اندیشه

٢١ ویژگی رهبری در سوره‌ی کهف

نویسنده: 
عبدالرحمن عزام

قصه‌ی ذوالقرنین در ذیل یک صفحه در خلال سوره‌ی کهف در قرآن کریم آمده است و مشتمل بر بیشتر از بیست صفت از اوصاف یک رهبر موفّق است؛ به شکل عجیبی میان صفات هنری و اخلاقی‌ای جمع نموده است که برای یک رهبر، ضرورت است؛ ویژگی‌های مذکور، قرار ذیل است:

ویژگی یکم؛ تمکین

نخستین ویژگی یک رهبر، توانایی اجرایی وی برای تحقّق اهداف مطلوب است؛ لذا در آغاز قصه‌ی وی آمده است: «إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِی الْأَرْضِ/ ما به او در زمین قدرت و حكومت دادیم» [کهف: ٨٤]

غباری که زیبایی اسلام را پوشانده است

ترجمه: 
اصلاحوب

سایه‌ها و ابرها زمین و آسمان اسلام را پوشانده است و چشمان بینندگان را گرفته است. هر چند مسلمانان از فهم و درک حقیقت دین و حرکت در راستای مقاصد آن عقب بمانند، به همان میزان در نشان دادن چهره‌ی زیبای اسلام ناتوان خواهند بود. در دید جهانیان اسلام به عنوان دین عقب‌ماندگی، وابستگی، خودکامگی، اهانت به زن، هتک آزادی او،  تروریسم و جنگ‌های داخلی جلوه‌گر شده است؛ جهان اسلام به شکاری تبدیل شده است که امت‌ها از هر سو به آن هجوم آورده‌اند و این نه به خاطر کمی افراد و ضعف سازوکارها و امکانات است؛ بلکه به خاطر زنده شدن عادات جاهلی در میان مسلمانان است.

راشد غنّوشی، دین و سیاست

نویسنده: 
عدنان فلاحی

راشد غنّوشی، پیشینه و بیشینه‌ای دارد که بیش و پیش از بسیاری دیگر، به او اجازه و صلاحیت سخن گفتن درباره‌ی سیاست و امر سیاسی و خاصه نسبت آن با اسلام را می‌دهد. او در برخی از مهم‌ترین تشکیلات و سازمان‌های سیاسی ملی و فراملی صاحب جایگاه و مناصب عالی است: رهبر حزب النهضة (بزرگ‌ترین و مهم‌ترین جنبش اسلامگرای تونس و شمال آفریقا، و یکی از مؤثرترین جنبش‌های سیاسی تونس) ، دستیار دبیرکل اتحادیه‌ی جهانی علمای مسلمین (اتحادیه‌ای متشکل از ده‌ها هزار نفر از علما و کنشگران مسلمانِ اقصی نقاط جهان اسلام اعم از شیعه، سنی، صوفی، اِباضی، سلفی و...)

مفهوم عدالت در گرایش اصلاح‌طلب نوین عربی

اشاره: سعید بنسعید العلوی به سال ۱۹۴۶م در شهر مکناس ‌زاده شد و در ۱۹۷۸م از دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه محمد الخامس رباط کار‌شناسی ارشد گرفت. هم‌چنین در سال ۱۹۸۷م از همین دانشگاه توانست مدرک دکترای خویش در رشته‌ی فلسفه را دریافت کند. وی در دانشکده‌ی ادبیات از سال ۱۹۸۷م به تدریس اشتغال دارد. وی در مراحل گوناگونی در دانشگاه محمد الخامس به عنوان سرپرست، رئیس دانشکده و رئیس دانشگاه برگزیده شده است. سعید بنسعید در سی سال گذشته در مرکز پژوهش‌های اندلس و گفت‌وگوی تمدن‌ها در سمت دبیرکل و معاون به خدمت اشتغال داشته است.

خداوند آدم را از حوا آفرید

گردآورنده: 
محمد خان

استاد شهید سید قطب می‌فرماید: آنچه بیشتر در محافل دینی، در زمان ظهور اسلام انتشار یافته بود مطلبی است که در سفر تکوین در فصل دوم(در کتاب مقدس) آمده آنجا که می‌گوید:

خداوند آدم را خلق کرد و از دنده‌ی چپ او که خواب بود حوا را به وجود آورد. با وجود آنکه چیزی از این مطلب در نصوص قرآن و سنت وارد نشده، بیشتر مفسران «نَفْسٍ واحِدَةٍ» را در این آیه و غیر آن، حضرت آدم پنداشته‌اند و حوا را خلق شده از دنده‌ی چپ او انگاشته‌اند. در حالی که برخی مفسّران قدیم و جدید این فهم را لزوماً صحیح ندانسته و بلکه با توجّه به سیاق آیه، فهم دیگری را سزاوارتر دانسته‌اند. برخی از مفسّران جدید روایات حامل این معنی را ضعیف شمرده‌اند

