَ ٱلرُّسُلُ وَظَنُّوۤا۟ أَنَّهُمۡ قَدۡ كُذِبُوا۟ جَاۤءَهُمۡ نَصۡرُنَا فَنُجِّیَ مَن نَّشَاۤءُۖ وَلَا یُرَدُّ بَأۡسُنَا عَنِ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡمُجۡرِمِینَ }
[سوره يوسف: ۱۱۰]
ترجمه : تا آن زمان که پیامبران ناامید شدند و گمان کردند که شاید وعدهی یاری به آنان تحقق نیابد، در همان لحظه یاری ما به آنها رسید، پس کسانی را که خواستیم نجات دادیم؛ و عذاب ما از مردم مجرم بازگردانده نمیشود.
در این مرحله، فشار و تنگنا به قدری شدید میشود که پیامبران نیز گمان میبرند وعده خدا دیر یا ناتمام مانده است
ایمان در میدانهای واقعی: غزه، تجلی گردبادها
اگر بخواهیم این گردبادهای ایمانی را در واقعیت و در زندگی امروز انسانها ببینیم، نمونهی روشن آن را در سرزمین غزه میتوان یافت. مردمانی که در کورانِ آزمونهای الهی، وسوسههای دشمن، و سختیهای شدید مادی و معنوی ایستادهاند.
در حالیکه خانهها و جانهایشان آماج حملات است، ایمان به خالق مهربان، امید به پاداش الهی، و یقین به عدالت ربانی، رنج را برای آنان قابلتحمل میسازد. آنان باور دارند که پشت دیوارها و دود و آتش، دستی رحمانی نظارهگر ایستادگیشان است و وعدهی الهی، هرچند دور به نظر رسد، محقق خواهد شد.
خداوند، تلاش مؤمنانش را ضایع نمیکند.
در برابر این همه رنج، ما نیز مکلفیم در حد توان، همراهی کنیم. اگر نمیتوانیم در میدان عمل، دوشادوش مظلومان باشیم، باید لااقل با دل، با مال، با قدم یا قلم یاریشان کنیم:
تا توانی به جهان خدمت محتاجان کن
به دمی، یا درمی، یا قدمی، یا قلمی.
در پایان، با زبانی آمیخته به امید و خشوع، از پروردگار مهربان چنین میخواهیم:
خدایا، عظمت قدرتت را به بندگانت بنما تا دلهایشان در ایمان به تو نلرزد.
خدایا، صبر و آرامش را بر دلهای مومنان مظلوم غزه نازل فرما.
پروردگارا، ما را بیش از توانمان در گردبادهای ایمان گرفتار مساز که تاب نمیآوریم و رسوا میشویم.
نظرات