پاسخ به سؤالات فقهی

ایمیل خود را وارد کنید تا پاسخ‌های فقهی به صورت خودکار برایتان ارسال شود:

برای ارسال سؤالات فقهی خود به این آدرس مراجعه نمایید.

سؤال 925: آیا مرد می‌تواند بدون اطلاع زن اول همسر دیگری اختیار کند؟
1392/07/09
جواب:

با استناد به نصوص شرعی رضایت همسر اول برای گرفتن همسر دوم، شرط نیست، اما از نظر قانون، رضایت همسر اول برای اختیار همسر دوم شرط است، اگر فردی بدون اجازه‌ی همسر اول چنین‌کاری انجام دهد، تعزیر می‌شود.

سؤال 924: سلام. در آزمون استخدامی شهرداری شرکت کردم که یکی از شرایطش این بود: تاریخ اخذ مدرک تحصیلی تا پایان مهلت ثبت نام باشد. تاریخ فارغ التحصیلی من یک ماه بعد از مهلت ثبت نام بود.
1392/07/09
ادامه سؤال:
الان در آزمون پذیرفته شده‌ام و مراحل گزینش و مصاحبه رو به پایان است. یعنی با ارایه‌ی مدرک تحصیلی و استعلامی که گزینش از دانشگاه گرفته مدارک بنده تأیید شده و ایرادی نگرفته‌اند. آیا از نظر شرعی به دست آوردن این شغل جایز است؟
جواب:

با توجه به استعلامی که اداره‌ی پذیرش‌کننده‌ی شما از دانشگاه گرفته و ایرادی نگرفته‌اند و مراحل پذیرش را پشت‌ سر گذاشته‌اید، استخدام شما در آن شغل منع شرعی ندارد.

سؤال 923: کارگران خدمات شهری که در مراکز بازیافت کار می‌کنند همواره اجناس کم ارزش و پرارزشی را پیدا می‌کنند که اگر آنها را جدا نکنند به مرکز دفن برده می‌شوند و اگر بخواهند آنها را مشابه دستورات اعلام کنند از کار و زندگی می‌افتند. تکلیف چیست؟
1392/07/09
ادامه سؤال:
بخصوص در مورد چیزهایی که امکان پیدا کردن صاحب آن وجود ندارد.
جواب:

مدتی آن را نگه دارند؛ در صورتی‌که یافتن صاحب آن مشکل یا غیرممکن باشد، خود آن افراد آن‌ها را بردارند یا به نیازمندان بدهند. اما اگر بعداً صاحب اصلی آن پیدا شود، باید مال را به صاحبش بازگردانند.

سؤال 922: دختری 18 ساله‌ام، مزاحمی تلفنی داشتم كه موضوع را با خانواده مطرح كرده و خوشبختانه در طی 10 روز پيام و تماس تمام شد. يک بار هم گوشی را بر نداشته و مرتكب گناه نشدم. بعد از مدتی حدوداً دو ماه، تلفن خانه به صدا در آمد و
1392/07/09
ادامه سؤال:
با توجه به اينكه شماره‌ای نينداخت آن را برداشتم. آقايي بود كه بعد از اطمينان از شماره‌ی گرفته شده، خواست با من حرف بزند. ابتدا خواستم گوشي را قطع كنم ولي بعد گفتم كه بگویم ديگر مزاحم نشود. ايشان گفت قصد ازدواج دارد و با توجه به اين مسأله پيشنهاد داد با هم مدتي آشنا شويم اما بنده قبول نكردم و گفتم تا كنون با نامحرم بحث نكرده و نمي‌كنم. خلاصه ايشان اصرار بر گرفتن قول ازدواج داشت كه با توجه به تحصيلم گفتم يك سال ديگر شايد به اين مسأله فكر كنم و ايشان قول داد ديگر تماسي نگيرد. ولي از آن مدت تا كنون احساس گناه شديدي دارم واحساس مي‌كنم به خدا و خانواده‌ام خيانت كرده‌ام. با اينكه هيچ سخن ديگري در اين ميان رد و بدل نشد ولي اين احساس هميشه با من است. لطفاً راهنمايي كنيد از دو جهت 1- پي بردن به قصد ايشان و2- آيا مرتكب گناه شده‌ام؟
جواب:

با چنین جوابی که به او داده‌اید، مرتکب خیانت و گناه نشده‌اید. اما درباره‌ی ارتباط با نامحرم مواظب باشید که مبادا در دام افراد بیماردل گرفتار شوید، بلکه به هنگام درخواست ازدواج باید بگویید که از راه شرعی و متعارف اقدام شود.

