چگونه فرزندان خود را تربیت کنیم؟

چگونه فرزندان خود را تربیت کنیم؟

نقل است که فرزندانتان را بر اساس سه خصلت تربیت نمایید:
دوست داشتن پیامبر اکرم( صل الله علیه و سلم) ، دوست داشتن اهل بیت و تلاوت قرآن مجید
وظیفه پدر و مادر در قبال تربیت بسیار سنگین است، باید آنان از هنگام تولد تا وقتی که فرزند به سن بلوغ رسیده و روی پای خود می‌ایستد مواظب او بوده و او را به بهترین روش تربیتی که رسول اکرم( صل الله علیه و سلم) و بزرگان دین بیان فرموده‌اند تربیت کنند.
خداوند متعال در این مورد می‌فرماید: « یا ایهاالذین آمنوا قُوا انفسکم و اهلیکم ناراً » یعنی: ای مومنان! خود و اهل خود را از آتش دوزخ حفظ کنید[ تحریم/ 6 ]
منظور از نجات دادن خانواده و فرزندان از آتش جهنم، دور نمودن آنان از اعمالی است که سبب دخول آنان به جهنم می‌شود.
اسلام از همان ایام کودکی و آغاز فهم و درک آنها به تربیت و رشدشان اهتمامی فوق العاده می‌ورزد زیرا این کودکان هستند که در آینده بار مسئولیت رشد تکامل، سلامت و امنیت جامعه را بر دوش می‌گیرند و معمولا کودکان برای تربیت و عادت دادن شخصیت آنها آمادگی بسیار زیادی دارند.
روش تربیت صحیح اسلامی بر مبنای هدایت و منهج قرآن و سنّت رسول اکرم( صل الله علیه و سلم) و نشانیدن نهال عشق به خداوند و پیامبر و دینداری و پرهیزگاری و پایبندی به ارزش‌های اخلاقی و پرهیز از زشتی‌ها و بدی‌ها قرار گرفته است.
والدین و مربی باید تلاش کنند که کودکان را با عقیده و باوری درست بر اساس اصول ایمان معروف مسلح نمایند و آنها را با عبادت و فرمانبرداری از پرورگار یکتا عادت دهند. از آن جایی که هدف همه ما اصلاح جامعه اسلامی است باید بدانیم بدون اصلاح خانواده و فرزندان هیچگاه جامعه اصلاح نمی‌شود و تنها راه نجات تربیت و اصلاح فرزندان و خانواده است.
حقوق فرزندان بر والدین
1- وظیفه مادر در برابر طفل خود، شیر دادن به کودک خویش
سوره بقره آیه 233،« مادران( اعم از مطلقه و غیر مطلقه) دو سال تمام فرزندان خود را شیر می‌دهند هرگاه یکی از والدین یا هر دوی ایشان خواستار تکمیل دوران شیرخوراگی شود.»
از نظر جسمی و روحی کودک سالم و خوب کودکی است که به مدت دو سال کامل از مادرش شیر بنوشد زیرا چنین بچه‌ای در این مدت دو سال عواطف و احساسات، مهربانی، نرم دلی، لطف مادری و نهایت رحمت را از مادر می‌گیرد و به ارث می‌برد.
2- وظیفه پدر در قبال فرزند نفقه دادن به اوست
در اسلام، مسئولیت انفاق و تامین هزینه‌های فرزندان به دوش پدر است. پدر بخاطر انفاق بر فرزندش مستحق پاداش و ثواب نزد خداوند متعال می‌شود هم چنین اگر بر فرزندان محتاج و ضعیف و نابالغ خود، انفاق نکند گناهکار می‌گردد.
3- تعلیم و تربیت فرزندان، وظیفه دیگر پدر است
تعلیم و تربیت فرزندان و وادار کردن آنان به کارهای نیک و درست و باز داشتن آنها از کارهای زشت وظیفه سنگین پدر است زیرا این مساله به دنیا و آخرت و سعادت و شقاوت آنان ارتباط دارد.
