به نظر بسیاری از مردم ترکیه بازگشت حجاب به دین و دموکراسی کمک می‌کند

" تصمیم این هفته‌ی دولت ترکیه برای لغو ممنوعیت حجاب در دانشگاه‌ها باعث مطرح شدن یک سوال دردسرساز شده است: آیا دموکراسی سکولار ترکیه در حال از بین رفتن است؟"

روزنامه‌ی نیویورک تایمز در گزارشی به تصمیم اخیر دولت ترکیه مبنی بر آزاد گذاشتن زنان در استفاده از حجاب در دانشگاه‌های این کشور پرداخته است.

در این گزارش آمده است: "اما در ترکیه چهره‌ها اغلب غلط انداز هستند. اکثریت ترک‌ها این طرح پیشنهادی را که قرار است چهارشنبه به پارلمان ترکیه داده شود و انتظار می‌رود به تصویب نیز برسد برای دین و دموکراسی مفید می‌دانند.

در این جا معتقد‌ترین شهروندان ترکیه فعال‌ترین دموکرات‌های این کشور بوده‌اند. در حالی که شهروندان قدیم و محافظه‌کار این کشور که طرفدار پر و پا قرص سکولاریسم هستند – هم چون ارتشیان و قضات و وکلا- تاکنون تنها با کودتا و حکم قضایی کار کرده‌اند.

این پارادوکس در قلب ترکیه‌ی مدرن،‌ دموکراسی سرزنده‌ی مسلمانان در یک کشور70 میلیونی که میان اروپا و خاورمیانه واقع شده است، وجود دارد."

این گزارش می‌افزاید: "تاکنون دولت‌های منتخب ترکیه در اداره‌ی کامل این کشور موفق نبوده‌اند. حلقه‌ کوچک بسیار قوی متشکل از ژنرال‌ها و قضاتی که وارثان قدرت مصطفی کمال آتاترک، ژنرال سابق که از باقیمانده‌های امپراطوری عثمانی توانست در سال 1923 ترکیه‌ی نوین را به وجود بیاورد، دولت‌های منتخب ترکیه را تاکنون تحت نظارت خود داشته‌ و حتی مانع آنها نیز شده است.

سیستمی که آتاترک ایجاد کرده سکولار بود اما یک سیستم سکولار چند تکه زیرا طبقه نخبگان شهری ترکیه موسوم به ترک‌های سفید هنگامی که فکر کردند رهبران سیاسی انتخاب شده توسط طبقه فقیر و معتقد‌تر جامعه‌ی ترکیه از راه خود منحرف شده‌اند، شروع به دخالت در کار آنها کردند.

دنگیر میرمهمت فیرات، عضو حزب حاکم ترکیه گفت: ‌از شهروندان به عنوان یک کودک کوچک و ناتوان تعبیر می‌شود که مدام می‌تواند به چیزی خسارت وارد کند اما دولت در اطراف این کودک نرده می‌کشد."

در ادامه این گزارش آمده است: "اما هم اکنون برای نخستین بار در تاریخ ترکیه حزب عدالت و توسعه رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه به نمایندگی از آن طبقه فقیر و قشر فرودست جامعه، آن نظم گذشته را به چالش کشیده است.

ترکیه همانند مهاجر بی‌آرام و قراری است که مدت بیشتر سده‌ی گذشته را در غرب سپری کرده و در تلاش برای فرار از شش دهه قبل خود به عنوان پایتخت شرق مسلمان بوده است و چالش با شهروندان قدیمی و محافظه‌کار ترکیه بر سر چیزی هم چون روسری در بسیاری از جهات به این معنی است که ترکیه در حال بازیابی خودش است.

در حالی که بسیاری از افراد جامعه‌ی تحصیل کرده ترکیه از ذکر نام این کشور به عنوان بخشی از خاورمیانه‌ی مسلمان و نه بخشی از اروپا منزجر می‌شوند، اکثریت ترک‌ها تقریبا هنوز به مراسم دینی خود عمل می‌کنند.

تحقیق نهاد مطالعات اجتماعی و اقتصادی ترکیه که یک موسسه تحقیق و پژوهش معتبر واقع در استانبول است در سال 2006 نشان داده که 59 درصد از ترک‌ها خود را خیلی مذهبی و یا بسیار مذهبی می‌دانند. در این تحقیق که با 1500 تن در سراسر ترکیه مصاحبه شده است هم چنین مشخص شده که تقریبا دو سوم زنانی که در این تحقیق با آن‌ها مصاحبه شده عنوان کرده‌اند هنگام ترک خانه موی خود را به نحوی می‌پوشانند.

بنا براین احتمال می‌رود که از این طرح پیشنهادی اردوغان برای لغو ممنوعیت حجاب به میزان زیادی حمایت صورت ‌گیرد."