سؤال 921: خواهرم دارای دو دختر می‌باشد و شاغل است. مدتی‌ست همسرش فوت نموده است. هنگام تقسیم ارثیه چه میزان از ارثیه به او و دخترانش می‌رسد؟ آیا مهریه‌اش جدا از ارثیه به خواهرم می‌رسد؟
1392/07/09
جواب:

مهریه جدا از ارثیه است و اگر پرداخت نشده باشد، باید پیش از تقسیم ارثیه نخست مهریه خانم پرداخت شود، سپس باقیمانده‌ی مال در میان وارثان تقسیم می‌گردد، چون میت فرزند دارد، با استناد به آیه‌ی 11 سوره‌ی نساء، سهم همسرش یک هشتم است و به دختران دو سوم از ارث می‌رسد.

سؤال 920: بعد از نمازم همیشه سجده‌ی شکر به جا می‌آورم بدین صورت که ابتدا نیت می‌کنم بعد به سجده می‌روم و دعای «اللهم بارک لی فیما اعطیتنی و اجعلنی من الشاکرین بنعمتک و لاتجعلنی من الکافرین به» می‌گویم
1392/06/19
ادامه سؤال:
و بعد می‌نشینم و مثل پایان نماز سلام می‌دهم. آیا این کار من درست است؟ من همیشه دوست دارم شاکر نعمت‌های خدایم باشم. این سجده‌ی شکر به من آرامش می‌دهد. اگه به جا آوردن سجده‌ی من اشتباه است لطفاً من را راهنمایی کنید و راه‌های بیشتری به‌ من بگویید که بتوانم از خدایم تشکر کنم. آیا نماز سنتی به نام شکر داریم؟ اگه داریم چگونه باید ادا شود؟(شافعی مذهب هستم)
جواب:

شکر نعمت یعنی ابراز قدردانی و تشکر از خداوند به خاطر عطا کردن نعمت و استفاده شرعی و درست از آن نعمت. برخی از علما، سجده‌ی شکر را پس از دستیابی به نعمتی جایز می‌دانند اما اینکه فرد نمازگزار پس از نمازهای فرض نیت کند و سجده‌ی شکر برود، نه از پیامبر-صلی الله علیه وسلم- روایت شده و نه از اصحاب و نه از علمای پیشین و حتی برخی از فقها آن را مکروه می‌دانند. ضمناً در شریعت، نمازی به نام نماز شکر نداریم.

سؤال 919: در حدیثی آمده است که پیامبر-صلی الله علیه وسلم- هنگام افطار، خرماها را به تعداد فرد برمی‌داشت و می‌خورد. خواستم بدانم؛ چرا به تعداد فرد برمی‌داشت؟
1392/06/19
جواب:

در حدیث آمده است که انس روایت می‌کند: «کان النبی-صلی الله علیه وسلم– لا یغدو یوم الفطر حتی یأکل تمرات و یأکلهنّ وتراً.»[رواه احمد و بخاری] رسول خدا-صلی الله علیه وسلم– در روز عید فطر به نماز عید نمی‌رفت تا چند عدد خرما می‌خورد و تعداد آن‌ها فرد بود.
شاید دلیل اینکه پیامبر-صلی الله علیه وسلم- خرماها را به عدد وتر می‌خورد این باشد که در حدیث دیگری می‌فرمایند: «ان الله وتر یحبّ الوتر»[ابوداوود] یعنی خداوند فرد است و فرد را دوست دارد.

سؤال 918: من اگر بخواهم از کمیته‌ی امداد، وام خودرو بگیرم، کمیته من را به بانک معرفی می‌کند و بانک از طریق نمایندگی برای من خودرو می‌خرد
1392/06/19
ادامه سؤال:
ولی به قیمت بالاتر و با چهار درصد کارمزد حساب می‌کند و من این پول را به صورت اقساط به بانک می‌پردازم، آیا این وام حرام است یا نه؟ اگر حرام است راه صحیح این معامله چیست؟
جواب:

کمیته امداد در واقع خودرو را از کارخانه با قیمت نقد می‌خرد و آن را به شما به قیمت اقساط ماهانه می‌فروشد و مشکل شرعی ندارد.

سؤال 917: زکات کسبه در حال فعالیت چگونه محاسبه می‌شود؟
1392/06/19
جواب:

فرد تاجر، اموال و همه‌ی اجناس خود را پس از گذشت 12 ماه با قیمت روز حساب کرده و دو و نیم درصد آن را به عنوان زکات به نیازمندان می‌پردازد.