رسول اکرم( صل الله علیه و سلم) می‌فرماید: در هفت سالگی، فرزندانتان را به نماز امر نمایید و در ده سالگی آنان را به خاطر ترک نماز، کتک بزنید و رختخواب‌هایشان را از یکدیگر جدا کنید.
حکمت کتک زدن فرزندان بخاطر ترک نماز این است که آنان به نماز خواندن عادت نمایند و تا زمان بلوغ با آن، انس بگیرند و حکمت جدا نمودن رختخواب فرزندان از یکدیگر به این دلیل است که از وساوس شیطان و خطر شهوت پرستی در امان باشند، زیرا در این مرحله از عمر، بیم آن می‌رود که به فساد و فحشا کشیده شوند چرا که سن نوجوانی، سن خطرناکی است به همین خاطر رسول اکرم( صل الله علیه و سلم) به جدا نمودن رختخواب بچه‌ها در این سن و آموختن ادب و اطاعت دستورات الهی و حفاظت احکام او، امر فرمودند.
4- وظیفه پدر و مادر در قبال فرزندان
پدر و مادر باید عدالت را در همه موارد تربیت، نفقه، محبت و دلسوزی درباره فرزندانشان رعایت نمایند تا در دل فرزندان به علت بی‌عدالتی نهال کینه و حسادت و دشمنی کاشته نشود.
5- وظیفه والدین در نام گذاری فرزندان
والدین باید برای فرزندانشان اسم‌های مناسب و خوبی را انتخاب نمایند و اسم‌های زشت و بی معنایی را که از جانب دوستان در مدرسه یا غیر مدرسه مورد تمسخر قرار بگیرند انتخاب نکنند در غیر این صورت آنان احساس حقارت می‌کنند و از نظر فکری و روحی ضعیف خواهند شد.
6- تامین حیات فرزندان وظیفه دیگر پدر است
وظیفه پدر است که از زندگی و سلامتی فرزند محافظت کند و او را به قتل نرساند زیرا اعراب دوران جاهلیت بر اثر جهالت شان دختران خود را به خاطر ترس از فقر کشته و زنده به گور می‌کردند. از فرط جهالت از این مهم غافل بودند که« انَّ اللهَ هوالرزاقُ ذو القوةِ المتین» یعنی خداوند روزی رسان و صاحب قدرت برتر می‌باشد.
7- وظیفه پدر حد و مرزی دارد که از آن نباید گذشت
الله تعالی پدران را از زیاده روی و افراط در محبت فرزندان که باعث غفلت آنان از حقوق الله شود منع کرده و برحذر داشته است.
بعد از همه این حقوق والدین در مورد تربیت فرزندان، مسئولیت تربیت ایمانی را مطرح می‌کنیم:
1- مسئولیت تربیت ایمانی: منظور از تربیت ایمانی آن است که با اصول ایمان و ارکان دین اسلام آشنا شویم. منظور از اصول ایمان، تمامی حقایق و امور غیبی است که وجود آنها از طریق خبر صحیح به ما رسیده است مانند ایمان به خدای سبحان و ملائک و کتاب‌های آسمانی و پیامبران، ایمان به عذاب قبر و سوال دو مامور قبر و زنده شدن در روز قیامت و حساب و کتاب و بهشت و جهنم و سایر امور غیبی.
