آشنایی با جهان اسلام (2) خاورمیانه؛ ایران وعراق

گردآورنده‌: مهندس ناصر کرمی

خاورمیانه منطقه‌ای در جنوب غربی آسیا و دربرگیرنده‌ی کشورهای بین ایران و مصر است. با وجود اینکه بیشتر کشور مصر (به جز صحرای سینا) در آفریقای شمالی واقع شده ولی آن را جزو «خاور میانه» می‌دانند.
این ناحیه گروه‌های فرهنگی و نژادی گوناگونی از قبیل فرهنگهای ایرانی، عربی، بربرها، ترکی، کردی، اسرائیلی و آسوری را در خود جای داده‌است. زبان‌های اصلی این منطقه عبارت است از فارسی، عربی، ترکی، کردی، عبری و آسوری.


 



نقشه منطقه‌ی جغرافیایی خاور میانه،
جنوب غربی قاره آسیا که دربرگیرنده‌ی کشورهای بین مصر و ایران است


 


 


پیشینه


خاورمیانه از نخستین خاستگاههای تمدن
جهان بوده‌ وبسیاری از باورها وادیان جهان از منطقه برخاسته‌اند، نخستین یافته‌های
آدمی درخاورمیانه بوده و اولین قانون های جهان درآنجا نوشته شده‌است. خاورمیانه
زادگاه ادیان آسمانی یهودیت، مسیحیت، اسلام و دین زرتشت است


خاورمیانه از میانه قرن بیستم به بعد،
مرکز توجه جهانی و شاید حساسترین منطقه جهان از نظر استراتژیکی، اقتصادی، سیاسی و
فرهنگی بوده‌است. ازنظر اقتصادی این منطقه دارای بزرگ‌ترین منابع نفت و گاز وازنظر
سیاسی نیز محل کشمکشهای دراز مدت اعراب و اسرائیل است..


 


مرزها



 


نقشه کشورهایی که مجموعا به آنها
خاورمیانه گفته می‌شود.


اصطلاح خاورمیانه نمایانگر منطقه‌ای
فرهنگی است، بنابر این مرز مشخصی برای آن وجود ندارد. به طور کلی کشورهای این منطقه
عبارت‌اند از: اردن، امارات متحده عربی،


ایران، بحرین، ترکیه، سوریه، عراق، عربستان سعودی، عمان، قطر، کویت، لبنان، مصر،
یمن و اسرائیل و فلسطین (که دربرگیرنده‌ی کرانه باختری رود اردن و نوار غزه است.)


ایران را مرز شرقی خاورمیانه می دانند.
نواحی خاورمیانه


•           قفقاز: گرجستان، آذربایجان،
ارمنستان


•           فلات ایران


•           آناتولی: ترکیه


•           دریای مدیترانه: قبرس


•           شبه جزیره عربستان: حاشیه
خلیج فارس - عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، عمان، عراق، بحرین، یمن


•           خاور: اسرائیل، اردن،
سوریه، لبنان، فلسطین، شبه جزیره سینا      


         



جمهوری اسلامی ايران


Islamic Republic of Iran





پرچم



نشان ملی ایران

 



شعار ملی: استقلال آزادی جمهوری اسلامی



سرود ملی
:


سرود جمهوری اسلامی ایران




پایتخت


 -


مختصات جغرافیایی



تهران




35°41′ N
51°25′ E



بزرگ‌ترین شهر



تهران



زبان رسمی



زبان فارسی



نوع حکومت


رهبر

رئیسجمهور



رئیس مجلس



جمهوری اسلامی



سیدعلی
خامنه‌ای



محمود
احمدی‌نژاد




علی لاریجانی



انقلاب اسلامی


 
اعلام
پیروزی انقلاب


 
روز
جمهوری اسلامی



برکناری


محمدرضا
شاه پهلوی



۲۲

بهمن

۱۳۵۷


۱۲

فروردین


۱۳۵۸



مساحت


 -

آبها

(%)


 ‪
۱٬۶۴۸٬۱۹۵ km² ‫(۱۸ام)


۰٫
۷



جمعیت (
 -

برآورد

۱۳۸۵)




 


 ‪
۷۰٬۴۷۲٬۸۴۶
‫(
۱8ام




 



واحد پول



    ریال ایران(‏
IRR)



کد بین‌المللی خودرو


IR



دامنه اینترنتی


IR.



پیش‌شماره تلفن


+
۹۸


 


ایران کشوری در جنوب غربی آسیا و در
منطقه‌ی خاورمیانه است. نام رسمی آن جمهوری اسلامی ایران و پایتخت آن تهران
است.وسعت این کشور ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع (۱۸ام درجهان) است و بر پایه‌ی آمار سال
۱۳۸۵ هجری خورشیدی، ۷۰ میلیون و ۴۷۲ هزارنفر جمعیت داشته‌است و هرساله حدود یک
میلیون نفربه جمعیت این کشور افزوده می‌شود.


همسایگان ایران


در شمال با جمهوری آذربایجان، ارمنستان،
و ترکمنستان؛ در شرق با افغانستان و پاکستان؛ و در غرب با ترکیه و عراق مرز زمینی
دارد و همچنین دارای مرز دریایی در شمال با دریای خزر و در جنوب با خلیج فارس و
دریای عمان است، که دو منطقه‌ی نخست از مناطق مهم استخراج نفت و گاز در جهان هستند.


نظام سیاسی ایران برپایه‌ی قانون اساسی
مصوب ۱۳۵۸ (بازنگری ۱۳۶۸) پایه‌ریزی شده‌است. بالاترین جایگاه رسمی ایران پس از
انقلاب، ولایت فقیه است که اکنون در اختیارآیت الله سید علی خامنه‌ای است. اسلام
دین رسمی، تشیع مذهب رسمی و فارسی زبان رسمی ایران است. ایران به عنوان یک سرزمین و
یک ملت دارای تاریخی کهن است و یکی از تاریخی‌ترین کشورهای جهان به شمار می‌رود.


ایران به واسطه قرار گرفتن در منطقه‌ی
میانی اوراسیا دارای موقعیتی راهبردی است. این کشور از اعضای سازمان ملل متحد، جنبش
عدم تعهد، سازمان کنفرانس اسلامی، اوپک و سازمان اکو است. ایران یک قدرت منطقه‌ای
در جنوب غربی آسیا است و جایگاه‌ی مهمی را در اقتصاد جهانی به دلیل در اختیار داشتن
صنعت نفت، صنعت پتروشیمی و گاز طبیعی دارا است.


وجه تسمیه


واژه‌ی ایران در فارسی باستان «آئیریا»
(
airya)
و در فارسی میانه به شکل «اِران» (
erān)
بوده، و برگرفته از شکل‌ قدیمی «
airya nama
»
و به معنای «سرزمین مردمان اصیل» است.


واژه‌ی «آریا» در زبان‌های اوستایی،
فارسی باستان و سنسکریت به ترتیب به شکل‌های «اَیریه» (
airya
«اَریه» (
āriya)، «آریه» (arya)
به کار رفته‌است. همچنین در زبان سنسکریت «اریه» (
ariya)
به معنی سَروَر و مهتر و «آریکه» (
aryaka)
به معنی مَردِ شایسته‌ی بزرگداشت و حرمت است و آریایی به‌زبان اوستایی «ائیرین» (
airyana
)
و به زبان پهلوی و فارسی دری «ایر» خوانده می‌شود. ایر به‌معنی «آزاده» و جمع آن
«ایران» به‌معنی «آزادگان» است.


