دیدار امام ابوحنیفه با امام باقر (رضی الله عنهما)

نویسنده: محمّدعلی قطب
ترجمه: استاد مصطفی اربابی

در روزگار زندگی امام باقر (رحمه الله ورضی عنه) علمای امت عادت داشتند که به زیارت ایشان می‌رفتند و با او صحبت می‌کردند. از او حدیث می‌شنیدند و آنها را حفظ و روایت می‌نمودند. چنانکه از شیوه‌ی علمی، عبادت، وارستگی، زهد و ارزشهای اخلاقی او بهره می‌بردند. آری علما از اقطار و اکناف جهان از جمله: یمن، عراق، شام و مصر به‌ حضورشان شرفیاب می‌شدند. از آن جمله می‌توان از: سفیان ثوری، سفیان بن عیینه، حکم بن عتیبه، اوزاعی، عطا، عمروبن دینار، ابن‌شهاب زهری و بسیاری دیگر نام برد.
روزی امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) به زیارت ایشان رفتند. در آن زمان شایع بود که امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) در موارد زیادی برای استنباط احکام فقهی از قیاس استفاده می‌کند از این روی بسیاری او را ملامت می‌کردند. چون امام باقر (رحمه الله ورضی عنه) با ایشان روبرو شد با زبان ملامت و عتاب فرمود: شما همان کسی هستید که دین جد مرا با قیاس تغییر داده‌اید؟! امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) فرمود: لطف بفرمایید بنشینید شما در نزد من دارای حرمتی هستید که جدّ شما (ص) در زمان حیات در نزد صحابه (رضی الله عنهم) داشتند. امام باقر (رحمه الله ورضی عنه) نشستند. آنگاه امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) به پا خواستند و روبروی ایشان ایستادند و فرمودند: من از شما سه سؤال دارم لطف کنید پاسخ آن را بفرمایید:
1. - مرد ضعیفتر است یا زن؟
- امام باقر(رحمه الله ورضی عنه) فرمود: زن ضعیفتر است.
- امام ابوحنیفه(رحمه الله ورضی عنه) فرمود: در میراث سهم زن چقدر است؟
- امام باقر (رحمه الله ورضی عنه) فرمود: مرد دو سهم دارد و زن یک سهم.
- امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) فرمود: این همان علم جدّ شماست اگر من دین جدّ شما را تغییر می‌دادم بر اساس قیاس برای مرد یک سهم و برای زن دو سهم در نظر می‌گرفتم زیرا زن از مرد ضعیفتر است که چنین نکرده‌ام.

2. - نماز فضیلت بیشتر دارد یا روزه؟
-امام باقر (رحمه الله ورضی عنه) فرمود: نماز.
-امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) فرمود: این سخن جدّ شما(ص) است. اگر من شریعت جدّ شما را بر اساس قیاس تغییر می‌دادم باید حکم می‌کردم که زن پس از پاک شدن از حیض نماز را قضا بیاورد نه روزه را.

3. - بول پلیدتر است یا نطفه؟
-امام باقر (رحمه الله ورضی عنه) فرمود: بول پلیدتر است.
- امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) فرمود: اگر من شریعت جدّ شما (ص) را با قیاس تغییر داده بودم باید حکم می‌کردم که مردم هر بار که برای قضای حاجت می‌روند غسل کنند و برای نطفه وضو بگیرند! پناه بر خدا که من شریعت جدّ شما (ص) را با قیاس تغییر بدهم و یا تغییر داده باشم. امام باقر (رحمه الله ورضی عنه) برخاستند و امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) را به آغوش گرفته و او را بوسیدند. امام باقر (رحمه الله ورضی عنه) در اوج علم و فضیلت و معرفت قرار داشتند و هرگز از امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) سخنی شنیده نشده که ایشان را دستِ ‌کم گرفته باشند بلکه همواره این امام هُمام در دل امام ابوحنیفه (رحمه الله ورضی عنه) قدر و منزلت ویژه‌ای داشته و همواره از ایشان در نزد توده‌های مردم به نیکی و بزرگی و عظمت یاد می‌کرده است. (فجزاهما الله عنّا خیراً)

بر گرفته از کتاب «مواقف و عِبَر»، محمد علی قطب، ترجمه‌ی مصطفی اربابی

بدون امتیاز

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.