منظور از ارکان دین اسلام، تمامی موضوعات موبوط به برنامه الهی و تعالیم اسلامی است مانند عقیده، عبادت، اخلاق، قانون گذاری، نظام اجتماعی از دیده اسلام و احکام و غیره
از سفارشات و اشارات رسول گرامی خدا(صل الله علیه و سلم) اصول ایمان، ارکان اسلام و احکام شریعت استنباط کرده ایم را بیان می‌کنیم:
1- گشودن زبان کودک با کلمه لا اله الا الله 2- آشنا کردن کودک به حلال و حرام در آغاز رشد عقلانی 3- امر کردن کودک به عبادت در سن هفت سالگی 4- تربیت فرزندان بر اساس محبت رسول خدا(صل الله علیه و سلم)  و آل بیت او و تلاوت قرآن
2- مسئولیت تربیت اخلاقی
تربیت اخلاقی فرزند از 6 سالگی آغاز می‌شود و در 9 سالگی جای خواب آنان جدا می‌گردد وقتی به سن 13 رسید در صورت نخواندن نماز و نگرفتن روزه تنبیه می‌شوند
مربیان خصوصا والدین مسئولیت بزرگی در جهت ایجاد اخلاق نیکو و آراستن شخصیت فرزند به فضایل و مکارم اخلاقی دارد. آنان مسئولند که از دوران طفولیت فرزندشان را بر اساس صدق و امانت و استقامت و از خود گذشتگی و یاری دادن محرومان و احترام به بزرگترها و بزرگداشت میهمان و نیکی به همسایه و محبت دیگران پرورش دهند.آنان مسئولند که زبان فرزندانشان را از فحش و ناسزا و دشنام و کلمات قبیح و به طور خلاصه هر کلمه‌ای که بر سوء اخلاق و تربیت دلالت می‌کند بیالایند.
از چهار پدیده که از قبیح ترین اعمال و منحط ترین اخلاق و پست ترین صفات است باز دارند:
1- پدیده دروغ 2- پدیده دزدی 3- پدیده فحاشی و دشنام 4- پدیده فساد و بی بند و باری
بدون تردید رسول گرامی خدا( صل الله علیه و سلم) برنامه‌ای عملی و طریقی صحیح در جهت تربیت فرزندان بر مبنای شخصیت متمایز اسلامی و شیوه استوار و راسخ الهی بنیان نهادند که بر پدران و مادران واجب است از آن پیروی کنند:
1- نهی از تقلید کورکورانه: پیامبر خدا(صل الله علیه و سلم)  فرمود کسی که ازغیرمسلمانان تقلید کند از ما نیست از یهود و نصاری تقلید نکنید.( روایت ترمذی)
2- نهی از خوش گذرانی و عیاشی: پیامبر خدا( صل الله علیه و سلم) فرمودند از خوش گذرانی بپرهیزید که بندگان راستین خدا خوش گذران نیستند( روایت امام احمد)
3- نهی از شنیدن ترانه‌ها و موسیقی فاسد: پیامبر خدا(صل الله علیه و سلم)  فرمودند خدا عزوجل مرا به عنوان رحمتی برای هدایت جهانیان فرستاد تا آلات موسیقی فاسد و شراب و بت‌های مورد پرستش را نابود کنم( روایت امام احمد)
4- نهی از بی حجابی و خودآرایی و اختلاط زن و مرد و نظر به نامحرمان
3- مسئولیت تربیت جسمی
یکی از وظایف مهم والدین و مربیان در قبال فرزندان وظیفه تربیت و پرورش بدنی است. هدف از این پرورش رشد کودک بر اساس نیرو و سلامت جسمانی و ایجاد حیاتی مملو از نشاط و جنبش است.
برنامه اسلام در تربیت بدنی به مراحل زیر تقسیم می‌شود:
1- تامین مخارج زن و فرزند بر مرد واجب است: بر اساس گفته پیامبر عظیم الشأن( صل الله علیه و سلم) ما که می‌فرماید:« دیناری در راه خدا می‌بخشی و یا در آزاد کردن بنده‌ای می‌دهی یا به مسکینی صدقه می‌دهی و یا برای تامین معاش و زندگی خانواده‌ات خرج می‌کنی در نزد خدای عزوجل بیشترین پاداش مربوط به آن است که در تامین معاش و زندگی خانواده‌ات خرج کرده ای( روایت مسلم)
2- پیروی از اصول صحیح در خوردن، آشامیدن و خواب: مربیان و والدین باید اصول صحیح خوردن و آشامیدن و خواب را به فرزندان عادت دهند و تربیت کنند.