نام ایران در لغت به معنی «سرزمین
آریایی ها» است و پیش از اسلام نیز نام بومی آن ایران، اران، یا ایرانشهر بود.،
البته از ۶۰۰ سال پیش از میلاد تا ۱۳۱۴ ه (۱۹۳۵م) در عرصه‌ی جهانی با نام «پرشیا»
شناخته می‌شد. که در سال ۱۳۱۴ در شرف تأسیس لیگ ملل با درخواست رسمی رضاشاه پهلوی
همان نام بومی کشور (ایران) در عرصه‌ی جهانی هم مورد کاربرد قرار گرفت. نام «پرشیا»
همچنان برابر نام ایران است و در زبان‌های اروپایی به دلیل سابقه تاریخی -
فرهنگی‌اش کاربرد دارد، اما در اخبار سیاسی بیشتر نام ایران به کار برده می‌شود.


از دید طبیعی ایران از شمال به رود
اترک، دریای خزر و رود ارس، از شرق به کوه‌های هندوکش و کوه‌های غربی دره سند، از
غرب به دامنه‌های غربی کوه‌های زاگرس و حوضه آبریز اروندرود و از جنوب به خلیج فارس
و دریای عمان محدود است. بیش از نیمی از ایران کویری و نیمه کویری است. حدود یک سوم
ایران نیز کوهستانی است و بخش کوچکی از ایران (شامل جلگه‌ی جنوب دریای خزر و جلگه‌ی
خوزستان) نیز از جلگه‌های حاصلخیز تشکیل شده‌است. بلندترین کوه ایران دماوند (۵۶۷۱
متر) می‌باشد. از دید جغرافیایی، غربی‌ترین شهر ایران کلیساکندی؛ شرقی‌ترین شهر
جالق؛ شمالی‌ترین شهر پارس آباد؛ و جنوبی‌ترین شهر چابهار است.


 


               تقسیمات کشوری




           فهرست استانهای ایران


 


ردیف


نام استان


ردیف


نام استان


ردیف


نام استان


ردیف


نام استان

1


اصفهان

 

9


یزد

 

17


کرمان

 

25


اردبیل

 

2


فارس

 

10


سیستان
، بلوچستان

 

18


کرمانشاه

 

26


همدان

3


قم

 

11


زنجان

 

19


کردستان

 

27


تهران

4




قزوین

 

12




خراسان رضوی

 

20


لرستان

 

28


آذربایجانشرقی

5


سمنان

 

13


خراسان شمالی

 

21


ایلام

 

29


آذربایجانغربی

6


مرکزی

 

14


گیلان

 

22


هرمزگان

 

30


خراسان جنوبی

7


خوزستان

 

15




کهگیلویه و بویراحمد

23


چهارمحال بختیاری

31

 

8


مازندران

16

 

24


بوشهر

 

32

 





 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



طبق قانون تقسیمات کشوری (مصوب ۱۲۸۶ خورشیدی) ایران به ۴ ایالت «آذربایجان»،
«خراسان»، «فارس»، و «کرمان و بلوچستان» تقسیم شد و هر ایالت به چند ولایت حاکم
نشین و هر ولایت به چند نایب‌الحکومه‌نشین تقسیم می گشت.این تقسیمات تا سال ۱۳۱۶
باتغییرات کوچکی باقی ماند.


در سال ۱۳۱۶ خورشیدی با تصویب قانون
جدید تقسیمات کشوری، ایران به ۱۰ استان و ۴۹ شهرستان تقسیم شد. به مرور زمان با
ایجاد استان‌های جدید، تعداد استان‌های ایران افزایش یافت. پس از پیروزی انقلاب
اسلامی، تاسال 1372، ایران همچنان دارای ۲۴ استان بود. در سال ۱۳۷۲ استان اردبیل از
استان آذربایجان شرقی جدا شد. همچنین استان قم در سال ۱۳۷۴ از استان تهران جدا شد و
استان قزوین در سال ۱۳۷۳ از استان زنجان جدا و به استان تهران پیوست و در سال ۱۳۷۶
به استان قزوین تبدیل شد.. در سال ۱۳۸۳، استان خراسان به سه استان: خراسان جنوبی،
خراسان شمالی و خراسان رضوی تقسیم گردید وتعداد استان های ایران درحال حاضر به 30
استان بالغ می شود.

 


واحد تقسیمات کشوری ایران


مسئول


نهاد مربوطه


مرکز


کشور

 


وزیر کشور

 


وزارت کشور

 


پایتخت

 


استان

 


استاندار

 


استانداری

 


مرکز استان

 


شهرستان

 


فرماندار

 


فرمانداری

 


مرکز شهرستان

 


بخش

 


بخشدار

 


بخشداری

 


مرکز بخش

 


دهستان

 


دهدار

 


دهداری

 


مرکز دهستان

 


شهر

 


شهردار

 


شهرداری

 


ندارد


روستا

 


دهیار

 


دهیاری

 


ندارد


 


آب و هوا

 


 


 


تصویر ماهواره‌ای ایران


 


ایران از لحاظ آب و هوایی یکی از منحصر
به فردترین کشورهاست.اختلاف دمای هوا در زمستان میان گرمترین و سردترین نقطه گاهی
به بیش از ۵۰ درجه‌ی سانتی گراد می‌رسد. به طور کلی ایران در منطقه‌ای قرار
گرفته‌است که از دید بارندگی در سطح نیمه خشک و خشک قرار می‌گیرد.


آب و هوای ایران متأثر از چندین سامانه
می‌باشد:


۱- سامانه پرفشار سیبریایی که با ریزش
به عرض‌های جنوبی در نوار شمالی بارش باران و برف و کاهش دما و در سایر نقاط فقط
کاهش دما را به همراه دارد.


۲-سامانه باران‌زای مدیترانه‌ای که از
سمت غرب وارد ایران می‌شود و موجب ریزش باران یا برف در بسیاری از نقاط غربی و
میانی و شرق ایران می‌شود.


۳-سیستم کم فشار جنوبی که در نوار جنوب
و جنوب غرب موجب رگبار باران می‌شود.


میزان بارندگی در ایران بسیار متغیر
است. در شمال به بیش از ۲۱۱۳ میلیمتر (رشت، ۱۳۸۳) نیز می‌رسد.در نواحی کویری بارش
عمدتاً بسیار کم و در حدود ۱۵ میلیمتر است. بارش نواحی شمال غرب و غرب، دامنه‌های
جنوبی البرز و شمال شرق تا حدودی قابل توجه (حدود ۵۰۰ میلیمتر) می‌باشد. در سایر
نقاط میزان بارش از ۲۰۰ میلیمتر بیشتر نمی‌شود.


اختلاف دمای هوا در ایران در نقاط مختلف
زیاد است. در حالی که در فصل زمستان دمای شهرکرد در شب به ۳۰- درجه هم می‌رسد، مردم
اهواز هوای تابستانی (۲۵ درجه) را تجربه می‌کنند. هوای سواحل شمالی در تابستان گرم
و مرطوب و در زمستان معتدل می‌باشد. نواحی شمال غرب و غرب تابستانهای معتدل و
زمستان‌های سرد و نواحی جنوبی تابستان‌هایی شدیداً گرم و زمستان‌هایی معتدل دارند.


