بیرو ڕا

لاو و مرۆڤدۆستی

وه‌رگێر: 
بوشڕا ئیبڕاهیمی

خۆشەویستی زات یانی خۆویستی و خۆشویستنی جگە لە ئەوەش واته مرۆڤدوستی. دو ویست و خواستی سروشتییە‌ کە بە کەشی حەکیمانەی ئیلاهی لە دەروونی تەواوی ڕۆڵەکانی مرۆڤدا بەدی هاتووە. هەر یک لەو ویسته سروشتییانە، بەشێکی کاریگەری لە مسۆگەرکردنی بەختەوەری و کامەرانی مروڤ هەیە و دەبێت لە جیگای خۆی ڕازی بکرێت.

گوتاری دینیی هاوچەرخ چییە و چلۆن بەرهەم دێ؟

گرفت و كه‌موكورتییه‌كانی گوتاری دینی ئه‌مڕۆ چین؟ چۆن گوتارێكی دین سازگار له‌گه‌ڵ واقیع و هاوچه‌رخمان هه‌بێ؟ گوتاری دینی ئه‌مڕۆ ده‌بێ چۆن بێ و چی پێویسته‌ بۆ صیاغه‌كردن و داڕشتنه‌وه‌ی؟

بۆ ئەوەی باشتر لێک تێبگەین حەز ئەکەم پێناسەیەکی کورتی چەمکی «گوتار» بکەم. چەمکی گوتار، چەمکێکی نووێیە و لە وێژەو ئەدەبی ئێمەدا چەند ساڵ زیاتر لە تەمەنی تێناپەڕێ. ئەم چەمکە وەرگێڕاوەی ووشەی«discourse»ی ئینگلیزی یا «discours»ی فەرەنسییە لە زمانی فارسیدا ووشەی «گفتمان»یان بۆ داتاشیوە.

متمانه‌‌، به‌‌رپرسیاریه‌‌تی و ئه‌‌خلاق له‌ كاری ڕۆژنامه‌‌وانیدا

نووسەر: 
قەرەنی قادری

بۆ ئه‌‌وه‌‌ی هاووڵاتیانی ئاگاداری كار و كرده‌‌وه‌، پڕۆژه‌‌ی‌ ئابووری و چۆنیه‌‌تيی ڕه‌‌وتی بڕیاردانی داموده‌‌زگا حكوومییه‌‌كان بن، هه‌روه‌ها ئاگایان له‌ بارودۆخی ناوه‌‌وه‌‌ و ده‌‌ره‌‌وه‌‌ی وڵات بێت، ده‌‌بێ ئامرازه‌‌كانی ڕاگه‌‌یاندنی گشتی به‌‌ به‌‌رپرسیاریه‌‌تییه‌‌كی ته‌‌واو و له‌‌سه‌‌ر بنه‌‌مای ئه‌‌خلاقێكی به‌‌رزی ڕۆژنامه‌‌وانییه‌‌وه‌‌، كه‌‌ره‌‌سه‌‌ی سه‌‌ره‌‌كی بن له‌‌ مه‌‌یدانی گواستنه‌‌وه‌‌ی زانیاریدا. ئه‌‌م ئه‌‌ركه‌‌ی ئه‌‌وان، متمانه‌‌ له‌‌ ناو هاووڵاتیان و حكوومه‌‌تدا دروست ده‌‌كات.

به‌رپرسیاره‌تی چییه‌؟ ده‌ ڕێگا بۆ ڕاهێنانی به‌رپرسیاره‌تی

به‌رپرسیاره‌تی و ڕێگاكانی به‌هێزكردنی ئه‌گه‌ر داوا له‌ مناڵێك بكه‌ی كه ئاماژه‌ به‌ واتایه‌كی دروست له‌ به‌رپرسیاره‌تی بكات، پێتان ده‌ڵێ به‌رپرسیاره‌تی واته: «كردنی كارێكی دروست» یا «ئه‌نجامدانی هه‌ر كارێك كه دایك و باوك داوا بكه‌ن» یا «به‌جێهێنانی ئه‌ركه‌كانم». به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و پرسیاره‌ له‌ كه‌سێكی عاقڵ بكرێ، به‌ڕاتان چ وه‌ڵامێك ده‌داته‌وه‌؟ له‌ڕاستیدا به‌رپرسیاره‌تی و به‌رپرسبوون، باسێكی بانتر له‌ كار و ئه‌رك و ئیشه واجب و پێویسته‌كانی ژیانه. مرۆڤ به‌دوای واتادا ناگه‌ڕێ، به‌ڵكوو واتای ڕاسته‌قینه‌ی به‌رپرسیاره‌تی، به‌ڵێنیی جێبه‌جێكردنی كارێك یا چه‌ند كارێكه.