نیویورک تایمز اضافه کرده است: "اردوغان در پارلمان ترکیه در روز سه‌شنبه گفت: باید متوجه شد که ما فقط برای متوقف ساختن رفتار غیر منصفانه با دخترانمان در ورود به دانشگاه‌ها اقدام کرده‌ایم و نه چیز دیگری.

لیبرال‌های ترکیه همانند ارگون ازبودون، استاد حقوق در آنکارا که توسط دولت برای بازبینی قانون اساسی این کشور انتخاب شده است، با اقدام اردوغان موافق است.

ازبودون که در خارج نیز تدریس کرده است، در این خصوص توضیح داد: این مساله حقوق بشر است نه سکولاریسم. من در آمریکا دانشجویان یهودی داشتم که عرق چین به سر می‌گذاشتند و هیچ کس هم توجهی به آنها نداشت.

اما دنیز بایکال، رهبر حزب اپوزیسیون سکولار ترکیه که 69 سال سن دارد و در حدود 20 سال رهبری این حزب را بر عهده داشته است از نگرانی‌های قدیمی سخن می‌گوید.

وی گفته است: پایان دادن به ممنوعیت استفاده از روسری هدف قرار دادن پایه‌های اساسی جمهوری سکولاری آتاترک است.

وی با اشاره به حجاب که مو و گردن زن را می‌پوشاند، به عنوان چیزی که 'بخشی از ملت‌ تاریخ رسوم و یا فرهنگ ما نیست' گفت: این طرح پیشنهادی راه را برای دخالت روحانیون فراهم می‌کند.

این سخنان و اقدامات برای هلال کاپلان، دانشجوی فارغ‌التحصیل کارشناسی که حجاب دارد، بسیار خسته‌کننده شده‌اند.

کاپلان می‌گوید: انگار زمین‌ دهان باز کرده است و مردم دهه‌ی 30 دوباره ظهور کرده‌اند.

اما اعضای تندرو‌ی حزب اپوزیسیون سکولار نیز این اقدامات را 'فاشیستی' توصیف کرده‌اند! پرفسور امره کنگر، در یک مناظره‌ی پرطرفدار تلویزیونی به ممنوعیت صلیب شکسته (آرم آلمان نازی) در آلمان استناد کرد و گفت اگر سمبل‌ها می‌تواند تهدید محسوب شوند بنابراین می‌شود آنها را ممنوع کرد."

نیویورک تایمز می‌افزاید: "در حالی که بسیاری از این بحث و مذاکرات سطحی هستند، مسایل عمیق‌ و مهم‌تر به ندرت مطرح می‌شوند. مسایلی هم چون سوال‌هایی که در تفکر اروپایی و آمریکایی بسیار مهم محسوب می‌شوند: جایگاه اسلام در ساخت یک جامعه باز کجاست؟ چگونه یک نفر بدون از میان بردن حقوق سکولار و باز کردن راه برای حضور رهبران مذهبی در عرصه‌ی سیاست، می‌تواند آزادی مذهبی را در کشور خود ایجاد کند؟

بسیاری از این سوال‌ها جوابی برایشان وجود ندارد. طیب اردوغان در نخستین دوره پنج ساله‌اش با اصلاح و سازمان دهی دولت در تلاشش برای پیوستن به اتحادیه‌ی اروپا، آغاز گفت‌وگو با اقلیت کرد ترکیه و فشار بر ترک‌ها برای پذیرش موافقت‌نامه‌ای در مورد قبرس که این کشور در سال 1974 آن را به اشغال خود در آورده بود، پیشرفت‌های بی‌سابقه‌ای را به دست آورد.

وی توانسته است تاکنون به طور مقتاعد کننده‌ای این سخن را که مسلمانان به‌جای آورنده‌ی مراسم مذهبی نمی‌توانند هدایت ماشین دموکراسی سکولار ترکیه را به دست گیرند، رد کند.

اما بسیاری از ترک‌های لیبرال از این که حزب حاکم بر رییس جمهور، دولت و پارلمان کنترل دارد هراس دارند و نگرانند که این حزب بتواند از طریق اعضای عادی‌اش تصویر خود را بر ترکیه حک کند."

در پایان گزارش نیویورک تایمز آمده است: "جنی، بی‌. وایت، آمریکایی که از دهه‌ 1970 تاکنون اوضاع و احوال ترکیه را مطالعه کرده است، عنوان می‌کند که رهبران حزب اردوغان در سخنرانی‌هایشان از حقوق فردی بسیار قاطعانه دفاع کرده‌اند اما به عمل در آوردن سخنانشان مساله دیگری است.

وی در این باره توضیح داد: دموکراسی فقط یک فن‌آوری نیست. شما باید در دموکراسی در برابر نظرات مخالف خود شکیبا باشید.

بدون امتیاز