سؤال 916: الف- دیدگاه ما اهل‌سنت درباره‌ی معاویه چیست؟ ب- اگر در مورد حجاب بیان می‌شود که باید باشد؛ چرا بسیاری از زنان مسلمان سایر کشورها فقط در هنگام نماز کاملاً پوشیده هستند؟
1392/06/19
ادامه سؤال:
منظورم این است که آیا ما به اشتباه حجاب را تفسیر نمی‌کنیم؟ آیا واقعاً حجاب یعنی روسری... آیا نمی‌شود گفت صورت یک زن برای یک مرد گاهی تحریک‌کننده‌تر از مویش است؟ ج- برخورد یک مسلمان با یک کافر یا یهودی چگونه باید باشد؟... در کل برخورد با افرادی که عقاید مخالف دارند، چکار باید کرد؟
جواب:

الف- از دیدگاه اهل‌سنت، معاویه از اصحاب رسول خدا-صلی الله علیه وسلم- بوده ‌است، اما اهل‌سنت حکومت علی-رضی الله عنه- را حق و حکومت معاویه را باطل می‌دانند.
ب‌- علماء در این مورد اتفاق نظر دارند که بجز دست‌ها و چهره‌ی زنان همه بدن آن‌ها عورت است و باید در حضور مردان بیگانه پوشیده باشد: (يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ)[احزاب:59] جلباب‌ها (روسری‌های بلند) خود را بر خویش فرو افکنند.
همچنین رسول خدا-صلی الله علیه وسلم– خطاب به اسماء فرمود: «ای أسماء هرگاه زنان به سن بلوغ رسیدند، به جز صورت و کف دستانشان نباید قسمت دیگری از بدنشان دیده شود.»[صحیح بخاری] و این حدیث دلیلی است بر اینکه رواست چهره‌ و دستان زن پیدا شود. اما در مورد حدود عورت زنان، فقهاء بجز مالکیه اختلاف نظر دارند و در کل دارای سه گونه رأی هستند: 1- امام احمد می‌گوید: همه‌ی بدن زنان بغیر از صورت و کف دستشان عورت می‌باشد. 2- امام شافعی می‌گوید همه‌ی بدن زنان بغیر از صورت و کف دستان عورت می‌باشد و دست و رو و کف پا نیز عورت است. 3- امام ابوحنیفه می‌گوید: همه بدن زنان به‌غیر از کف دستان و چهره و کف و روی پا و جایی که خلخال می‌بندند، عورت می‌باشد. علت تفاوت دیدگاه علماء به تفاوت نظر آنها در مورد تفسیر (الا مَا ظَهَرَ مِنهَا) برمی‌گردد.
ج‌- خداوند متعال در رابطه با برخورد با اهل کتاب می فرمایند:
(لَّا يَنْهَاكُمُ اللَّـهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِ‌جُوكُم مِّن دِيَارِ‌كُمْ أَن تَبَرُّ‌وهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّـهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ * إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّـهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَ‌جُوكُم مِّن دِيَارِ‌كُمْ وَظَاهَرُ‌وا عَلَى إِخْرَ‌اجِكُمْ أَن تَوَلَّوْهُمْ وَمَن يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَـئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ)[ممتحنه:8-9] خداوند شما را بازنمی‌دارد از این که نیکی و بخشش بکنید به کسانی که به سبب دین با شما نجنگیده‌اند و از شهر و دیارتان شما را بیرون نرانده‌اند. خداوند نیکوکاران را دوست می‌دارد. بلکه خداوند شما را بازمی‌دارد از دوستی ورزیدن با کسانی که به خاطر دین با شما جنگیده‌اند، و شما را از شهر و دیارتان بیرون رانده‌اند، و برای اخراج شما پشتیبانی کرده‌اند و یاری داده‌اند. کسانی که ایشان را به دوستی گیرند، ظالم و ستمگرند.
مفسرین می‌گویند این آیات از زمره‌ی آیات محکمات است و خداوند مسلمانان را از خوبی و نیکی و دادگستری با کسانی نهی نمی‌کند که موضع مسالمت‌آمیز و نیک‌رفتاری و کناره‌گیری در پیش می‌گیرند، از هر ملت و نژادی که باشند و هر آیین و مذهبی داشته باشند، این چنین کسانی چه بسا از زمره‌ی هم‌پیمانان نیز باشند.
در پرتو این توصیه قرآنی بوده که مسیحیان و یهودیان،‌ سالیان سال، در سرزمین‌های اسلامی در کمال امنیت، آرامش، تفاهم و صلح در کنار مسلمانانی که ملتزم و متعهد به سرچشمه‌ی خوبی‌ها، تسامح، بردباری، رفتار شایسته و پسندیده زندگی می‌کردند و به همین خاطر بود که از دشمنی با مسلمانان دوری می‌کردند و دسته دسته با میل و رغبت خود به اسلام می‌گرویدند.