 


مردم



 


 


تغییرات جمعیت ایران بین سال‌های ۱۲۶۰
تا ۱۳۸۵ هجری شمسی


پیشینه‌ی تاریخی تمدن در ایران به
تمدن‌هایی در عیلام، شهر سوخته، جیرفت و... می‌رسد، ولی شروع تاریخ سیاسی آن از
آغاز حکومت پادشاهی ایران در زمان ماد است. شاهنشاهی ماد، نخسین شاهنشاهی ایران
بوده‌است و لذا به عنوان شروع تاریخ شاهنشاهی ایران درنظر گرفته می‌شود،


ایران امروز از اقوام زیادی از
جمله:آذربایجانی(آذری)، کرد، لر، بختیاری، بلوچ، مازندرانی(مازنی)، گیلک، قشقایی،
عرب، لک، تالشی، ترکمن، خلج، آشوری، کلدانی، مندایی(صائبی)، تات، گرجی، سیستانی،
ارمنی، و یهودی تشکیل شده‌است..


در ایران در حدود ۲۰ زبان و ۱۱۰ گویش
زبانی رواج دارد و بزرگ‌ترین گروه‌های زبانی ایران را فارسی، ترکی آذربایجانی،
کردی، ترکمنی، گیلکی، مازندرانی، خلجی، تالشی، لری، بختیاری، عربی، بلوچی، لکی،
دیلمی، تاتی، ارمنی، آشوری، مندایی، گرجی، عبری، کلدانی و غیره تشکیل می‌دهند.


زبان رسمی و اداری ایران فارسی است.
فارسی یکی از زبان‌های شاخه هند و اروپایی است. براساس اصل پانزدهم قانون اساسی کتب
درسی باید با این زبان و خط باشد، ولی استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات
و رسانه‏های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.


دین


در پانصد سال گذشته، به‌ویژه پس از
تشکیل دولت صفویان همواره تشیع آیین رسمی ایران بوده‌است. در اصل ۱۲ قانون اساسی
جمهوری اسلامی ایران آمده که مذهب جعفری دوازده امامی مذهب رسمی کشور است و سایر
مذاهب اسلامی که در قانون اساسی به آنها تصریح شده شامل مذاهب چهارگانه اهل سنت
(حنفی، شافعی، حنبلی، مالکی) و شیعیان زیدی (چهار امامی) نیز قانونی و دارای احترام
کامل می‌باشند. همچنین در اصل ۱۳ قانون اساسی، ایرانیان مسیحی، یهودی و زرتشتی به
عنوان اقلیت دینی پذیرفته شده‌اند و می‌توانند در حدود قانون بر اساس دین خود عمل
نمایند.


پراکندگی جغرافیایی مناطق اهل سنت
درایران بشرح زیر می باشد:


در استانهای سیستان و بلوچستان، خراسان
شمالی، خراسان جنوبی وگلستان پیرو مذهب امام ابوحنیفه (حنفی مذهب) هستند.


در استانهای هرمزگان، مناطقی از جنوب
استان فارس، نقاطی از استانهای گیلان و اردبیل، آذربایجانغربی، کردستان و کرمانشاه
پیرو مذهب امام شافعی (شافعی مذهب) می باشند.


 


تاریخ



 


 


وسعت پادشاهی هخامنشیان (۵۵۹–۳۳۰ پیش از
میلاد)


دودمان‌های پیش از اسلام درایران


•           ایلامیان (بیش از ۳۲۰۰ سال
پ. م. - ۵۳۹ پ.م.)


•           ماد (آغاز قرن هشتم پ. م. -
۵۵۰ پ. م.) «نخستین پادشاهی آریایی‌ها در ایران» ؛ بنیان‌گذار دیاکو ؛ پادشاه
نامدار هووخشتره


•           هخامنشیان (۵۵۹ پ. م. - ۳۳۰
پ. م.) بنیان‌گذار کورش بزرگ ؛ پادشاهان نامدار داریوش یکم و خشایارشا


•           سلوکیان (۳۳۰ پ. م. - ۱۲۹
پ. م.) بنیان‌گذار سلوکوس یکم


•           اشکانیان (۲۵۶ پ. م. - ۲۲۴
م.) «استقلال ایران از سلوکیان» ؛ بنیان‌گذار اشک یکم ؛ شهریاران بزرگ مهرداد یکم و
ارد یکم


•           ساسانیان (۲۲۴ م. - ۶۵۲ م.)
بنیان‌گذار اردشیر بابکان ؛ شهریاران بزرگ شاپور یکم، شاپور دوم و انوشیروان


سلسله های حکومتی پس از اسلام درایران


•           طاهریان (۲۰۶ - ۲۵۹ ه. ق.)
بنیان‌گذار طاهر بن حسین ذوالیمینین


•           صفاریان (۲۶۱ - ۲۸۷ ه. ق.)
بنیان‌گذار یعقوب بن لیث صفاری


•           سامانیان (۲۶۱ - ۳۸۹ ه. ق.)
بنیان‌گذار اسماعیل سامانی


•           زیاریان (۳۱۵ - ۴۶۲ ه.ق.)
بنیان‌گذار مرداویج پسر زیار ؛ شهریار نامدار قابوس بن وشمگیر


•           بوییان(آل بویه) (۳۲۰ - ۴۴۰
ه.ق.) بنیان‌گذار عمادالدوله علی ؛ شهریار بزرگ عضدالدوله


•           غزنویان (۳۸۸ - ۵۵۵ ه.ق.)
بنیان‌گذار سلطان محمود غزنوی


•           سلجوقیان (۴۲۹ - ۵۱۱ ه.ق.)
بنیان‌گذار طغرل بیک ؛ شهریاران بزرگ ملکشاه و سلطان سنجر


•           خوارزمشاهیان (۴۷۰ - ۶۱۷
ه.ق.) بنیان‌گذار انوشتکین غرجه ؛ شهریار نامدار سلطان محمد


•           ایلخانان مغول (۶۵۴ - ۷۳۶
ه.ق.) بنیان‌گذار هلاکو خان


•           تیموریان (۷۷۱ - ۹۰۳ ه.ق.)
بنیان‌گذار تیمور گورکانی


•           صفویان (۹۰۶ - ۱۱۳۵ ه.ق.)
بنیان‌گذار شاه اسماعیل یکم ؛ شهریار بزرگ شاه عباس یکم


•           افشاریان (۱۱۴۸ - ۱۲۱۰
ه.ق.) بنیان‌گذار نادرشاه


•           زندیان (۱۱۶۳ - ۱۲۰۹ ه.ق.)
بنیان‌گذار کریمخان زند


•           قاجار (۱۲۰۹ - ۱۳۴۵ ه.ق.)
بنیان‌گذار آقامحمدخان ؛ شهریار نامی ناصرالدین شاه


•           پهلوی (۱۳۴۵ ه.ق./ ۱۳۰۴
ه.خ. - ۱۳۵۷ ه.خ.) بنیان‌گذار رضا شاه


•           نظام جمهوری اسلامی (۱۳۵۷
ه.خ. - تاکنون) بنیان‌گذار امام خمینی


معاهده ‌نامه‌های معروف ایران با دیگر
دولت‌ها:


•           گلستان (۱۱۹۲ خورشیدی)


•           ترکمانچای (۱۲۰۶ خورشیدی)


•           معاهده پاریس


•           پیمان سنتو


•           قرارداد الجزایر (۱۹۷۵)
میان ایران و عراق در سال ۱۳۵۳


 


 


روابط خارجی


ایران یکی از ۱۹۲ کشور عضو سازمان ملل
متحد است. همچنین در سازمان کشورهای صادر کننده‌ی نفت (اوپک)، سازمان کنفرانس
اسلامی، جنبش عدم تعهد، سازمان اکو، و پیمان

NPT
نیز عضویت دارد.


