پاسخ به سؤالات فقهی

ایمیل خود را وارد کنید تا پاسخ‌های فقهی به صورت خودکار برایتان ارسال شود:

برای ارسال سؤالات فقهی خود به این آدرس مراجعه نمایید.

شماره: 175
سؤال 175: فروشگاهی دارم که در آن اجناس قابل فروشی نیست، بلکه اجناس مغازه اجاره‌ داده می‌شود، زکات آن را چگونه حساب و پرداخت نمایم؟
1390/11/10
جواب:

اصل در محاسبه‌ی زکات نمو و افزایش مال است. خود آن اثاثیه و کالاها که توان نمو و رشد ندارند، به آن‌ها زکات تعلق نمی‌گیرد، بلکه از سود و درآمد آن‌ها اگر به حد نصاب برسد، زکات واجب است.

شماره: 174
سؤال 174: بعد از نزدیکی با همسر و غسل، یکی دو ساعت بعد مقدار منی بدن و لباسم را خیس می‌کند، آیا با این وضع بی‌غسلی متوجه انسان می‌شود یا نه؟ آیا می‌شود نمازگزارد یا نه؟
1390/11/10
جواب:

اگر آنچه که بعد از نزدیکی و غسل بیرون می‌آید، یقین داشته باشید که آب منی است، غسل را واجب می‌کند، اما اگر یقین نداشته باشید که منی است و احتمال دهید که مذی باشد، جایی را که آن آب اصابت نموده بشویید و وضو بگیرید و نماز بگزارید.

شماره: 173
سؤال 173: اگر زنی در ماه رمضان به دلیل باردار بودن نتواند روزه بگیرد، و بعد از زایمان نیز به سبب شیر دادن و ترس از قطع شیر نتواند روزه بگیرد و تا رمضان سال بعد نتواند قضای روزه را بگیرد، باید چه کار کند؟
1390/11/10
جواب:

اگر تا رمضان بعدی به شرط معذور بودن قادر به قضای روزه نباشد، اشکالی ندارد، زمانی که فرزند را از شیر برید، می‌تواند قضای روزه‌ی رمضان را به جای آورد.

شماره: 172
سؤال 172: اگر فرد چیز با ارزشی را به ارث ببرد و قصد فروش آن را داشته باشد، چند درصد را باید به عنوان زکات بپردازد؟
1390/10/21
جواب:

ارثی که به وارث می‌رسد، به محض رسیدن به دست او زکات بر آن واجب نیست، اگر آن فرد قصد فروش آن را داشته باشد، از زمانی که به دستش می‌رسد، بعد از سپری شدن یکسال، دو و نیم درصد از بهای آن را به عنوان زکات می‌پردازد. اما اگر آن را به عنوان کالای خودش و برای استفاده شخصی نگه دارد، زکات ندارد.

شماره: 171
سؤال 171: مفهوم رهن در معاملات چگونه است؟ اگر کسی مقداری پول داشته باشد و با آن مغازه‌ای را رهن کند، سپس آن مغازه را با سود بیشتری اجاره دهد، آیا درست است؟
1390/10/21
جواب:

مفهوم درست رهن در فقه اسلامی این است که هرگاه فردی بخواهد پولی یا چیزی، از فردی دیگر قرض کند، ولی قرض‌دهنده به او اعتماد ندارد، درخواست می‌کند که قرض‌گیرنده مالی را در اختیار او بگذارد، تا پول را به وی قرض دهد و در صورت عدم پرداخت قرض در وقت مقرر، او مال را بفروشد و طلب خود را بردارد، در این تعریف فرد طلبکار [رهن‌گیرنده] اجازه ندارد از رهن استفاده نماید یا آن را اجاره بدهد.
اما رهنی که امروزه متداول است، با آنچه که در مبحث فقهی آمده است، متفاوت است، این رهن یک رهن عرفی و توافقی است نه شرعی.
آنچه که از آن سؤال برمی‌آید، چنین رهنی جایز نیست.

شماره: 170
سؤال 170: آیا فعل حرام با گناه کبیره متفاوت است؟
1390/10/21
جواب:

گناه کبیره یکی از مصادیق فعل حرام است، لذا فعل حرام شامل گناهان صغیره و کبیره می‌شود.
توضیح: گناه، یعنی انجام کاری که شارع ما را از آن منع نموده یا ترک واجبی که شارع برای ما مقرر و ما را بر انجام آن مکلف نموده است.

