پاسخ به سؤالات فقهی

ایمیل خود را وارد کنید تا پاسخ‌های فقهی به صورت خودکار برایتان ارسال شود:

برای ارسال سؤالات فقهی خود به این آدرس مراجعه نمایید.

سؤال 1012: من و خانمم هر دو كارمند رسمي آموزش و پرورش هستيم و حقوقي كه ماهيانه بدست من مي‌آيد حدود 700هزار تومان است كه براي خانواده خرج مي‌كنم و گاهي هم از موجودي خانمم هم استفاده مي‌كنيم كه شايد پس‌اندازي در حدود 200 هزار تومان در ماه داشته باشيم،
1392/10/11
ادامه سؤال:
آيا از حقوق ماهيانه كه دريافت مي‌كنيم، زكاتي بايد پرداخت كنيم يا نه؟
جواب:

حقوق ماهانه زکات ندارد مگر پس‌انداز جمع شود و به حد نصاب زکات (قیمت 20مثقال طلا) برسد و یک‌سال بر آن بگذرد، در این صورت زکات بر آن واجب می‌شود.

سؤال 1011: امامت مرد برای مقتدیانی که همگی زن هستند چه حکمی دارد؟ آیا در قول راجح مذاهب چهارگانه اهل‌سنت اختلاف نظر وجود دارد؟
1392/10/11
جواب:

تمام مذاهب اهل‌سنت، امامت مرد برای زنان را جایز می‌دانند جز برخی فقهای حنبلی که امامت مرد برای زنان نامحرم را مکروه می‌دانند. اما اگر مردی یا یک زن محرم همراه امام آنجا باشد مکروه بودن آن از بین می‌رود.

سؤال 1010: اگر راننده‌ای در اثر برخورد به عابر پیاده مرتکب قتل شود دو ماه روزه برای راننده واجب است یا می‌توان فدیه داد در صورتی‌که توان روزه گرفتن داشته باشد؟
1392/10/08
جواب:

مطابق آیه 92 سوره نساء: (وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ... فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِّنَ اللَّـهِ...) کفاره‌ی قتل خطأ آزاد کردن برده‌ی مؤمن یا دو ماه پی‌در‌پی روزه‌ گرفتن است. بنابر اتفاق نظر مذاهب حنفی و مالکی و شافعی در اصح اقوال و حنبلی در یکی از روایت‌ها، کسی که مرتکب قتل خطأ شده است باید یک برده‌ی مؤمن آزاد کند اگر برده نیافت دو ماه پی‌درپی روزه بگیرد.
اما در یک قول شافعی و یک روایت از حنبلی می‌گوید اگر نتواند دو ماه روزه بگیرد غذای یک وعده‌ی 60فقیر را بدهد.

سؤال 1009: الف- آیا تبعیت از مذهب خاصی (مثلاً مذهب امام شافعی) درست است؛ چون بعضی‌ها که به سلفی مشهورند، می‌گویند که باید به‌دنبال حدیث صحیح باشیم و درست آن است،
1392/10/07
ادامه سؤال:
ولی در آن زمان چون احادیث جمع نشده بود، در زمان خودشان می‌توانستند از آن تبعیت کنند و چیزی به عنوان فرقه‌ی ناجیه مطرح می‌کنند که فرموده‌ی رسول-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- که امتم به 73فرقه تبدیل می‌شوند که همگی آن‌ها گمراه هستند، به جز یکی که بر دین من و اصحابم باشد؟ ب- در میان مذاهب اختلاف فقهی وجود دارد، اگر کسی بر مذهبی باشد ولی در بعضی احکام از رأی سایر مذاهب استفاده کند، درست است یا نه؟ ج- در یکی از پاسخ‌ها دیدم که فرموده بودید؛ کسانی که زیاد با امور شرع آشنا نیستند باید از فقیهان تبعیت کنند، اگر می‌شود بگویید بر چه اساسی تبعیت درست خود را تشخیص دهند، یعنی می‌توانند در امور از یک مجتهد پیروی کنند؟ د- اگر عالمی در اجتهادش اشتباه نماید و کسانی که به علوم دینی آشنایی چندانی ندارد از او پیروی کنند گناهکار خواهند بود؟
جواب:

الف- بیشتر علمای معاصر معتقدند که اگر رأی یک مجتهد با حدیث صحیح پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- منافات داشت یا توسط عالمی واجد شرایط با دلیل متقن واضح شد که استناد او به فلان حدیث یا فلان آیه ضعیف است، مسلمان می‌تواند با احترام به رأی آن مجتهد از آیه قرآن یا حدیث صحیحی که رأی مجتهد را نقض می‌کند، پیروی نمایند.
ب- اگر فردی مطابق علوم شرعی و با بررسی ادله‌ی مذاهب متوجه شد که رأی مذهب یا مجتهد دیگر از رأی مذهب او قوی‌تر و صحیح‌تر است، می‌تواند از رأی قوی‌تر پیروی نماید، البته متوجه باشد که صرفاً به‌دنبال رأی آسان‌تر نباشد. در ضمن کسانی که اهل ترجیح نیستند و در علوم شرعی و بررسی، کارشناس نیستند نمی‌توانند رأی بهتر را از میان آراء مجتهدان ترجیح بدهند. مگر از آراء اهل ترجیح پیروی نمایند.
ج- در جامعه‌ی اسلامی آنچه قرآن توصیه می‌کند این است که مسلمانان از جمعی کارشناس که با مشورت به یک رأی نهایی می‌رسند پیروی نمایند، اما امروز که چنین سازوکاری فراهم نیست، علما پیروی از مذاهب را ناچار می‌دانند شاید بهتر باشد که از مجمع یا شوراهای فقهی که با بررسی ادله‌ی مذاهب در هر موضوع به یک نظر می‌رسند، پیروی شود گرچه چنین مجمع‌های فقهی نیز متعدد هستند اما به‌طور مطلق پیروی از یک مجتهد درست نیست؛ زیرا انسان هر چند عالم باشد جایز الخطا است. البته شورا نیز ممکن است اشتباه بکند اما درصد خطای شورا از فرد کمتر است.
د- امروز هر کس آیات و احادیث را در موضوعی می‌خواند آن شخص استنباط خود از آن‌ها را در فلان موضوع مثلاً حرمت یا مباح بودن موسیقی بیان می‌کند، بنابراین قرائت‌ها و برداشت‌ها ممکن است متفاوت باشد، اگر کسی می‌گوید فلان عالم حجت نیست، بلکه قرآن و سنت حجت است، باید گفت: نظر علما غالباً همه از قرآن و سنت استنباط شده‌اند و هر نظری که به قرآن و سنت و منطق برهان استناد نکرده باشد در اصل باطل است بنابراین ما باید از رأی عالمانی پیروی کنیم که علمی‌تر و منطقی‌تر از قرآن و سنت استنباط می‌کنند، آیات و احادیث را در موضوعی جمع می‌کنند و بررسی می‌نمایند و سرانجام از مجموع آن‌ها یک رأی را استنباط می‌کنند.

سؤال 1008: دوستی دارم که می‌تواند با اجنه ارتباط برقرار کند و خبرهای دقیق از گذشته‌ی من یا هر کس دیگری بیاورد. می‌خواستم بدانم آیا احضار اجنه و برقراری ارتباط با آن‌ها از نظر قرآن و سنت چه حکمی دارد و آیا ما مسلمانان مجاز به این کار هستیم؟
1392/09/30
جواب:

جمهور علما گفته‌اند: ارتباط با جن جایز نیست، چه‌بسا چنین ارتباطی فرد را به انحراف و امور غیر شرعی بکشاند و از سوی دیگر این کار سبب می‌شود که فرد از راز دیگران آگاه گردد و چنین کاری درست نیست. اما برخی دیگر از علما گفته‌اند: اگر فرد مؤمن و عالم از راه راست و شرعی با جن ارتباط برقرار کند و اطمینان داشته باشد که منحرف نمی‌شود و با آن کارش به دیگران زیان نمی‌رساند، اشکالی ندارد.