روابط خارجی ایران پس از انقلاب با فراز
ونشیب های فراوانی همراه بوده‌است. که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


•           ماجرای تسخیر سفارت آمریکا
و به گروگان گرفتن دیپلمات‌های آمریکایی


•           جنگ تحمیلی ۸ ساله با عراق
که با حمله عراق به ایران به وقوع پیوست (حدود ۵۰۰ هزار کشته، یک میلیون زخمی و
هزار میلیارد دلار خسارت برای ایران دربرداشت)


•           تحریم‌های بلندمدت اقتصادی،
سیاسی و فناوری علیه ایران


•           برنامه هسته ای ایران


منابع و معادن  


ایران، دومین ذخایر نفتی جهان(11% ذخایر
ثابت شده نفتی زمین معادل ۱۳۰ میلیارد بشکه) و نیز دومین ذخایر گازی جهان( 18%
ذخایر ثابت شده گاز زمین، معادل ۲۶ تریلیون متر مکعب)را در اختیار دارد. مهم‌ترین
مناطق نفتی این کشور عبارتند از: مسجد سلیمان، هفتگل، گچساران، آغاجاری و اسلام
آباد غرب. همچنین دریای مازندران نیزدارای ذخیره نفتی قابل توجهی میباشد. نفت قم
نیز در حال بهره‌برداری است.


ذخایر گازی کشور نیز درمناطق پارس جنوبی
قراردارند.


دیگر معادن مهم ایران عبارت‌اند از:
معادن زغال سنگ ؛ کانیهای فلزی: طلا، منگنز، کرومیت، مس، سرب، روی، نیکل، کبالت،
نقره و اورانیوم ؛ معدنی شیمیایی: گوگرد، نمک ؛ سنگهای تزئینی مانند فیروزه ؛ شن و
ماسه.


صنایع


عمده‌ترین صنایع ایران عبارت‌اند از:
صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، نساجی، شیمیایی، غذایی، خودروسازی، سدسازی


صنایع مهم دستی و سنتی ایران عبارت‌اند
از: فرش و قالی، گلیم بافی و زیلو، منبت‌کاری، خاتم‌کاری و سفال‌گری.


راه‌ها


راه آهن سراسری ایران، جنوب غرب را به
شمال شرق وشمالغرب را به شمال شرق، و شمال غرب را به جنوب میانی متصل می‌سازد. خط
‌آهنی که جنوب غرب ایران را به شمال شرق آن متصل می‌کند، نخستین خط ‌آهن ایران است
که در زمان رضا شاه ساخته شده‌است که بندر امام خمینی (شاپور پیشین) را به بندر
ترکمن متصل می‌کند. خط‌آهن دیگری از بندرعباس تا بافق و از آنجا به سرخس (به سوی
ترکمنستان) و قطور (به سوی ترکیه)جریان دارد.


همچنین جاده‌های آسفالته و خاکی همه
شهرهای ایران را به هم متصل می‌سازد. خطوط کشتیرانی در دریای مازندران، دریای عمان
و خلیج فارس برقرار است. خطوط هوایی نیز میان بیشتر کشورهای بزرگ جهان و همچنین
شهرهای بزرگ ایران به ویژه تهران و شیراز برقرار است.


اقتصاد


درطی ۳۰ سال گذشته جمعیت ۳۶ میلیونی
ایران به ۷۰ میلیوننفر افزایش پیدا کرده است.


 بر اساس آمارهای رسمی نرخ بیکاری به ۲۲
درصد رسیده‌است اما برخی کارشناسان رقم آن را ۱۲٫۲ درصد برآورد می‌کنند. محمد خاتمی
رئیس جمهوری پیشین می‌گوید: «ورود سالانه ۷۰۰ هزار نفر به بازارکار نشانگر فشار
شدیدی است که اقتصاد ایران ناگزیر به تحمل آن است.»


در طی سالهای (۱۳۸۳–۱۳۵۳)، نرخ تورم از
7% تا 50% ونیز نرخ بیکاری میان 3% تا16% درنوسان بوده است. در زمینه بدهی خارجی
نیز، این رقم برای مدت‌ها صفر بوده ولی گاه چنان افزایش یافته که دولت را با بحران
بازپرداخت مواجه کرده‌است. خصوصی سازی، رهایی از اقتصاد متکی به نفت و همگام شدن با
اقتصاد جهانی پیشنهادهایی است که از سوی تحلیلگران برای بهبود اوضاع اقتصادی ایران
مطرح می‌شود.


چشم‌انداز آینده


وابستگی شدید به درآمدهای غیر قابل
اعتماد نفتی، برنامه ریزی اقتصادی ایران را همواره شکننده کرده‌ است. برنامه دولت
این است که وابستگی به درآمدهای نفتی را که ۸۰ درصد درآمدهای ارزی ایران را تشکیل
می‌دهد، کاهش دهد اما هر گونه تلاش برای خارج کردن درآمدهای نفتی به معنای آن است
که درآمدهای مالیاتی چند برابر شود.


صنعت ایران پس از سال‌ها همچنان زیر
پوشش یک رشته قوانین حمایتی دولتی فعالیت می‌کند و اگر در برابر فشارهای رقابتی
جهانی قرار گیرد ممکن است بسیاری از کارخانه‌ها تعطیل شود و بیکاری افزایش یابد.
البته در سالهای اخیر شاهد تاکید ایرانیان بر درآمدهای غیر نفتی بودیم که به گفته
سازمان آمار ایران درصد درآمدهای غیر نفتی در ۶ سال کذشته دو برابر شده‌است.


رشد اقتصادی


صندوق بین‌المللی پول در آخرین برآورد
خود از رشد اقتصادی کشورها در سال ۲۰۰۵ پیش بینی کرد: رشد اقتصادی ایران در این سال
به ۵

درصد برسد که بدین ترتیب نسبت به سال قبل از آن ۰

درصد کاهش خواهد داشت.


مرکز پژوهشهای مجلس ایران با ارائه
گزارشی (۲۰۰۷)، استفاده بیش از حد از درآمدهای نفتی در چند سال گذشته را عامل بی
ثباتی در اقتصاد این کشور معرفی و پیش بینی کرده رشد اقتصادی ایران به حدود ۵ درصد
در سال (۲۰۰۸) برسد.


 


ذخایر ارزی و بدهی خارجی


ذخایر ارزی ایران در پایان سه ماهه نخست
سال‌ 1386 با ۲۷ درصد رشد نسبت به مدت مشابه سال گذشته از رقم ۶۵ میلیارد دلار
فراتر رفت. این رقم نسبت به خردادماه سال ۸۴ که ذخایر ارزی ایران ۳۴۰ هزار میلیارد
ریال بود، بیش از ۷۲ درصد افزایش یافته‌است.


حجم بدهی‌های ایران تا پایان سال ۲۰۰۷،
نیز 13.8 میلیارد دلار اعلام شده است.


گردشگری


بر پایه‌ی گزارش سازمان جهانی جهانگردی،
ایران رتبه دهم جاذبه‌های باستانی و تاریخی و رتبه‌ پنجم جاذبه‌های طبیعی را در
جهان دارا است، ولی با این وجود تاکنون چندان در جذب گردشگران خارجی موفق
نبوده‌است.


فرهنگ ایرانی ریشه در تاریخ دارد. برای
شناخت فرهنگ ایران باید به کشورهای مستقلی که در پیرامون ایران هستند نیز نگریست.
افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، پاکستان، ترکمنستان، جمهوری آذربایجان و حتی
ارمنستان و گرجستان همگی کم یا زیاد گوشه‌ای از فرهنگ ایران را به ارث برده‌اند. بد
نیست که بدانیم سرود ملی پاکستان به زبان پارسی است.