شماره: 169
سؤال 169: در سفری با زنی بیوه بدون حضور ولی و شاهد، دو نفری صیغه‌ی عقد ازدواج را جاری نمودیم و به عنوان زن و شوهر با هم رابطه داشتیم و بعد از مدتی از هم جدا شدیم، پس از پرس و جو متوجه شدم که مرتکب گناه بزرگی‌ شده‌ام، و از لحاظ روحی به هم ریختم،
1390/10/21
ادامه سؤال:
و در انجام عبادت سست شده‌ام، و بعد از آن چندین بار نیز وسوسه‌های شیطانی مرا تا آستانه‌ی گناه کبیره پیش برده است، تصمیم دارم توبه کنم، آیا توبه‌ام پذیرفته می‌شود؟ لطفاً راهنماییم کنید.
جواب:

با استناد به حدیث: «لا نکاح الا بولی و شاهدی عدل» [ترمذی، طبرانی، دارقطنی و ابن‌حبان]
عقد نکاح جز با [حضور] ولی و دو شاهد عادل درست نیست.
عقد شما صحیح نبوده است. در مذاهب اهل‌سنت، وجود دو شاهد برای عقد لازم است، و در صورت نبود شاهد، آن عقد باطل است.
اما درباره‌ی گناهی که انجام داده‌اید و از آن رنج می‌برید، باید بدانید که براساس آیات قرآن و احادیث فراوان درِ توبه به روی گناهکاران توبه‌کننده باز است، و اگر بنده‌ی گناهکار صادقانه توبه کند، و شرایط توبه را رعایت نماید، امید است خداوند توبه او را بپذیرد، خداوند می‌فرماید: ( قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّـهِ ۚ إِنَّ اللَّـهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا(…[زمر:53]
«بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف کرده‌اید، از رحمت خداوند ناامید نشوید. بی‌گمان خداوند همه‌ی گناهان را می‌آمرزد.»
اگر بنده‌ی گناهکار صادقانه توبه کند و امید به آمرزش خداوند داشته باشد، و برای جبران کاستی‌های گذشته اقدام کند و کارهای نیک انجام دهد، خداوند توبه او را می‌پذیرد. اگر باز وسوسه شود و دوباره دچار گناه گردد، اما بر آن گناه پافشاری نکند، و دوباره توبه نماید، خداوند او را می‌آمرزد، در ضمن کسی که مرتکب گناهی می‌شود، نباید آن را برای دیگران آشکار سازد، بلکه تنها در پیشگاه خداوند به گناهانش اعتراف کند و از او آمرزش بخواهد؛ زیرا آشکار ساختن گناه، خود گناه به شمار می‌آید. پس باید بنده تلاش کند شوق گناه را در دل به شوق عبادت و طاعت تبدیل کند.

شماره: 168
سؤال 168: آیا لفظ طلاق که در بعضی از مناطق ایران به عنوان سوگند استفاده می‌شود و مردی بیرون از خانه به دلیل عصبانیت، به طلاق سوگند می‌خورد که در کاری دخالت نکند، سپس بر خلاف آن عمل می‌کند، آیا طلاق واقع می‌شود؟
1390/10/21
جواب:

درباره‌ی وقوع طلاق کسی که به آن سوگند یاد کرده، میان علما اختلاف نظر است؛ بیشتر علما گویند: آن واقع می‌شود، اما گروهی دیگری از علما گویند: با آن سوگند، طلاق واقع نمی‌شود. از جمله طرفداران رأی دوم، ابن‌تیمیه (رحمة‌الله علیه) است که گفته است: در سوگند به طلاق، در صورت وقوع سوگند، کفاره سوگند - که یک روز غذا دادن به ده مسکین از غذای متوسط است- واجب می‌گردد و طلاق واقع نمی‌شود.
در احادیث صحیح آمده است که طلاق فرد عصبانی و خشمگین واقع نمی‌شود: «لا طلاق فی اغلاق» طلاق دادن همسر در حال اجبار و عصبانیت صحیح نیست. [ابوداود، ابن‌ماجه و احمد]
جمعی از علما گفته‌اند: اغلاق به معنای عصبانیت و خشمگینی است.
هر کسی در تلفظ طلاق، فاقد قصد و آگاهی نسبت به گفتارش باشد، در حکم اغلاق است و در چنان صورتی طلاق او واقع نمی‌شود.
توضیح: سوگند تنها باید به نام و صفات خداوند خورده شود. در حدیث آمده است: «من کان حالفاً فلیحلف بالله أو لیذر» کسی که سوگند یاد می‌کند، باید به خدا سوگند یاد کند یا سوگند را رها کند.
پس کسی که به طلاق سوگند یاد کند، چنین چیزی بر خلاف دستورات اسلامی است و از برنامه صحیح اسلام بیرون است. بر چنین فردی لازم است که توبه و استغفار کند و کفاره‌ی سوگندش را بپردازد.