امام احمد و ترمذی و دیگران روایت می‌کنند که رسول خدا( صل الله علیه و سلم) فرمود: شکم بدترین ظرفی است که از طعام پر می‌شود( فقط کنایه از حالت پر شدن است) برای آدمی همان قدر خوردن کافی است که پشت راست دارد( به منظور آنکه قادر به انجام اعمال و ضروریات زندگی باشد)
3- پرهیز از سرایت امراض واگیردار: در صحیحین آمده است که فرمودند نباید هیچ فرد مریضی با فرد سالم تماسی داشته باشد، پس ضروری است که وادلین و مربیان و معلمین عزیز دقت نمایند که اگر یکی از فرزندانشان به مرض واگیری مبتلا شد او را از سایر بچه‌ها جدا کنند تا بیماری انتشار پیدا نکند و سایرین را آلوده نسازد.4- عادت دادن کودک به تمرین‌های ورزشی و سوارکاری: پیامبر اکرم( صل الله علیه و سلم) فرمودند: هر چه در آن ذکر خدای تعالی نباشد سرگرمی بیهوده یا خطاست مگر چهار مورد تیراندازی، رام کردن اسب( اسب سواری)، بازی و شوخی با زن و فرزند و آموزش شنا( روایت طبرانی، حدیث حسن)
5- عادت دادن کودک به ساده زیستن و غرق نشدن در خوش گذرانی و رفاه: در روایتی از امام احمد آمده است که آن حضرت فرمودند: از خوش گذرانی و غرق ضشدن در رفاه بپرهیزید که براستی بندگان خدا خوش گذران نیستند.
6- عادت دادن فرزند به جدیّت، جوانمردی و دوری از تنبلی و بی بند و باری: پس بر تمامی والدین و مربیان( خصوصا مادران) واجب است که از همان اوان کودکی در تربیت فرزندانشان بسیار دقیق باشند و دانه معنویات اخلاقی، ساده زیستی و عزت و اعتماد به نفس و رفتار ارزشمند را در اعماق قلب عزیزان خود بکارند و این نهال زیبا را از عواملی که موجب محو فضایل اخلاقی می‌شود و ضعف عقلی و جسمانی می‌شود دور نگه دارید و از خطرها و اثرهای بسیار نامطلوب این پدیده‌ها آگاه کنند تا عزیزانشان به دام آن گرفتار نشوند و در آتش هولناک آن نسوزند و در پیچ و خم‌های آن سرگردان نشوند این پدیده‌ها عبارتنداز: 1- اعتیاد به سیگار 2- استمنا 3- مشروبات الکلی و مواد مخدر 4- زنا و لواط
4- مسئولیت تربیت فکری
تربیت ایمانی نوعی بنیانگذاری و پایه ریزی است، تربیت جسمی خود نوعی آمادگی بوده و تربیت اخلاقی ایجاد صفات مطلوب و روحی و عادات پسندیده است اما تربیت عقلی، رشد توانایی‌های فکری و ظرفیت عقلانی و فرهنگی هر فرد است.
برای ادای این وظیفه در قبال کودک باید مسئولیت تربیت فکری را از سه جهت مورد نظر قرار داد:
1- آموزش اجباری 2- افزایش توانایی فکری 3- حفظ سلامت عقلانی
پس بر والدین و مربیان واجب است که امر تعلیم فرزندانشان را بسیار جدّی تلقی کنند خصوصاً آموزش علوم بسیار مهم توحید و عقیده اسلامی و تلاوت و فهم قرآن و سایر علوم شرعی، زیرا هر آن چه که امر واجبی، فقط بواسطه آن تحقق یابد خود نیز واجب خواهد بود.
ابن مسعود( بنا به روایت ابن مجنون از سفیان ثوری) در این باره می‌گوید: مردم به سه چیز نیازمندند:
اول فرمانروایی که بر جامعه آنان حکمفرمایی کند در غیر این صورت بعضی از مردم به بعضی دیگر ظلم می‌کنند.