سؤال 915: سلام می‌خواستم در مورد آیه‌ی 40سوره‌ی مبارکه توبه توضیح دهید که آن نفر دوم که یار نبی-صلی الله علیه وسلم- خوانده شده، چه کسی است؟
1392/06/19
جواب:

به اتفاق تمام مفسرین، حضرت ابوبکر صدّیق-رضی الله عنه- بوده است.

سؤال 914: آیا روزه با عطر باطل می‌شود؟
1392/06/19
جواب:

خیر؛ روزه با بوی خوش مانند بوی عطر و... باطل نمی‌شود، اما برای روزه‌دار مکروه است و بهتر است از آن دوری کند، فقهای مالکی و حنبلی بوییدن بوی خوش را برای روزه‌دار مکروه می‌دانند ولی از نظر ما استشمام بوی خوش برای روزه‌دار مکروه نیست.

سؤال 913: متأسفانه چند مدتی است که در مورد نظریه‌ی تطور یا تکامل داروین دچار شبهه شده‌ام و به خاطر همین، کتاب مخالفان این نظریه را خواند‌ه‌ام. هر چند ایمان محکمی به قرآن و پیامبر عظیم‌الشأن اسلام دارم
1392/06/19
ادامه سؤال:
اما همیشه این شبهه مرا اذیت کرده و می‌ترسم که به ایمانم ضرر رساند...مطالب مختلفی ضد این تئوری دیدم مثل مطالب هارون یحیی... اما طرفداران این نظریه می‌گویند هیچ سند علمی در دسترس نیست ضد این نظریه؛ چرا که هنوز در دانشگاه‌های غرب تدریس می‌شود و باور به سقوط این نظریه در غرب درست نیست!!
جواب:

برخی از علمای دینی نظریه‌ی تکامل انسان را منافی آیات قرآن نمی‌دانند، البته درباره‌ی تکامل انسان نظریه‌های متعددی ارائه شده است که نظریه داروین یکی از آنهاست و هنوز صحت آن به اثبات نرسیده و حتی برخی از دانشمندان غیر مسلمان با آن مخالفت ورزیده‌اند. سید قطب در تفسیر سوره‌ی بقره آیه164 در کتاب «فی ضلال القرآن» و محمد قطب در کتاب «جاهلیت قرن بیستم» در صفحه63 و در کتاب «انسان بین مادیگرایی و اسلام» و عمر سلیمان عبدالله اشقر در کتاب «عقیده و ایمان از دیدگاه اسلام» و... نظریه داروین را رد نموده‌اند.

سؤال 912: چرا اگر میت مرد باشد، امام برای نماز، نزدیک سر او و اگر میت زن باشد نزدیک کمر او می‌ایستد؟
1392/06/19
جواب:

در روایت صحیح بخاری و مسلم آمده که سُمره بن جُندب گفت:«صلّیتُ وراءَ النبی-صلی الله علیه وسلم-علی امرأةٍ ماتت فی نفاسها فقام-صلی الله علیه وسلم- علیها وسطها»[بخاری و مسلم] پشت سر رسول خدا-صلی الله علیه وسلم- بر زنی که در ایام نفاس (خون‌ریزی بعد از زایمان) وفات کرده بود، نماز میت خواندیم در حالی که پیامبر-صلی الله علیه و سلم- در مقابل کمر زن ایستاده بود.
اما روایت دیگری آمده است که پیامبر -صلی الله علیه و سلم- هنگام نماز میت، چه برای مرد و چه زن، در وسط آنها می‌ایستاد. با این توضیح، نماز میت چه در مقابل سینه جنازه باشد یا در برابر کمر میت، درست است و مشکل شرعی ندارد؛ خواه مرد باشد یا زن.

سؤال 911: آیا می‌توان به نیابت از مرده یا زنده، نماز شب قدر خواند؟
1392/06/19
جواب:

نماز یک عبادت فردی است و ثواب آنها تنها به فردی برمی‌گردد که نماز را برگزار نموده است؛ زیرا آثار مثبتی که در قرآن برای نماز ذکر شده است، تنها در نمازگزار ایجاد می‌شود. البته در قرآن به مسلمانان توصیه شده که برای مردگان دعای خیر بکنند.