سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

1. محمد مجتهد شبستری یکی از چهره‌های مهم و تأثیرگذار روشنفکری دینی پس از انقلاب است که در باب نسبت میان دین و جهان جدید بسیار اندیشیده است. او در کسوت متألهی که هم دلی در گرو سنت دینی دارد و هم در دستاوردهای کلامی‌ـ فلسفی جهان جدید به دیده‌ی عنایت می‌نگرد؛ کوشیده است تا از ربط و نسبت میان مؤلفه‌های متعدد دین و مدرنیته سراغ بگیرد و مجموعه معتقدات خویش را حول منظومه‌ی سازواری از آنها سامان بخشد.

نویسنده: دلیر عباسی
یکی از پدیده‌هایی که مربوط به دوران مدرن است و تا قبل از آن نمود چندانی نداشته است، پدیده‌ی ناسیونالیسم یا "ملّی‌گرایی" است. «ناسیونالیسم» از واژه‌ی «Nation» از کلمه‌ی لاتین«Natio= ناسیو» و «نیتوس» به معنای «محل زائیده شدن» است.
تا نیمه‌ی دوم قرن هیجدهم میلادی در هیچ یک از دائرة‌المعارف‌های منتشره در اروپا مفهوم و واژه‌ی نژاد(Rasse) در رابطه با علوم اجتماعی و سیاسی و بررسی‌های تاریخی به کار نرفته است. در سرزمین‌های اسلامی نیز تا اواخر دولت عثمانی، مساله‌ی ملّی‌گرایی به شیوه‌ی امروزی مطرح نبوده است. دکتر حمید عنایت در کتاب سیری در اندیشه‌ی سیاسی عرب می‌نویسد: « در سراسر مدت تسلط عثمانی تا اوایل قرن بیستم توده‌های عرب از آگاهی و غرور قومی بی‌بهره بودند و در حکومت ترکان برخورد، عیبی نمی‌دیدند؛ زیرا سلطان عثمانی را حاکم بر حق مسلمانان می‌شناختند و عصیان بر او را گناه می‌دانستند» و جالب توجه اینکه به قول اسماعیل احمد باقی در کتاب «دولت عثمانی از اقتدار تا انحلال»، سلاطین عثمانی نیز جزبه نسبت اسلامی خویش افتخار نمی‌کردند و به ریشه‌ی نژادی و قومی خود به عنوان ترک، هیچ حساسیتی نداشتند و خود را به اسلام و میراث و تمدن اسلامی پیوند می‌دادند و از قوم گرایی به دور بودند.... زبان خود را نه ترکی بلکه عثمانی می‌نامیدند.

محمّدتقی فاضل میبدی

اشاره :
رابطه‌ی دین و دولت به طور عام و عملکرد ادیانی که در قالب دستگاه اقتدار خاصی به قدرت سیاسی و اجتماعی رسیده‌اند، فصل مهمّی از تاریخ سیاست و تاریخ اندیشه‌ی سیاسی جهان را تشکیل می‌دهد. کلیسا و دستگاه قدرتی که پاپ‌ها در قرون وسطی تدارک دیدند، تجربه‌ی مهمّی بود که شناخت آن می‌تواند تبعات رابطه‌ی نادرست و نامتعادل بین دین و دولت را نشان دهد. آن تجربه البته برآمده از دستگاه نظری خاصی بود که کلیسا در قالب شریعت مسیح وضع کرده بود. امّا از این نکته نباید غافل ماند که این تجربه می‌تواند در مورد همه‌ی ادیان صدق کند. مقاله‌ی زیر که توسط آقای محمدتقی فاضل میبدی به رشته‌ی تحریر در آمده، گامی‌است در جهت فهم مجدد آن روزگار و آن تجربه.

دکتر محمدجواد زاهدی*

توسعه محصول عقلانیت است. تجربه غرب صنعتی شده که مفهوم توسعه را به اعتبار وضعیت تاریخی پدید آمده در آنجا می شناسیم، بازگوی آن است که عقلانیت خاستگاه اصلی همه تحولاتی بوده که جباریت و تیرگی‌های نفسگیر قرون وسطایی را به روشنایی امیدبخش آزادی‌های فردی در جامعه نوین و تمدن بورژوایی بدل ساخت و همه آن آسودگی‌ها و تحولات بعدی را که جهان امروزی از آن بهره‌مند است، پدید آورد.

مترجم: سردار شمامی

اشاره‌: انتشار این مقاله‌ به‌ منزله‌ی تأیید محتوای آن نیست و لزوماً دیدگاه مختار گردانندگان پایگاه‌ اطلاع‌رسانی اصلاح نمی‌باشد.