دوم خرید و فروش قرآن: زیرا اگر این کار انجام نشود از کتاب خدا استفاده‌ای نمی‌شود و از جهت معنوی بی خاصیت می‌شود.
سوم معلمی که به فرزندان آنها آموزش دهد و در قبال کار و زحمت خود پاداش و اجری دریافت کند اگر چنین نباشد مردم بی سواد خوهند بود.
برای افزایش توانایی فکری داشتن چهار نکته ضروری است: 1- آموزش دقیق 2- الگوی شایسته 3- مطالعه همه جانبه و فراگیر 4- دوستان خوب
سلامت عقلی و ذهنی کودکان و نوجوانان باید ارزیابی شود و تحت مراقبت و رسیدگی والدین و مربیان باشد نتیجه این مراقبت‌ها فکر سالم، حافظه قوی، ذهن پاک و عقل نضج یافته و پخته است و فرزندانمان را از عوامل مخرب و فساد بر حذر داریم، این عوامل عبارتنداز: 1- مشروبات الکلی 2- استمنا 3- دخانیات 4- تحریکات جنسی
5- مسئولیت تربیت روانی
مقصور از تربیت روانی آن است که صفات پسندیده روحی مانند جرأت، شجاعت، صراحت و فهم کمال و دوست داشتن خیر برای دیگران و فرو بردن خشم و خلاصه فضایل روحی و اخلاقی را در کودک باید ایجاد کرد.
کودک امانتی است که به دست والدین یا مربی سپرده می‌شود اگر از همان ابتدای گشودن چشم و آغاز اندیشه و تعقل، اصول سلامت روحی و روانی را در او ایجاد کنند به تدریج به انسانی با فکری پخته رشد کرده و رفتاری متوازن و اراده قوی تبدیل خواهد شد و از عوامل منفی و مخربی که والدین و مربیان عزیز باید در جهت حذف و جلوگیری از بروز آنها تلاش نمایند عبارتنداز: 1- پدیده کم رویی و خجالت 2- پدیده ترس 3- پدیده خود کم بینی و عدم اعتماد به نفس 3- پدیده حسد و کینه توزی 5- پدیده خشم
6- مسئولیت تربیت اجتماعی
اخلاق اجتماعی از درون سرچشمه می‌گیرد اما اثر آن بصورت سیاست و برخورد مناسب اخلاقی، رعایت ادب و احترام و حقوق سایرین و تعادل عقلانی و نظارت اجتماعی بروز خواهد کرد.
عوامل چهارگانه در تربیت اجتماعی:
1- پایه گذاری اصول ارزشمند روحی 2- رعایت حقوق دیگران 3- رعایت آداب اجتماعی و عمومی 4- نظارت و انتقاد اجتماعی
مهم ترین اصول تربیت فردی عبارتنداز: 1- تقوی: تقوی تنها راهی است که بوسیله آن می‌توان از آلوده شدن جامعه با مفاسد و جرم و تبهکاری جلوگیری نمود
2- برادری: این رابطه مقدس باعث می‌شود که احساس محبت و عاطفه و احترام بین دو فرد مسلمان بطور عمیق ایجاد گردد.
3- دلسوزی و ترحم: رحم و شفقت انسان مومن نباید فقط محدود به برادران مومنش باشد بلکه باید مانند چشمه‌ای جوشان از محبت و دلسوزی تمامی مردم را شامل گردد.
4- ایثار: ایثار یا از خود گذشتگی چنان چه برای طلب رضای الهی باشد از مهم ترین فضایلی است که بیانگر صداقت ایمانی و صفای درونی و پاک روح است و در عین حال یکی از بزرگترین پایه‌ها در تامین روابط متقابل و مسئولیت مشترک اجتماعی است.
5- بخشش( عفو): عفو یا بخشش نوعی ادراک روحی ارزشمند است که بر اساس آن انسان مسلمان از ظلم و جور دیگری در می‌گذرد البته این آسان گیری و گذشت به شرطی صحیح است که کسی مورد ظلم قرار گرفته است.