در مجموع می‌توان عناصر فرهنگ ایرانی را
که فراتر از مرزهای ایران است به اختصار چنین برشمرد: ۱- زبان پارسی که مهم‌ترین
شاخصه فرهنگ ایرانی است. ۲- اعیاد ملی از جمله نوروز ۳- شخصیتهای اسطوره‌ای از جمله
رستم ۴- اساطیر تمثیلی همچون دیو، سیمرغ و... ۵- علم و هنر ۶- معماری ایرانی ۷- دین
اسلام


موسیقی کلاسیک ایرانی


موسیقی کلاسیک ایرانی به صورتهای
گوناگون بازشناخته می‌شود: موسیقی اصیل، موسیقی ردیف یا موسیقی دستگاهی.، این
موسیقی هم به شیوه تک‌نوازی و هم به فرم گروهی که دربرگیرنده خواننده، نوازنده و
تنبک‌نواز است، نواخته می‌شود.


طبق نظر موسیقی دانان، موسیقی ایرانی
دارای دوازده سیستم شامل 7 دستگاه و 5 آواز بشرح زیر است:


هفت دستگاه: شور، همایون، نوا، سه‌گاه،
چهارگاه، راست پنجگاه و ماهور و


 پنج آواز: ابوعطا، بیات ترک، افشاری،
دشتی و اصفهان


سازهایی که در موسیقی ایرانی به کار
گرفته می‌شوند دارای پیشینه درازیوده و مانند سازهای کهن اروپایی بسیار پرارزش
هستند. هرچند برخی از سازهای اروپایی جانشین سازهای بومی شده‌اند، لیکن از این
سازها تا هنگامی که موسیقی ایرانی زنده است استفاده می‌شود.


ورزش


ورزش اوّل ایران کشتی آزاد است و فوتبال
پرطرفدارترین ورزش درمیان مردم ایران محسوب می شود


. ایران اوّلین بار در المپیک ۱۹۴۸ لندن
با ۲۸ ورزشکار حاضر شد و موفق به کسب یک مدال برنز در وزنه‌برداری توسط جعفر سلماسی
گشت.وبعد ازآن در ۱۳ دوره‌ی دیگر المپیک نیز شرکت نمود و تنها دو المپیک ۱۹۸۰ مسکو
و ۱۹۸۴ لوس‌آنجلس را تحریم نمود.


همچنین این کشور تاکنون 2 بار به جام
جهانی فوتبال راه یافته است.


 


 


 


 


موارد متفرقه:


 




پایتخت‌های ایران دردوران های مختلف



پیش از اسلام



ایلام‌‌‌



شوش



ماد



هگمتانه یا  همدان



هخامنشیان



شوش

·


پاسارگاد

·


شیراز



اشکانیان



دامغان

·


اشک‌آباد (عشق آباد)

·


تیسفون



ساسانیان



تیسفون

·

بیشابور
·


کازرون



پس از اسلام


طاهریان

 



بخارا

·

نیشابور
·


مرو


صفاریان

 



زرنج


سامانیان

 



بخارا


علویان

 



آمل


زیاریان

 



اصفهان


بوییان

 



همدان

·

ری
·


شیراز


غزنویان

 



غزنین


سلجوقیان

 



نیشابور

·


اصفهان


خوارزمشاهیان

 



سمرقند

·


گرگانج


ایلخانان

 



مراغه

·


تبریز


تیموریان

 



سمرقند

·


هرات



معاصر


صفویه

 



تبریز

·

قزوین
·


اصفهان


افشاریه

 



مشهد


زندیه

 



شیراز


قاجاریه، پهلوی، و جمهوری اسلامی



تهران


 


 


 


 


 


۵۰ شهر پرجمعیت ایران


تهران • مشهد • اصفهان • تبریز • کرج •
شیراز • اهواز • قم • کرمانشاه • ارومیه • زاهدان • رشت • کرمان • همدان • اراک •
یزد • اردبیل • بندر عباس • اسلام‌شهر • قزوین • زنجان • خرم‌آباد • سنندج • گرگان
• ساری • کاشان • گلستان • قدس • ملارد • دزفول • بروجرد • خمینی‌شهر • آبادان •
ورامین • سبزوار • نجف‌آباد • نیشابور • بابل • آمل • شهریار • ساوه • خوی •
قائم‌شهر • قرچک • بجنورد • سیرجان • بوشهر • بیرجند • ایلام • ملایر

 


كشورهای
حاشیه دریای خزر



ایران • ترکمنستان • جمهوری آذربایجان • روسیه • قزاقستان


 


کشورهای فارسی زبان


(
ایران (فارسی) • تاجیکستان (تاجیکی) • افغانستان (فارسی دری و پشتو) • ازبکستان
(دارای ۲ تا ۷ میلیون تاجیک


کشورهای عضو اوپک



ایران (۱۳۳۹) • عراق (۱۳۳۹) • عربستان سعودی (۱۳۳۹) • کویت (۱۳۳۹) • ونزوئلا (۱۳۳۹)
• قطر (۱۳۴۰) • لیبی (۱۳۴۱) • امارات متحده عربی (۱۳۴۶) • الجزائر (۱۳۴۸) • نیجریه
(۱۳۵۰) • اکوادور (۱۳۸۶) • آنگولا (۱۳۸۶)


کشورهای عضو اکو


ازبکستان • افغانستان •

ایران • پاکستان • تاجیکستان• ترکمنستان • ترکیه • جمهوری آذربایجان • قزاقستان •
قرقیزستان

 


جغرافیای جشن نوروز


کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند


ایران • افغانستان • تاجیکستان •
ترکمنستان • عراق • ترکیه • سوریه • لبنان • جمهوری آذربایجان • ازبکستان •
قرقیزستان • قزاقستان • پاکستان


کشورهایی که جشنی مشابه نوروز دارند


ارمنستان • مصر • چین • زنگبار


 


 


 


 


 منابع


•           دهخدا، علی‌اکبر.
لغت‌نامه(واژه‌ی ایران)، انتشارات دانشگاه تهران، ۰۱۳۷۷


•           گیرشمن، رومن. ایران از
آغاز تا اسلام. محمد معین. انتشارات معین، ۰۱۳۸۳


•           صفا، ذبیح اللّه، تاریخ
ادبیات در ایران (۸ جلد)، انتشارات فردوس، ۰۱۳۶۷


•          
Iran
(انگلیسی). بی‌بی‌سی انگلیسی (در تاریخ ۳ ژوئن ۲۰۰۸).


•           مرکز آمار ایران.


•           «ای‍ران‌ از ن‍گ‍اه‌
س‍ی‍ا»، روزنامه‌ی ای‍ران‌، ۲۴ اردی‍ب‍ه‍ش‍ت‌ ۱۳۸۴، ص‌ ۱۸.