سیاست قرآن کریم در قانونگذاری و تشریع احکام

نویسنده: 
محمد مصطفی شلبی

سیاست قرآن کریم در قانونگذاری و تشریع احکام، سیاستی بی نظیر ونمونه است. شارع حکیم احکام و دستورات اسلامی را یکباره و پشت سر هم نازل نکرد. مي‌توان گفت اکثر احکام را با ذکر علت و سبب تشریع بیان نمود. اما بیان علت و مقصد تشریع را در قالب اصطلاحات امروزی علماء ذکر ننمود. بلكه مي‌بينيم گاه گاهی بعد از آیاتی که در باره خلقت جهان صحبت می‌کند، صحبت از تشریع احکام می شود بدون اینکه اندک تفاوتی احساس شود که سیاق کلام تغییر کرده باشد.

حتی در بیان مقاصد و علت تشریع احکام، شیوه یکنواختی را در پیش نمی‌گیرد تا سبب ملالت و دل زدگی شود؛

بررسی فقهی ولایت قضاوت زن در اسلام-پاره‌ی دوّم و پایانی

نویسنده: 
دکتر مختار ويسی

همچنین، پیامبر – صلّی الله و علیه وسلّم- می‌فرماید: « النِّسَاءُ شَقَائِقُ الرِّجَالِ »[٢٠]. بیان حدیث عام است، و بین قضاوت و سایر امور فرق و تفاوتی نگذاشته است. ابن قیم می‌گوید:  این حدیث دلالت بر آن دارد آنچه که در فطرت آنان معلوم و ثابت است، این است که حکم دو همتا و دو هم نظیر یک حکم است، خواه علت این حکم مربوط به قدرت و توانایی، و وقار و شخصیت باشد و یا متعلق به احکام شریعت باشد و یا هر دو، به هر صورت دلیل بر مساوی بودن دو همتا و دو هم نظیر است

بررسی فقهی ولایت قضاوت زن در اسلام-پاره‌ی نخست

نویسنده: 
دکتر مختار ويسی

واژه‌ی ولايت با كسر و فتح واو است، ولایت با فتح مصدر است و با کسر اسم. ولایت بکسر واو، به معنی تسلط و تولّى امر است. و والی بمعنی امیر و حاکم و سلطان است. و ولایت بفتح و کسر واو به معنی قرابت و نصرت و محبت است. ولایت (با کسر و فتح واو) در بر دارنده این مفهوم است که ولی نیازمند تدبیر و عمل است چنانکه نیازمند نصرت و یاری زیر دستان است. 

ولایت بر دو قسم تقسیم می‌گردد: 

پاسخ خشم‌آلود ریسونی

نویسنده: 
یاسر زعاتره
ترجمه: 
اصلاحوب

در زمانی که انتظار داشتیم شیخ احمد ریسونی رئیس اتحادیه جهانی علمای مسلمان در قبال مسأله‌ای که اخیراً مطرح کرده است موضع متفاوتی داشته باشد، شاهد پاسخ خشم‌آلود و تأکید ایشان بر مواضع گذشته‌اش بودیم.

یک شبکه‌ی مراکشی این سؤال را از شیخ پرسید: شما در جایی فرمودید هر کس به قدس سفر کند نمی‌توان گفت که خواهان عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی است و تشریح کردید که هدف از سفر به موضع شرعی و سیاسی فرد بستگی دارد. در همین زمینه خبرنگار فلسطینی پرسید چه چیزی در وضعیت اشغالگران و موضع‌ مسلمانان نسبت به آن تغییر کرده است

سخنی کوتاه درباره‌ی تاریخمندی احکام قرآن

نویسنده: 
عبدالرّحمن نظری

آیه‌ی «و السارق و السارقة فاقطعوا ايديهما جزاء بما کسبا... »( مائده؛ 38)« دست مرد دزد و زن دزد را قطع کنید. این کیفر کاری است که انجام داده اند...» در این آیه واژه السارق و السارقة صفت مشبهه است؛ مانند: الکافر، الفاسق، المؤمنون و... یعنی دست کسی را قطع کنید که دزدی صفت ثابت او است نه کسی که اتفاقی یا موردی دست به دزدی زده است. بدین دلیل علمای گذشته بنا بر مقتضیات زمان خود حدود ۵ تا ۱۰ درهم را برای قطع دست دزد تعیین کرده‌اند و دزدی کمتر از آن را موجب قطع دست نمی دانستند؛ همچنین احتمال دارد دزدی علتی داشته یا اتفاقی بوده باشد

همزمانی محتوا