6- جرأت: جرأت یا دلیری و بی باکی، قدرت روحی شگفت انگیزی است که انسان مومن آن را بر اساس اعتقاد به خدای یگانه و حقانیت عقیده اش و یقین به جاودانه بودن و تسلیم شدن در مقابل خواست الهی بدست می‌آورد، این صفت ارزشمند از احساس مسئولیت و تربیت والای اسلامی نیز سرچشمه می‌گیرد.
2- رعایت حقوق دیگران:
حق پدر و مادر- حق اقوام و خویشاوندان- حق همسایه- حق دوست- حق بزرگترها- حق معلم
والدین باید حق این شش مورد را به فرزندان خود یاد بدهند.
3- رعایت آداب عمومی و اجتماعی: آداب خوردن و نوشیدن- آداب سلام کردن – آداب اجازه گرفتن- آداب مجالس- آداب سخن گفتن- آداب شوخی کردن- آداب تبریک گفتن- آداب عیادت مریض- آداب تعزیه- آداب عطسه و خمیازه
مربیان و والدین هم این ده آداب را به فرزندان خود یاد بدهند.
4- نظارت و نقد اجتماعی: 1- حراست آزادی عمومی به عنوان وظیفه اجتماعی 2- اصول مهم امر به معروف و نهی از منکر 3- تذکر دائم مواضع گذشتگان
یکی دیگر از عواملی که باعث رسوخ حرارت و شجاعت در قلب فرزندان می‌شود و ارزش و اهمیت نقد و نظارت اجتماعی یعنی امر به معروف و نهی از منکر را برای آنان آشکار می‌کند بیان مواضع گذشتگان صالح و قهرمانان و بزرگان تاریخ ماست.
7- مسئولیت تربیت جنسی
منظور از تربیت جنسی آموزش دادن و آگاه نمودن صریح کودک در ارتباط با مسائل مربوط به غریزه جنسی و ازدواج است که والدین و مربیان به نحو شایسته و مطلوب آن را به فرزندان خود آموزش دهند.
آموزش آداب ورود و آداب نظر در فاصله سنی 14-10 سالگی که به سن نوجوانی مشهور است. برحذر داشتن و ممانعت از محرک‌های جنسی، در فاصله سنی 16-14 سالگی که فرزند وارد سن بلوغ شده است.
مراحل تربیت جنسی
1- آداب و اجازه ورود: اجازه ورود طبق آیه 59 سوره نور سه مرحله است:
1- قبل از نماز صبح، زیرا پدر و مادر در این حالت در محل مخصوص خود خوابیده‌اند 2- هنگام ظهر، زیرا هنگام استراحت است و والدین لباس‌های آزاد و راحت می‌پوشند 3- بعد از نماز عشا، زیرا هنگام خواب و استراحت است.
2- آداب نگاه کردن: منظور از این آداب آن است که کودک تشخیص دهد نگاه کردن به چه کسانی حرام است و به چه کسانی حلال؟ حدود هرکدام چیست؟ مربیان و والدین آداب نگاه کردن را به بچه‌ها آموزش دهند فهم و عمل به این آداب موجب می‌گردد که هنگام ورود به دوره بلوغ و رسیدن به سن تکلیف فرزند ما استقامت اخلاقی داشته باشد و به آن چه که صلاح امر است دست یابد.
عوامل موثر تربیتی
1- تربیت به وسیله الگو 2- تربیت به وسیله عادت 3- تربیت به وسیله نصیحت 4- تربیت به وسیله همراهی و مراقبت فرزند 5- تربیت به وسیله مجازات
روش اول: وجود الگو و نمونه در تربیت از مفیدترین عوامل موثر در رشد اخلاقی، روانی و اجتماعی فرزند است زیرادر و مادر و مربی طفل، از دید او نمونه اخلاقی و الگوی شایسته برای تمامی رفتارهای او خواهند بود.