•           کمیته ملی المپیک جمهوری
اسلامی ایران


•           تاریخ و جغرافیای ایران
(مرکز نشر وزارت امورخارجه)


 


 


 


 


       عراق


       


            مشخصات عمومی



عربی:  الجمهورية العراقية




کردی:


کۆماری فیدڕالی عێراق




فارسی
:
جمهوری عراق






پرچم



نشان ملی عراق

 




شعار ملی  (شعار روی پرچم) الله أكبر




سرود ملی
:


موطنی



 




پایتخت


 -


مختصات جغرافیایی




بغداد




2°20′ N
1°40′ E


 




بزرگ‌ترین شهر




بغداد


 




زبان رسمی




عربی


و


کردی


 




نوع حکومت




رئیس
جمهور




نخست‌وزیر




جمهوری



جلال
طالبانی




نوری مالکی


 




استقلال



از


امپراتوری عثمانی



از


بریتانیای کبیر






۱

اکتبر

۱۹۱۹


۳

اکتبر


۱۹۳۲


 




مساحت


-

کل

 -

آبها

(%)



 ‪
۴۳۷٬۰۷۲
km² ‫
(۵۸ام)



۱.۱


 




جمعیت
 -

برآورد


۲۰۰۵



 ‪
۲۷٬۱۰۲٬۹۱۲

(۳۹
ام)


 




واحد پول




       دينار


 




دامنه اینترنتی



.iq


 




پیش‌شماره تلفن



+
۹۶۴

   


 


 


عراق با نام رسمی جمهوری عراق کشوری در
خاورمیانه و جنوب غرب آسیا است که از جنوب با عربستان سعودی و کویت، ازغرب با اردن
و سوریه، از شرق با ایران و از شمال با ترکیه همسایه ‌است. عراق در جنوب مرز آبی
کوچکی با خلیج فارس دارد و دو رود مشهور دجله و فرات که منشأ تمدن‌های باستانی
میان‌رودان (بین‌النهرین) در طول تاریخ کهن این کشورند از شمال به جنوب آن سرازیر
شده و با پیوستن به رود کارون، اروندرود (شط العرب) را تشکیل می‌دهند و به خلیج
فارس می‌ریزند.


کشور عراق را گهواره تمدن بشریت
دانسته‌اند.


مساحت عراق حدود یک چهارم مساحت ایران
است. بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر و در شرق آن
جلگه‌های حاصلخیزقراردارد. ولی بخشی از کردستان عراق (شمال شرق) کوهستانی و سردسیر
می‌باشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت است.


کشور عراق از نظر ساختار اجتماعي ـ
فرهنگي به سه حوزه کاملاً متفاوت قابل تقسيم است. در حوزه مرکزي عراق اعراب سني، در
شمال کردها و در جنوب شيعيان سکونت دارند و هر کدام از اين گروه‌ها داراي شاخصه‌هاي
فرهنگي و اجتماعي خاص خود هستند. البته در کنار اين سه گروه اصلي، هويت‌هاي فرهنگي
ـ اجتماعي کوچک ‌تري نظير ترکمن‌ها، آشوري‌ها و يزيدي‌ها نيز وجود دارند که داراي
فرهنگ و عقايد متمايزي مي‌باشند.


طبق آمارهای موجود حدود ۷۵ درصد مردم
عرب، ۲۰ درصد کرد و ۵ درصد آشوری، ترکمن و سایر اقوام هستند. همچنین حدود ۶۰ درصد
مردم عراق شیعه، ۳۸ درصد سنی و ۲ درصد مسیحی و پیروان سایر ادیان می باشند.


اکثر کردها سني مذهب بوده و تنها بخشي
از آنها تحت عنوان کردهاي فيلي، که در اطراف خانقين سکونت دارند، شيعي مذهب هستند.
کردها از ابتداي تشکيل کشورعراق در جهت خودمختاري با دولت مرکزي اين کشور مبارزه
کرده‌اند و اين مسئله باعث تشديد گرايشات قومي در آنها شده است؛ در مجموع، عنصر
قوميت نسبت به مذهب در هويت کردها ی عراق پررنگ‌تر است.


شيعيان عراق از نظر فرهنگي نشانگر ترکيب
فرهنگ خاصي هستند که از دو مجموعه فرهنگي قوي عربي و مذهب شيعي تشکيل مي‌شود. قوميت
عربي شيعيان عراق آنها را به اعراب سني پيوند مي‌دهد و آنها از نظر آداب و رسوم و
پيوندهاي قبيله‌اي با اعراب اشتراکات زيادي دارند، اما مذهب شيعي باعث تمايز فرهنگي
آنها از جهان عرب اهل سنت مي‌شود. وجود مقبره امامان شيعي در شهرهاي مقدس عراق
همچون کربلا و نجف، و همچنين وجود حوزه علميه نجف و در نتيجه حضور دايمي علماي شيعي
در اين شهرها باعث تقويت فرهنگ شيعي شده است و اين امر شيعيان عراق را از نظر
فرهنگي به ايرانيان شيعي مذهب نزديک ساخته است. به رغم حاکميت رژيم‌هاي سکولار و
غيرديني در عراق طي سال‌هاي گذشته، هنوز فرهنگ شيعي و رفتارهاي مبتني بر آن در اين
کشور قوي است و تحولات عراق بعد از صدام اين مسئله را به خوبي نشان مي‌دهد.


اعراب سني بخش ديگري از ساختار فرهنگي ـ
اجتماعي عراق را تشکيل مي‌دهند. اين بخش از ساختار فرهنگي عراق براساس قوميت عربي و
مذهب سني ايجاد شده و به دليل حاکميت اقليت اعراب سني در طول دهه‌هاي گذشته در عراق
تقويت شده است. گرايشات و عصبيت عربي اين بخش از فرهنگ عراق بسيار قدرتمند بوده و
پان عربيسم به عنوان يک ايدئولوژي سياسي فعال در عراق و حتي جهان عرب در اين فرهنگ
ريشه داشته است. اين بخش از ساختار فرهنگي عراق به دليل حمايت‌هاي نظام سياسي در پي
تسلط بر ساير بخش‌ها و همسان‌سازي فرهنگي بوده است.


 


پيش‌زمينه تاريخي


عراق دارای تمدن و فرهنگ دیرینه و
پرباری است. سومریان، اکدی‌ها و آشوری‌ها نخستین تمدن‌های باستانی عراق را در چند
هزار سال پیش از میلاد بنیاد نهادند. این حکومتها در ۵۰۰ سال پیش از میلاد توسط
کورش بزرگ هخامنشی از بین رفت و در دوران پیش از اسلام، عراق کنونی جزئی از ایران
بود. پس از اسلام عراق مرکز حکومت درازمدت خلافت عباسی شد. از میانه سده دهم تا
پایان سده سیزدهم هجری خورشیدی، عراق تحت حکومت امپراتوری عثمانی قرار داشت.. با
آغاز جنگ جهاني اول (1919م)و فروپاشي امپراتوري عثماني، سرزمين کنوني عراق تحت
اشغال انگلستان درآمد و با تصويب جامعه ملل، عراق تحت قيومت انگلستان قرار گرفت. در
سال 1932، عراق به استقلال رسيد و رژيم پادشاهي اداره امور اين کشور را بر عهده
گرفت. در سال 1958، کودتاي عبدالکريم قاسم به رژيم پادشاهي در اين کشور پايان داد و
شروع جمهوري در عراق آغاز شد. در سال 1963 با کودتايي ديگر عبدالسلام عارف و سپس
عبدالرحمان عارف به قدرت رسيدند. سرانجام در سال 1968 با کودتاي حزب بعث، سران بعثي
کنترل اين کشور را تا سال 2003 در دست گرفتند.


در سال ۱۳۵۹ (م۱۹۸۰) جنگ ایران و عراق
با حمله غافلگیرانه صدام به مرزهای ایران آغاز شد که‌ تا سال ۱۹۸۸ ادامه‌ یافت. در
همان دهه عملیات انفال که‌ در مناطق شمالی عراق به‌ اجرا درمی‌آمد به‌ قتل و کشتار
بیش از ۱۸۲ هزار از کردها منجر گردید و از جمله‌ آن می‌توان به‌ بمباران شیمیایی
شهر حلبچه‌ اشاره‌ نمود.


