سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

معرفی مذهب معتزله*

 معتزله، فرقه‌ای اسلامی است که در اواخر عصر اموی بوجود آمد و در عصر عباسیان شکوفا شد. این گروه کلامی از نظریه‌های فلسفه‌های وارداتی، برای فهم عقیده‌ی اسلامی تنها بر عقل تکیه می‌کند. نام‌های مختلفی مانند: معتزله، قدریه، عدلیه، اهل عدل و توحید، مقتصده و وعیدیه بر این گروه کلامی نهاده‌اند.

تأسیس معتزله و شخصیت‌های برجسته‌ی آن:

-د انشمندان در مورد پیدایش اعتزال دیدگاه‌های متفاوتی دارند؛ اما در دو دیدگاه زیر با هم مشترک هستند:

از نق‌زدن‌های بی‌سرانجام که صِرفاً اسباب تلخ‌کامی‌اند چه سود؟ از هر حادثه‌ای برای کوفتن دولت و ملت و حاکمیت و دادخواهی استفاده کردن جز ابتذال چه فرجامی دارد؟ معلمی با جان‌نثاری خود، از انسانیت اعاده‌ی حیثیت می‌کند، ما را که با مشاهده‌ی اینهمه فجایع جهانی ناشی از قتل و استبداد و تروریسم از آدمی سیر و ملول آمده‌ایم، به بقای شرافت و مروّت دلگرم می‌کند. اینهمه باید اسباب تأمل، اعتبار و به خود آمدن باشد نه دستمایه‌ی اعتراض سیاسی و تکرار ملال‌آور حرف‌های لاطائل. 

الرَّحْمَـٰنُ ﴿١﴾ عَلَّمَ الْقُرْآنَ

دانش و آگاهی که ماهیت و مقام بشر را دگرگون کرد از شاخصهای مٶثر در تکوین و تکمیل شخصیت انسان به شمار می‌رود و زمانی این شاخص، آدمی را به مقامات نورانی عروج می‌دهد و به وی تکامل می‌بخشد که با تعهد، خلوص و معرفت قرین باشد. بنا بر این، دانش و تعهد، و آگاهی و تقوا از اهرمهای کارآمد در شکل‌گیری هویت باطنی و صدور شناسنامه‌ی فضیلت و برتری انسان بر سایر موجودات است.

در بخش اول این نوشته به اختصار به موارد ذیل اشاره شد: ۱ـ برابر دانستن ملی گرایی و وطن دوستی با سکولاریسم یا لیبرالیسم یا چپ گرایی و ۲ـ جنگ با اسلام و اسلام گرایی زیر نقاب ملی گرایی (کوردایه‌تی) از طریق روش‌های ذیل: الف ـ معرفی اسلام به عنوان عامل اصلی شکست و ناکامی کرد‌ها و ب ـ بهانه جویی جهت حمله به اسلام و اسلام گرا‌ها. 

و اکنون ادامه‌ی آن: 

ج ـ فراموش کردن وحتی بدنام کردن رموز و شخصیت‌های برجسته‌ی اسلامی کرد

این سه اسم از «غفر و مغفرت» گرفته شده‌اند. کلمه‌ی «غفر» در اصل به معنی «پوشانیدن، از نظر دور شده» است. چند کلمه‌ای هستند که حرف اول آنها «غین» و حرف دوم آنها «فاء» است دارای معنای متناسب با کلمه‌ی «غفر» هستند؛ مثلاً: کلمه‌ی «غفلت» حالتی است که انسان به خاطر عدم توجه به امری به مرحله‌ای رسیده است که آن مسئله از نظرش پنهان شده است (یعنی آنقدر به او توجه نکرده است که آن مسئله از نظرش دور شده است).

دولت اسلامی‌(داعش) دوگانه گمراه‌کننده‌ای میان دیکتاتوری و افراط‌گرایی را عرضه می‌کند. تونس ثابت کرده است که راه بهتری هم هست.

کشورهای بسیاری با این پرسش روبرو هستند که چگونه با گروههای تروریستی به مانند داعش مقابله کنند. در گاه اول اما اثبات شده است که تمرکز بر روش مقابله نظامی بی‌نتیجه است. تلاش برای جمع کردن بساط گروهی که خود را دولت اسلامی نامیده است با بمباران و یا محدود کردنشان، با افزایش توان نیروهای نظامی، امنیتی در محل‌های عملیاتی آنها با توجه به توان عظیم مالی این گروه با موفقیت‌های بسیار کمی همراه بوده و در واقع بی نتیجه بوده است.

نگاهی به کتاب «سنت و اصلاح» عبدالله عروی

آیا عبدالله عروی مباحث و جنجال‌هایی را که با کتاب‌های « الأيديولوجية العربية المعاصرة: ایدئولوژی معاصر عربی» و «العرب والفكر التاريخي: عرب و نگرش تاریخی» آغاز کرده بود، با کتاب «السنة والإصلاح» به پایان برده است؟ آیا این پایان به همان سرنوشتی دچار می‌شود که عملیات نوگرایی و ایدئولوژی مدرنیته در کشورهای عربی با آن سروکار دارد؛ سرنوشت روشنفکر رادیکالیستی که نگرش وی در انتخاب‌های بشری، عقلانی، سکولاریستی، دموکراتیک و سوسیالیستی‌اش گنجانده شده است

عروی .. مدافع حکومت دینی

عبدالله عروی؛ اندیشمند مغربی از مدافعان گسست معرفتی از میراث گذشته به شمار می‌آید و بر ضرورت پیوند با ارزش‌های مدرنیسم غربی، بر این اساس که ارزش‌هایی بشری و عقلانی هستند، تأکید دارد. ولی در آخرین گفت‌وگوی رسانه‌ای با نشریه‌ی «المساء» مغرب، او پس از ناکامی تلاش‌ها برای رسیدن به نظام‌های دموکراتیک در مناطق عربی، از حکومت مذهبی دفاع کرد. چه چیز باعث شد اندیشمندی نوگرا همانند عروی خواستار چنین مفاهیم عتیقه‌ای برای حل چالش‌های معاصر حکومت شود؟