پیامبر اکرم( صل الله علیه و سلم) بهترین الگوی عبادت است و والاترین الگوی اخلاقی. از قبیل زهد، بخشش، تواضع، صبر و بردباری. هم چنین بهترین الگوی قدرت جسمانی بود و الگوی شجاعت، نمونه حسی سیاست بود الگوی ثابت و پایداری بر عقیده بود.
روش دوم: یکی از اصول تفکر و شریعت اسلامی این است که نوزاد بر اساس توحید خالص و دین پایداری الهی و ایمان به خداوند آفریده می‌شود. کودک امانتی نزد والدین استقلبی پاک مانند گوهری نفیس و ارزشمند دارد اگر به خیر و نیکی عادت کند و آن را یاد بگیرد در دنیا و آخرت سعادتمند خواهد شد و اگر به شرارت و بدی عادت کند و مانند حیوانات به حال خویش رها شود دچار شقاوت و هلاک خواهد شد.
روش سوم: یکی از مهم ترین عوامل موثر در تربیت ایمانی و رشد اخلاقی، روانی و اجتماعی کودک، تربیت به وسیله نصیحت و موعظه است. از نصایح و مواعظ مکرر قرآنی که بیانگر سودمند در این روش برای فرزندان است از طریق داستان‌های قرآنی که داستان پیامبران است فرزندان را نصیحت کننند مانند نصایح لقمان به فرزندش.
بنابراین شایسته است که مربیان و والدین عزیز در برخورد با مردم در راه تربیت فرزندان و شاگردان خود از روش‌های شگفت انگیز و کامل قرآن کریم به بهترین وجه ممکن بهره گیرند زیرا قرآن کتابی است که از جانب پروردگار حکیم و حمید نازل شده است.
روش چهارم: مقصود از این بخش تربیت همراهی همگانی با فرزند در تربیت عقیدتی و اخلاقی و تکامل و تعالی روحی و اجتماعی می‌باشد که با پرسش و پی جویی مداوم از چکونگی رشد جسمی و علمی او نیز توأم خواهد بود.
نظارت و مراقبت به چند مرحله تقسیم می‌شود:
1- نظارت بر تربیت ایمانی 2- نظارت بر امر تربیت اخلاقی فرزند 3- نظارت بر تربیت جسمانی فرزند 4- نظارت و مراقبت بر رشد فکری و علمی فرزند5- نظارت بر تربیت نفسانی فرزند 6- نظارت بر تربیت اجتماعی فرزند
روش پنجم: رابطه تربیت و مجازات: مجازات‌های فرزندان در محیط منزل و محل آموزش
1- اساس برخورد و رفتار با فرزند بر محبت و نرمی است.پیامبر اکرم( صل الله علیه و سلم) فرمودند: نرم خوی باش و از تند خویی و ناسزا گویی بپرهیز
2- رعایت طبیعت و سرشت کودک خطاکار در مجازات: فرزندان از لحاظ هوش و ذکاوت و تاثیرپذیری ذاتا با یکدیگر فرق دارند باید برای تنبیه فرزندان بر اساس ذات کودک آن را در نظر گرفت و از نظر جسم قوی و ضعیف بودن را نیز در نظر گرفت گاهی راه علاج توبیخ برای فرزندان لازم است. تذکر دادن اشتباه به وسیله راهنمایی برای تربیت فرزندان لازم است آن هم با مهربانی و نرمی باید باشد یا با اشاره باشد.
و صل الله و سلم علی نبیّنا محمد و علی اله و صحبه اجمعین و آخرُ دعوانا انِ الحمدالله رب العالمین
منابع:
چگونه فرزندان خود را تربیت کنیم، جلد اول- جلد دوم، مولف عبدلله ناصح علوان، ترجمه عبدلله احمدی
تربیت فرزندان، تالیف عبدالقادر شیخ ابراهیم، مترجم نورالنساء ملازاده
تربیت اطفال، سلسله خانواده مسلمان