به‌ دنبال تهاجم ارتش عراق به‌ کویت و
جنگ خلیج فارس کشور عراق با تحریم‌های اقتصادی روبرو شد و قسمت شمالی آن منطقه‌
پرواز ممنوع اعلام شد.سرانجام درپی تهاجم نظامی  آمریکا و همپیمانانش در سال ۱۳۸۲
(۲۰۰۳ میلادی)، حکومت صدام حسین سرنگون شد.


. در ژوئن 2004، دولت موقت اداره امور
عراق را به دست گرفت و با برگزاري انتخابات و تشکيل مجمع ملي انتقالي در ژانويه
2005، دولت انتقالي عراق شکل گرفت. اين دولت با تدوين پيش‌نويس قانون اساسي آن را
در اکتبر 2005 به همه‌پرسي گذاشت و قانون اساسي به تصويب مردم رسيد. با برگزاري
انتخابات، اعضاي مجلس نمايندگان با 275 عضو از سوي مردم عراق انتخاب شدند و سپس
اولين دولت دايمي عراق به نخست وزيري نوري المالکي آغاز به کار کرد. براساس قانون
اساسي دايمي جديد عراق، اين کشور داراي نظام جمهوري دموکراتيک فدرال است و نظام
حکومتي آن پارلماني است.


اعضاي پارلمان به واسطه انتخابات به
صورت مستقيم از سوي مردم تعيين مي‌شوند و پارلمان نيز شوراي رياست جمهوري، متشکل از
رئيس جمهور و دو معاونش را انتخاب مي‌کند. رئيس جمهور نيز نخست‌وزير را مسئول تشکيل
کابينه مي‌کند. به دليل تنوع قومي و مذهبي و مشارکت نمايندگان تمام گروه‌ها در
پارلمان، پست‌هاي سياسي حکومت و هيأت دولت بين احزاب و گروه‌هاي مختلف طبق ميزان
نمايندگان آنها تقسيم مي‌شود. در حال حاضر نخست وزير شيعه، رئيس جمهور کرد و رئيس
مجلس در عراق سني مذهب است.


گفتنی است که از زمان اشغال عراق توسط
آمریکا و هم پیمانانش، بیش از یک میلیون تن عراقی درپی خشونتهای فرقه‌ای، جنگهای
داخلی میان عراقی‌ها و گروه‌های خارجی حاضر در عراق از جمله القاعده عراق و حملات
اشغال‌گران کشته شده‌اند.


مردم


 


نقشه سیاسی عراق


عراق کشوری است با قومیت‌های گوناگون و
ساکنان آن را عرب و کرد، ترکمن، گورانی، لک، آسوری، مندایی و صابئین و غیره تشکیل
می‌دهند. کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی
می‌کنند و از لحاظ فرهنگی. زبانی و طرز پوشش با عرب‌ها متفاوتند.


پس از جنگ کویت و عراق و وضع ممنوعیت
پرواز عراق به بالاتراز خط ۲۳ درجه ( در سال ۱۹۹۱) کردهای عراق عملا توانستند حکومت
خود را تأسیس نمایند و با حل اختلافات گروهی و قیام علیه حکومت بعث حکومت منطقه را
دردست گرفتند و این خیزش را «راپه‌رین» می‌نامیدند. پس از ده سال و با حمله مجدد
آمریکا به عراق کردها در شمال و شمال شرقی عراق حکومت خود مختارکردستان (حکومه تی
هه ریم)را در جمهوری فدرال عراق به طور رسمی تشکیل دادند. از سال ۲۰۰۵ تاکنون ریاست
جمهوری و وزارت امور خارجه عراق ونیز برخی پستهای کلیدی دیگرتوسط کردها اداره می
شود.


 


سیاست


نوع حکومت عراق جمهوری است که پس از
براندازی رژیم حزب بعث عراق و سرنگونی صدام حسین برقرار شده‌است.


 


جريان‌ها و گروه‌هاي سياسي عراق


جريان‌ها، احزاب و گروه‌هاي سياسي عراق
عمدتاً در راستاي تقسيم‌بندي‌ها و شکاف‌هاي قومي ـ فرقه‌اي عراق تشکيل شده‌اند و در
اين چارچوب فعاليت مي‌کنند. در زمان حکومت صدام حسين، حزب بعث تنها حزب رسمي فعال
در عراق بود و ساير احزاب و گروه‌ها به ويژه جريان‌هاي شيعي و کرد به صورت مخفي و
عمدتاً در مقابل رژيم بعث فعاليت مي‌کردند. با فروپاشي رژيم بعث فعاليت گروه‌هاي
موجود در عرصه سياسي به شدت افزايش يافت. اين احزاب شامل گروه‌هاي مختلفي از
قوميت‌هاي و فرقه‌هاي مختلف عراق و با گرايش‌هاي متفاوت اسلامي، سکولار، ملي‌گرا و
کمونيستي است.


در انتخابات سال‌هاي گذشته در عراق،
گروه‌هاي موجود در قالب اتحادها و ائتلاف‌هايي سازماندهي و در عرصه رقابت‌هاي سياسي
مشارکت کردند. از جمله مهمترين ائتلاف‌ها مي‌توان به ائتلاف کردستان، ائتلاف عراق
يکپارچه، فهرست‌هاي عراق (العراقيه)، جبهه توافق عراق و جبهه گفت‌وگوي ملي عراق
اشاره کرد.


ائتلاف کردستان از دو حزب اصلي کردهاي
عراق يعني اتحاديه ميهني و حزب دموکرات و اتحاديه اسلامي کردستان تشکيل مي‌شود.
اتحاديه ميهني توسط جلال طالباني که هم اکنون رئيس جمهور عراق است رهبري مي‌شود و
در سليمانيه متمرکز است. حزب دموکرات کردستان توسط مسعود بارزاني رئيس دولت کردستان
در شمال عراق رهبري مي‌شود و نيچروان بارزاني از اعضاي ارشد اين حزب نيز پست
نخست‌وزير دولت کردستان عراق را در اختيار دارد (درحال حاضر این سمت در اختیار برهم
احمد صالح می باشد). احزاب کرد با در دست داشتن بخشي از کرسي‌هاي مجلس عراق، قسمتي
از قدرت مرکزي به ويژه پست رياست جمهوري را در اختيار دارند و مهمتر از آن با تشکيل
دولت نيمه خودمختار کردي در شمال عراق در پي تحکيم فدراليسم کردي هستند.


ائتلاف عراق يکپارچه که در برگيرنده بخش
عمده‌اي از احزاب شيعي اسلامي و برخي احزاب کوچک‌تر ديگر است، بزرگ‌ترين ائتلاف
سياسي عراق را در حال حاضر تشکيل مي‌دهد و بيشترين کرسي‌ها را در مجلس اين کشور در
اختيار دارد. اصلي‌ترين احزاب و گروه‌هاي اين ائتلاف سياسي شامل حزب الدعوه اسلامي،
مجلس اعلي اسلامي عراق (مجلس اعلاي انقلاب اسلامي سابق)، گروه صدر و حزب فضيلت
مي‌باشد.


حزب الدعوه اسلامي از قديمي‌ترين احزاب
اسلامي شيعي عراق است و رهبري آن را ابراهيم جعفري (نخست وزير انتقالي عراق) بر
عهده دارد. نوري مالکي نخست‌وزير کنوني عراق از اعضاي ارشد اين حزب است. مجلس اعلاي
اسلامي عراق در دهه 1980 م در ايران و در جهت سازماندهي گروه‌هاي شيعي مخالف صدام
تشکيل شد و بعد از فروپاشي رژيم بعث با رهبري آيت‌ا... محمدباقر حيکم به عراق منتقل
شد.