الحمد لله رب العالمین والصلاة والسلام على نبینا محمد وعلى آله وصحبه أجمعین أما بعد. ‌آن ستم بزرگی که‌ بیش از دو سال است بر مسلمانان غزه‌ می‌گذرد و آنها را در محاصره‌ای کلی قرار داده‌ و از هر نوع غذا، دوا و کمکهای اولیه‌ محروم مانده‌اند، توطئه‌ و دسیسه‌ای از جانب دولتهای کفر است که‌ توسط یهودیان – که‌ به‌ یاری برخی از دولتهای عربی- صورت می‌گیرد، از این رو که‌ پل رفح را بستند و جهت جلوگیری و ممانعت از رساندن غذا، دارو‌ و اسلحه‌ به‌ برادرانمان در غزه‌ تمامی گذرگاههای شخصی و مردمی را از بین بردند، لازم به‌ ذکر است که‌ حتی بعد از حمله‌های هوایی و زمینی از جانب یهودیان علیه‌ مردم در غزه‌ و کشتن صدها نفر و زخمی کردن هزاران بی‌گناه و قطع آب، برق و سوخت از آن مردم ستمدیده‌ و مظلوم باز روی بستن پل ارتباطی رفح اصرار می‌ورزند و داد و فغان همه‌ی مسلمانان برای باز کردن آن پل ارتباطی را پشت گوش می‌اندازند. ‌این نوعی از همکاری صریح و روشن با دشمنان یهودی برای کشتن برادرانمان در غزه‌ می‌باشد. ‌

شارک معنا أیها الأخ المسلم بهذا الدعاء للمجاهدین من فصائل المقاومة فی غزة:

گزارشی از سخنرانی مجتهدشبستری در منزل عبدالله‌ نوری

اشاره‌: 8 سال پیش بود که جمعیتی متشکل از مسلمانان و مسیحیان به دعوت مدرسه عالی الهیات سنت گابریل در اتریش دورهم گرد آمدند تا عمده‌ترین اصول برای نزدیک‌تر شدن انسان‌ها به یکدیگر در جهان کنونی به منظور تحقق صلح پایدار را بررسی کنند. محمد مجتهدشبستری از اعضای ثابت این جلسات بود؛ هرچند این پیشنهاد نخست از سوی خود او مطرح شده بود. این جلسات در طول 8 سال گذشته 7 بار و هر بار به مدت 3 یا 4 روز در شهر وین برگزار گردید.

مقدّمه کتاب
بسم الله الرّحمن الرّحیم، الحمدلله رب‌ّالعالمین و صلّی‌الله علی خیر خلقه و خاتم رسله محمّد و آله

1. حقوق بشر یکی از مهمترین مباحث مطرح در ایران معاصر است. اگرچه ایران «منشور ملل متحد»، «اعلامیه جهانی حقوق بشر»، «میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» و «میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی» را (به‌ترتیب در سال‌های 1324، 1327، 1354 و 1354) رسماً پذیرفته ‌است و بخش‌های مهمی از این اسناد بین‌المللی در قوانین اساسی ایران از جمله فصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران گنجانیده شده‌است؛ اما نظام حقوق بشر چه در نظر و چه در عمل در جامعه ما با مشکل مواجه ‌است. اما به لحاظ نظری، بسیاری از اصول بنیادین آن (از قبیل تساوی حقوقی همه انسان‌ها فارغ از جنس و دین و تعلقات سیاسی) نادرست و معارض آموزه‌های الهی پنداشته می‌شود. اما به‌لحاظ عملی، بسیاری از مواد اعلامیه و میثاقین و اصول مرتبط در قانون اساسی به شکل نهادینه نقض می‌شود.

توافق یا تقابل؟
نوشته: استاد صلاح الدین محمد بهاءالدین
مترجم: عبدالعزیز سلیمی

شکی نیست که در زندگی اجتماعی سالم اصل بر همکاری، وحدت و همبستگی است. همچنین این مسئله بر کسی پنهان نیست که انسان ها در ارتباط با بسیاری از امور دارای رویکرد ها و دیدگاهای متفاوتی هستند و از جهت فکری ، فرهنگی علمی و عقلی تفاوت هایی با یکدیگر دارند. وآن استعداد ها تحت تأثیر فضا و شرایط موجود و عرصه های پیش رو در معرض صعود و یا سقوط قرار دارند.

دکتر احمد صدری

اشاره‌: خرداد ماه 1384 تالار کتابخانه حسینیه ارشاد و موسسه غیر دولتی چارسوق اندیشه، میزبان دکتر احمد صدری استاد جامعه‌شناسی دین و رییس گروه جامعه‌شناسی دانشگاه لیک فورست (شیکاگو) آمریکا بود. وی که با تلقی‌های جدید و جامعه‌شناختی از تقسیم بندی روشنفکران در چند ساله گذشته، مشهور شده در این سخنرانی در جمع دانشجویان و علاقمندان علوم اجتماعی، ضمن ارائه یک سنخ‌شناسی تازه از رابطه دین و جامعه و نیز تقسیم بندی جدیدی از روشنفکران، به بررسی جامعه‌شناختی نقش دین در جامعه مدنی و وضعیت آینده ایران مردمسالار پرداخت.