1
بدون‌نام
1389/07/20

میخواهید با این تعابیر چه چیزی راعوض کنید؟!! تقریب؟؟

2
بدون‌نام
1389/07/20

برای کسانی که شبهه ی شاگردی امام اعظم ابوحنیفه نزد حضرت جعفر صادق را پراکنده می کردند جواب محکم و خوبی بود چون نشان می دهد که پدر حضرت جعفر صادف، یعنی حضرت باقر با امام ابوحنیفه مناظرات داشته است حال چگونه ممکن است امام ابوحنیفه شاگرد فرزند کسی باشد که با وی مناظره کرده است؟!
جزاکم الله خیرا

3
بدون‌نام
1389/07/22

در اینجا خبری از مناظره بین امام محمد باقر ( رض ) و امام اعظم ( رض ) نیست بلکه امام ابوحنیفه مبادرت به رفع اثرات بدگویی مشتی نادان از خود در نزد آن شکافنده دانش کرده که موجب خشنودی طرفین گردید . وانگهی شخص ابوحنیفه با وجود زبدگی در مناظرات علمی شاگردانش را از مجادله با سایرین برکنار می داشت تا مبادا به بوی غلبه بر حریف - نه کشف حقیقت - مرتکب سفسطه شوند .

4
بدون‌نام
1389/07/24

با سلام و عرض خسته نباشید خدمت شما برادران گرامی
امیدوارم که در راه وحدت و انسجام امت اسلامی بسان قبل کوشا و فعال باشید

5
بدون‌نام
1389/08/11

با تشکر لطفا سند دست اول مطلب را درج کنید. تا بهتر بتوان ابراز نظر کرد.

6
فضلیان (مهمان)
1393/07/08

از اینکه نویسنده رعایت ادب کرده است تشکر می کنم. ابراز عقائد خوب است ولی برادرم بنا بر نقل شما اقای ابوحنیفه درصدد رفع سوء تفاهم بود نه مناظره. تازه اگر همین نقل را هم بپذیریم لازمه اش این است که برادران اهل سنت قائل به قیاس نیستند درحالیکه این اظهر من الشمس است که اقایان در استدلالات خود از قیاس استفاده می کنند.

7
محمدسعید (مهمان)
1394/10/16

سلام. با نظر شما برادر خوبم درباره اینکه این گفتگو مناظره نبود موافقم و فقط برای رفع شبهه بود و امام ابوحنیفه نسبت به امام باقر ارادت خاصی داشتند. اما قائل بودن امام ابوحنیفه به قیاس خدشه ای به صحت این واقعه وارد نمی کند زیرا آنچه در این گفتگو رد می شود قیاس در مقابل نص است که امام ابوحنیفه نیز با آن مخالف است و قیاس در غیر نص که امام به آن معتقد بود در این گفتگو رد نشده است. با تشکر از همه دوستان و سایت خوب شما

8
سیدعلی سجادی (مهمان)
1390/07/17

ادب و نزاکت شما در مورد اهل بیت پیامبر نشان دهنده این است که از دیار غیور مردان کردستانید
مردمی خونگرم ؛ مهمان نواز ؛ اهل منطق و اهل ادب و شعر
و البته دقت شما در دوری از تفرق بین مسلمین ستودنی است

قدم منه به خرابات جز به شرط ادب
که سالکان درش محرمان پادشهند
----------------------------------------------
البته پاسخ استدلال جنابعالی به جای خود اگر زنده باشم و فرصت مجددا خدمت میرسم
فعلا عازم کربلا هستم وقت اندک است
التماس دعا

9
مجید (مهمان)
1391/06/18

سایت شما خیلی خوب است ولی فکر کنم با این احوال مریض رسانه ها امروز یا فردا در لیست سایت های مشمول فیلترینگ قرار بگیریدودر ضمن توصیه ی من به کسانی که مدعی هستند اهل سنت نواصب هستند ودشمن اهل بیت این است که:
1-ببینند که مجموع احادیث مرفوع ما از علی فاطمه حسن وحسین رضی الله عنهم در صحیحین وصحاح بیشتر از کتب اربعه شیعه است
2-احادیث کساء وثقلین در کتب شیعه تا99% سند درستی ندارد وان یک درصدی هم که سند دارد باز یک طوری اسنادش مخدوش است واین اعتقاد را از کتب ما اخذ کرده اند.
3-در ایران بخصوص عادت شده که بگویند فلان کتاب سنی فلان کتاب سنی مخصوصا در بین قشر دانشجو در حالی که ابتدایی ترین اعتقادات شیعه در کتب حدیثی آنها به سختی می توان برایش سند درست پیدا کرد.منظور اینکه بیشتر متشیع هستند تا اهل تشیع
4-برای اطلاعات بیشتر کتاب مرويات الإمام جعفر الصادق في الكتب التسعة وصحيح ابن حبان ومعجم الطبراني الصغيراثر رساله ماجسترياسر موسى بطيخ محمد را دانلود ومطالعه کنند