گروه صدر، ديگر گروه شيعي اين ائتلاف
است که از هواداران و پيروان آيت‌الله محمدصادق صدر، پدر مقتدا، رهبر کنوني اين
گروه تشکيل مي‌شود. اين گروه برخلاف حزب الدعوه و مجلس اعلي فاقد سابقه تاريخي است
و بلافاصله بعد از فروپاشي رژيم بعث تشکيل و گسترش يافت. اکنون اين گروه داراي
پايگاه اجتماعي قابل توجهي در ميان شيعيان عراق و به ويژه گروه فقير و پايين دستي
شيعي است. شهرک صدر بغداد يکي از کانون‌هاي اصلي فعاليت اين گروه محسوب مي‌شود،


. گروه صدر در مقايسه با ديگر گروه‌ها
راديکال‌تر و داراي گرايشات ضد آمريکايي قوي‌تري است و همين امر منجر به بروز
اختلافاتي در ميان اين گروه و ساير گروه‌هاي ائتلاف يکپارچه عراق شده است. حزب
فضيلت نسبت به سه گروه مذکور کوچک‌تر است و توسط محمدعلي يعقوبي رهبري مي‌شود و
بيشتر در مناطق جنوبي عراق چون بصره هواداراني دارد.


فهرست العراقيه يا فهرست ملي عراق از
برخي گروه‌هاي ملي‌گراي عراقي تشکيل مي‌شود و حزب توافق ملي عراق به رهبري اياد
علاوي اصلي‌ترين حزب اين فهرست است که به رغم حمايت‌هاي غرب در انتخابات عراق،
موفقيت عمده‌اي کسب نکرد.


در ميان گروه‌هاي سني عراق، جبهه توافق
عراق و جبهه گفت‌وگوي ملي عراق که متشکل از احزاب مختلف هستند، برجستگي بيشتري
دارند و بخشي از کرسي‌هاي محلي عراق و رياست آن را به خود اختصاص داده‌اند. جبهه
توافق عراق متشکل از سه حزب عمده سني است و رياست آن را عدنان الدليمي برعهده دارد
و رهبري جبهه گفت‌وگوي ملي عراق نيز بر عهده صالح مطلق مي‌باشد.


حزب اسلامی عراق به رهبری طارق الهاشمی
(معاون رئیس جمهوری عراق) نیز یکی از احزاب قدرتمند وبانفوذ سنی درعراق است ومشی
میانه روانه ای دارد.


علاوه برائتلاف و گروه‌هاي مذکور، احزاب
و شخصيت‌هاي سياسي ديگري نيز در عراق فعاليت مي‌کنند که برجستگي و نقش کمتري در
صحنه سياسي عراق دارند. کنگره ملي عراق به رهبري احمد چلبي و سازمان عمل اسلامي به
رهبري آيت‌ا... مدرسي از جمله گروه‌هاي شيعي کوچک‌تر محسوب مي‌شوند. آيت‌ا...
سيستاني نيز ازشخصيت‌هاي مذهبي شيعي تأثيرگذار در عرصه سياسي عراق در دوره جديد و
حامي اصلي ائتلاف عراق يکپارچه به شمار مي‌روند.


 


 


جغرافیا



 


نقشه ناهمواری عراق


بخش بزرگی از عراق صحرا است اما مناطق
مابین دو رود دجله و فرات حاصلخیز است. قسمت‌های شمالی کشور عمدتاً کوهستانی و
بلندترین قله آن حاجی عمران (هم مرز با بلندیهای پیرانشهر ایران) با ارتفاع ۳۶۰۰
متر می باشد. عراق مرز ساحلی کوجکی با خلیج فارس دارد. در مجاورت شط العرب که نزد
ایرانیان با نام اروندرود شناخته شده‌است، مرداب‌ها قرار داشتند اما بیشتر آنان طی
سالهای دهه ۱۳۷۰ خشکانیده شدند. آب و هوای کشور (به جز شمال) عمدتاً صحرایی با
زمستان‌های خنک و گاه سرد و تابستانهای خشک و گرم و آفتابی می باشد.


مناطق کوهستانی شمال اغلب از زمستانهای
سرد با بارش برف و باران برخوردار است که گاهی موجب طغیان رودخانه‌ها می‌شود. شهر
بغداد که پایتخت کشور است در مرکز کشور و در ساحل رود دجله قرار دارد. شهرهای بزرگ
دیگر اربیل و موصل در شمال و بصره در جنوب واقع هستند..


 


تقسیمات کشوری



 


عراق دارای ۱۸ استان بشرح زیر است:


۱. بغداد


۲. صلاح‌الدین


۳. دیاله


۴. واسط


۵. میسان


۶. بصره


۷. ذی‌قار


۸. مثنی


۹. قادسیه


۱۰. بابل


۱۱. کربلا


۱۲. نجف


۱۳. انبار


۱۴. نینوا


۱۵. دهوک


۱۶. اربیل


۱۷. تأمیم


۱۸. سلیمانیه


 


 


فرهنگ


میزان باسوادی مردم بین ۶۰٪ تا ۷۰٪ است.


زبان


عربی و کردی زبان‌های رسمی عراق
هستند.علاوه بر این دو، زبان‌های دیگری نیز در این کشور گویشورانی بشرح زیر دارند:


•           ترکمانی: ۳۰۰ تا ۹۰۰ هزار
نفر (۱۹۸۲) (شهر کرکوک، اربیل، مقدادیه، خانقین، مندلی و ناحیه موصل)


•           فارسی: ۲۲۷ هزار نفر (۱۹۹۴)


•           کلدانی نو (از زبان‌های
آرامی): ۱۲۰ هزار نفر (۱۹۹۴) (موصل، بغداد، بصره، جنوب شرقی عراق)


•           ارمنی: حدود ۶۰ هزار


•           آشوری: ۳۰ هزار نفر (شمال
عراق، بغداد و بصره)


•           دوماری (از زبان‌های
هندوآریائی): ۲۳ هزار نفر (۲۰۰۰)


•           گورانی (از شاخه شمال غربی
زبان‌های ایرانی): ۲۱ هزار نفر (۲۰۰۰)


•           باجلانی (از شاخه شمال غربی
زبان‌های ایرانی): ۲۰ هزار نفر (۱۹۷۶) (شمال خانقین و استان موصل)


•           سارلی (از شاخه شمال غربی
زبان‌های ایرانی): کمتر از ۲۰ هزار نفر (۱۹۹۵) (شمال موصل، استان کرکوک)


•           آیداغی (از زبان‌های
قفقازی): ۱۹ هزار نفر (۱۹۹۳)


•           شبک (از شاخه شمال غربی
زبان‌های ایرانی): ۱۰ تا ۲۰ هزار نفر (۱۹۸۹) (شمال موصل)


•           کوی سنجق (از زبان‌های
آرامی): ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ نفر (۱۹۹۵) (کوی سنجق، شمال عراق)


 


 


 


 


 


منابع


•           تاریخ ایران و جهان، دوره
آموزش متوسطه، رشته علوم انسانی، تهران، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی.


•           صفا، ذبیح اللّه، تاریخ
ادبیات در ایران (۸جلد)، انتشارات فردوس.


•           ویکی پدیاهای عربی و
انگلیسی.


 


 


       


 

بدون امتیاز

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.

1
بدون‌نام
1388/11/09

سلام
در حالیکه پرچم جدید عراق را گذاشته اید، در نشان ملی عراق که گذاشته اید همان پرچم قبلی دیده میشود.
لطفا اصلاح کنید!
بینام