سؤال 1007: حکم خوردن گوشت فیل از نظر شرع اسلام چیست؟
1392/09/30
جواب:

جمهور علما گفته‌اند: خوردن گوشت فیل حرام است، اما مالکی‌ها و پیروانشان گفته‌اند: خوردن آن مکروه است.

سؤال 1006: چه گناهاني باعث مي‌شود که خداوند پرده‌ی گناهان انسان را بردارد و آبروي انسان به سبب گناهانش برود؟
1392/09/30
جواب:

خداوند پوشاننده‌ی عیب‌های بندگان خود است و هرگاه بنده‌ای مرتکب گناه گردد و به‌سوی خداوند بازگردد، خداوند او را می‌آمرزد، اما اگر فرد پیوسته بر گناهان خود پافشاری کند و در برابر خداوند گستاخی نماید، خداوند آبرویش را می‌برد.

سؤال 1005: چرا اگر پدر بچه‌ای فوت کند، بچه از ارث پدربزرگش محروم می‌شود؟ لطفاً دلیل آن را بیان بفرمائید.
1392/09/30
جواب:

اگر فردی بیمرد و فرزند پسر داشته باشد،‌ به‌عنوان عصبه و وارث درجه یک است، در آن صورت نوه نمی‌تواند از آن فرد ارث ببرد، مگر آن‌که پدر بزرگ وصیت کرده باشد که از یک سوم دارائیش به نوه یا به کس دیگری داده شود.
اما اگر فرد بمیرد و پسر نداشته باشد و تنها دختر داشته باشد، نوه‌ی پسری که پدرش فوت نموده، جایگزین پدر خود می‌شود و به‌عنوان عصبه از پدربزرگش ارث می‌برد.

سؤال 1004: ده سال است حساب جوانان مسکن به امید دریافت وام برای مسکن باز کرده‌ام، الان اولاً وضعیت اقتصادی‌ام خوب شده، ثانیاً خانه‌ی خوبی دارم، از طرف دیگر این وام را حرام می‌دانم، با این اوصاف آن را نمی‌خواهم.
1392/09/30
ادامه سؤال:
آیا آن را مسدود نمایم یا به دیگری که نیازمند است واگذار نمایم یا وام را دریافت نمایم و به نیازمندی که مسکن ندارد، تحویل دهم آیا در آن صورت شریک در معاصی نخواهم بود؟
جواب:

دریافت وام با بهره، زمانی جایز است که فرد خودش به آن نیاز مبرم داشته باشد و مضطر باشد، شکر خدا که شما اکنون وضعیت اقتصادی خوبی دارید، برداشتن آن برای شما یا واگذار نمودن آن به دیگری از سوی شما جایز نیست. آن حساب را مسدود کنید.

سؤال 1003: استفاده کردن از پلاک طلا با نوشته‌ی آیات کرسی برای بچه‌ی تازه متولد شده چه حکمی دارد و در چه سنی می‌تواند استفاده کند؟
1392/09/30
جواب:

استفاده از طلا برای پسر بچه درست نیست، خواه پلاک باشد یا به‌ هر شیوه‌ی دیگر.
اما استفاده از طلا برای دختر بچه مباح است؛ اصل آن است که بر روی پلاک و نظیر آن، آیات نوشته نشوند، قرآن برنامه‌ی زندگی مسلمان است، باید به احکام آن عمل شود و دستورات آن را اجرا گردد ولی اگر بر روی پلاک آیه یا بخشی از آیه نوشته شده باشد، دقت شود که آیات مورد بی‌احترامی قرار نگیرند و با چیزهای نجس آلوده نشوند.