شماره: 167
سؤال 167: آیه‌ای که دال بر حرام بودن گوشت الاغ و اسب باشد، کدام است؟ اگر نیست، دلایل حرام بودن گوشت آنها را چیست؟
1390/10/21
جواب:

آیه‌ای دال بر حرام بودن گوشت الاغ و اسب وجود ندارد. دلیل حرام بودن گوشت الاغ حدیث است. روایت شده است که پیامبر خدا(ص) در روز فتح خیبر از خوردن گوشت خر اهلی نهی نموده است.[بخاری، شماره 5098]
اما درباره‌ی حرام بودن گوشت اسب نصی وارد نشده است. بلکه ابن‌عباس و گروهی از علما خوردن گوشت اسب را مکروه دانسته

شماره: 166
سؤال 166: قیاس در مذهب اهل‌سنت چیست؟ لطفاً برای آگاهی بیشتر چند کتاب معرفی کنید.
1390/10/21
جواب:

قیاس چهارمین دلیل از ادله‌ی احکام است و بعد از قرآن، سنت و اجماع، برای اثبات احکام حجت است. اقسام آن جلی و خفی است.
قیاس باید دارای شرایطی باشد تا صحت و حجت بودن آن قطعی شود. بنابراین هر قیاسی معتبر نیست، مگر این که شرایط موجود در ارکان چهارگانه‌اش محقق گردد. برای آگاهی بیشتر به کتاب‌های: 1- اصول فقه، کانیمشکانی، 2- ترجمه الوجیز، دکتر عبدالکریم زیدان 3- مبانی فقه، عبدالکریم محمدی مراجعه شود.

شماره: 165
سؤال 165: ما باغی داریم که از اول تابستان تا وسط پاییز آنجا زندگی می‌کنیم. اکنون که به شهر برگشته‌ایم، من تنها به باغ می‌روم و عصر به خانه بازمی‌گردم، در آنجا به علت سردی هوا نمی‌توانم وضو بگیرم، آیا می‌شود نمازهای ظهر و عصر را شکسته بگزارم؟
1390/10/18
ادامه سؤال:
در ضمن فاصله باغ تا شهر 12 کیلومتر است.
جواب:

شما می‌توانید نماز ظهر و عصر را به صورت جمع بگزارید، یعنی ظهر چهار رکعت و عصر چهار رکعت؛ چون جمع برای مقیم و مسافر و برای مقیم نیز در صورت ضرورت جایز می‌باشد و قصر و شکسته گزاردن نماز مخصوص مسافری است که شرایطش را داشته باشد.

شماره: 164
سؤال 164: آیا فرزندخواهی، فقط حق زن است یا فقط حق مرد یا حق زوجین است؟
1390/10/18
جواب:

فرزند یکی از نعمت‌های خداوند است که زن و مرد به طور فطری طالب آن هستند، و یکی از مهم‌ترین اهداف ازدواج بقای نسل بشر است که محقق ساختن این هدف بر عهده‌ی زن و مرد است. اسلام مسلمانان را به تکثیر زاد و ولد تشویق نموده است. اما اجازه داده است که هرگاه ضرورت معتبر و منطقی پیش بیاید، به تنظیم و تحدید زاد و ولد و نسل اقدام شود. که این روش در زمان پیامبر(ص) به صورت «عزل» انجام می‌گرفت، یعنی نطفه در بیرون از رحم ریخته می‌شد. در حدیث آمده است: «کنا نعزل علی عهد رسول الله(ص) و القرآن ینزل» [بخاری و مسلم] ما عمل عزل را در زمان پیامبر(ص) انجام می‌دادیم، در حالی که قرآن نازل می‌شد [و منعی در آن باره نازل نشد].
امام احمد و غیر او گفته‌اند: جلوگیری وقتی مباح است که زن هم به آن کار راضی باشد؛ چون زن هم نسبت به فرزند و نسبت به کام‌جویی صاحب حق است؛ و جلوگیری از بچه‌دار شدن هم با اجازه زن جایز است. کتاب حلال و حرام ص 44-47