سؤال 1002: اگر در هنگام نماز خواندن باد از بدن خارج شود، نماز باطل است؟ آیا نماز را باید قطع کرد؟ لطفاً توضیح بفرمایید؟
1392/09/30
جواب:

اگر فرد یقین داشته باشد که در نماز باد از او خارج شده است،‌ وضو و نمازش باطل می‌شود، باید وضو بگیرد و نمازش را از اول آغاز کند؛ اما اگر فردی باشد که دچار بیماری باشد و همیشگی باد از او خارج می‌شود و نمی‌تواند آن را کنترل کند، بمانند فرد سلس‌البول است،‌ باید وضو بگیرد و بی‌درنگ نمازش را بخواند، در این صورت اگر در اثنای نماز، باد از او بیرون بیاید، به سبب معذور بودن و رفع حرج و دشواری از او، نمازش درست است.

سؤال 1001: حج بر چند نوع است و هر کدام را به‌طور کامل تشریح نمایید؟
1392/09/30
جواب:

حج فرض به سه شیوه برگزار می‌شود: 1- تمتع 2- قِران 3- اِفراد.
برای آگاهی بیشتر در این مورد به کتاب‌های فقهی، از جمله: کتاب فقه آسان، فقه منهجی و کتاب‌های دیگری که در زمینه‌ی حج نگاشته شده‌اند، مراجعه شود.

سؤال 1000: آیا در حالت جنابت با اینکه به آب دسترسی داشته باشیم، آیا می‌توان آب یا غذا میل کرد؟
1392/09/30
جواب:

در حالت جنابت، خوردن یا نوشیدن مانع شرعی ندارد.

سؤال 999: نظر فقه شافعی در مورد عقیقه چیست؟
1392/09/30
جواب:

عقیقه یا نسیکه یا ذبیحه به حیوانی گفته می‌شود که پدر در هفتمین روز تولد فرزندش برای پذیرایی از خویشاوندان و دوستان و مستمندان ذبح می‌کند.
حکم آن در مذهب امام شافعی سنت مؤکده است و در حدیث آمده که رسول خدا-صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم- فرمود: «هر کودکی در گرو عقیقه و ذبح حیوانی است که در هفتمین روز ولادتش برایش ذبح می‌شود و سرش را می‌تراشند و او را نام‌گذاری می‌کنند»[ابوداود، ج2، ص260؛ حاکم، ج4، ص237]
انجام عقیقه برای سرپرست خانواده و مسؤول تأمین معیشت؛ مستحب است، اما به‌جز پدر خانواده، دیگر خویشاوندان با اجازه‌ی پدر هم می‌توانند اقدام به تهیه‌ی آن بنمایند، همچنان که رسول خدا-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- برای حسن و حسین-رضی‌الله‌عنهما- عقیقه سر برید.
چنان‌چه پدر بچه به هر دلیل برای او سنت عقیقه را انجام نداده باشد، خود فرزند بعد از بزرگ شدن می‌تواند این‌کار را برای خود انجام دهد. حیوانی که برای عقیقه ذبح می‌شود بهتر است گوسفند باشد و باید حیوان شرایط قربانی را از نظر سلامت و عیوب و سن داشته باشد و بهتر است که گوشت عقیقه را پخته و به صورت غذا برای مردم بفرستد یا آنان را دعوت کند.

سؤال 998: اگر فردی چند فرزند داشته باشد «اعم از دختر و پسر» و یکی از این پسران وی کودکی در شکم خانمش داشته باشد و قبل از به دنیا آمدن فرزندش، از دنیا برود، آیا وقتی کودک متولد شود از پدربزرگ خود ارث می‌برد یا خیر؟
1392/09/30
جواب:

فرزند متولد شده ارث نمی‌برد؛ زیرا پدرش که وارث است، فوت کرده است،‌ اما پدربزرگ می‌تواند از اموالش به اندازه‌ی سهم‌الإرث به نوه‌هایش بدهد. خداوند در قرآن به وصیت کردن سفارش می‌نماید، برای چنین مواردی است تا صاحب مال با وصیت خود از هدر رفتن حقوق برخی افراد جلوگیری نماید.