شماره: 163
سؤال 163: اینجانب صبح تا شب در مغازه‌ای کار می‌کنم، صاحب مغازه ماهیانه 160000 تومان به من مزد می‌دهد، در حالی که زن و بچه دارم و کرایه‌نشین هستم، آیا می‌توانم به اندازه فقط یک کارگر معمولی، خودم شخصاً از درآمد مغازه بردارم؟
1390/10/18
جواب:

بیشتر از مبلغی که با صاحب مغازه توافق کرده‌اید، حق برداشت ندارید. در حدیث آمده است: «من استعملناه علی عمل فرزقناه فما اخذ بعد ذلک فهو غلول» [سنن ابوداود] کسی را که بر کاری بگماریم، و مقرری و حقوقی را برای او قرار دادیم، هر چه بیشتر از آن برگیرد، آن خیانت است.
پس نباید در امانتی که به شما سپرده شده خیانت کنید. «من غشنا فلیس منا» [مسلم و سنن ابن‌ماجه] اما می‌توانید وضعیت خودتان را برای صاحب مغازه توضیح دهید، شاید تجدید نظر کند، در غیر این صورت با جدیت و با توکل بر خدا دنبال کاری دیگر بگردید و کارتان را عوض کنید.

شماره: 162
سؤال 162: آیا چت کردن با جنس مخالف در کشوری دیگر با رعایت کردن شئون برای تمرین انگلیسی حرام است؟
1390/10/18
جواب:

اصولاً هرگونه ارتباط با نامحرم، خواه تلفنی باشد یا چت کردن و... اگر به شکلی فرد را به زنا و ارتباط جنسی نامشروع نزدیک کند، جایز نیست؛ زیرا همین ارتباط‌ها زمینه‌های گرفتار شدن در دام گناه را فراهم می‌کند. برای تمرین انگلیسی راه‌های مشروع دیگری هست، از آن‌ راه‌ها بهره ببرید. مثلاً با همجنس خود ارتباط برقرار نمایید. مواظب باشید پیرامون شبهه نگردید؛ بی‌شک هر کس از شبهه بپرهیزد، دین و اخلاق و شخصیت والای انسانی خود را حفظ می‌کند، اما کسی که در دام شبهه گرفتار گردد، راه ورود به حرام برایش مهیا می‌گردد.

شماره: 161
سؤال 161: چرا باید رو به قبله نماز گزارد؟ این که می‌گویند: خدا همه‌جا هست، نیاز نیست به این قبله نماز بگزارید!! لطفاً پاسخ این‌گونه شبهات چیست؟
1390/10/18
جواب:

در انجام عبادت باید براساس نصوص شریعت عمل نمود.
خداوند درباره‌ی روی نمودن به قبله می‌فرماید: (...فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ...) [بقره: 144]
(وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ...) [بقره:150]
پیامبر فرموده است: «اذا قمت الی الصلاة فاسبغ الوضوء ثم استقبل القبلة، فکبر...» [بخاری:5/2307، شماره (5897) و مسلم:4/105، شماره (397) و ابوداود:1/197]
هر گاه برای نماز به پا خاستی، پس وضو را کامل بگیر، سپس رو به قبله بایست، و نیت کن و تکبیر تحرم بگو...
باز فرموده است: «صلوا کما رأیتمونی اصلی» [بخاری:1/226، دارمی:1/286 و احمد:5/53].
نماز بگزارید همچنان که می‌بینید من نماز می‌گزارم.
پیامبر(ص) رو به قبله می‌ایستاد و نماز می‌گذارد. پس مسلمانان ملزم هستند به شیوه‌هایی که پیامبر نماز گزارده، نماز بگزارند.
دین اسلام نظم را به پیروانش می‌آموزد و از ایجاد تفرقه و اختلاف به سختی هشدار داده است. مشخص شدن قبله و تعیین کعبه به عنوان قبله، یک نوع ایجاد نظم و هماهنگی در میان مسلمانان است، که همگی متحد به یک سمت و سو می‌ایستند و مهم‌ترین عبادت‌ها را که نماز است، به آن سمت می‌گزارند. تصور کنید اگر قبله‌ی واحدی وجود نداشت، نماز جماعت با آن همه تأکید بر برپایی آن چگونه برگزار می‌شد؟ هر فرد به جهتی نماز می‌گزارد و آن نظم و انسجام زایل می‌شد!