پێغه‌مبه‌ر (درودی خوای له‌سه‌ر بێت) وه‌ك خۆی

 هه‌موو پیاوێكی گه‌وره‌ی هه‌ڵكه‌وتوو له‌ جیهاندا، كه‌ لێی ورد ئه‌بینه‌وه ‌و ژیانی ئه‌خوێنینه‌وه‌، تێده‌گه‌ین كه‌ گه‌وره‌یی ‌و بلیمه‌تییه‌كه‌ی هه‌ر له‌یه‌ك ڕووه‌وه‌ بووه‌، وه‌ك (سوقڕات)‌ و (فیساگۆرس)ی یۆنانی‌ و (كۆنفۆشیۆس)ی چینی‌ و (شاملیۆن)ی ئه‌مریكایی‌ و (میڕابۆ)ی فه‌ڕه‌نسی ‌، (كاریبالد)ی ئیتاڵی‌ و (كوتم)ی هیندی كه‌ هه‌ر یه‌كێك له‌مانه‌ له‌ تاقه‌ شتێكا پسپۆڕ و لێهاتوو بووه‌.

هەڵوێستی جوامێرانە

لەم ڕۆژانەدا لە ڕێگەی سۆشیال میدایەوە هەواڵێک بڵاو بوویەوە کە سەرۆکی فەڕەنسە، ماکڕۆن پشتیوانی لە ڕۆژنامەیەک کردووە بۆ بێ ڕێزیکردن بە پێغەمبەری موسوڵمانان. دیارە ئەم هەڵوێستە ناڕەوایەی ماکڕۆن، کاردانەوەی لێ کەوتەوە و هەستی موسوڵمانانی هەژاند و هەڵوێستی جۆراوجۆری بەدوادا هاتە ئاراوە. لەم پێناوەدا دەمهەوێ چەن خاڵێک پێشکەش بکەم:

چه‌مکه‌كانی بنیاتنان و وێران كردن له‌ چاكسازی ئیسلامی هاوچه‌رخ

وه‌رگێر: 
ئیسماعیل تاها

له‌ هه‌ندێك بواری ‌ ئیسلامدا ورده‌كاری ئه‌حكام و ته‌شریعات باس كراوه‌‌، به‌ جۆرێك زانایان ڕای جیایان له‌ باره‌یه‌وه‌ نییه‌، له‌ به‌ها و پره‌نسیپی گشتی هه‌یه‌ له‌ بواره‌كانی تر، پێویسته له‌سه‌ر شاره‌زایان په‌ره‌ به‌ په‌یڕه‌و و ئه‌زموون و ده‌زگاكانی كۆمه‌ڵگه‌ی ئیسلامی بده‌ن، ئه‌زموونی مرۆیی له‌هه‌ر شوێنێك بوو بیقۆزنه‌وه‌ و بیگونجێنن له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی كۆمه‌ڵه‌گه‌ و مه‌قاسیده‌كانی ئیسلام.

دین و زەرورەتی ئیسلاحی دینی

 ئایا سەردەمی نوێ کوشتنی موڕتەد و دەسبڕینی دز و جەڵدەلێدان و ڕەجم و دابەشکردنی مرۆڤ بۆ ئەهلی زیمی و موسوڵمان و جیاوازی ژن و پیاو لە ماف و ئەرکدا هەڵدەگرێت؟

هەموومان لە قۆناغێکدا لەبەردەم پرسیارێکدا ڕاماوین، ئیسلاح لە کوێی ئاییندا بکەین؟ لە بنەڕەتەوە هەندێکمان پێیان وایە دینەکەی ئێمە ئیسلاح هەڵناگرێت، ئەوە دینەکانی ترن پێویستیان بە ئیسلاح بووە، چونکە ئەو دینانەی دی دینێکی بێ بنەما و لادراو بوون، ئەگەر نا دینی ئێمە خۆی وەزیفەی ئیسلاحکردنی عەقڵی ئێمەیە، بۆیە کاتێک بیر لە دینی خۆمان دەکەینەوە بە مەبەستی ئیسلاح، لە مەوقیعێکی هەڵە داین، بەهەڵە بیر دەکەینەوە، چونکە دەبێ بیر لە ئیسلاحکردنی عەقڵی خۆمان بکەینەوە بەدین، نەک بیر لە ئیسلاحکردنی دین بکەینەوە بە عەقڵ، ئەمە تایپێکی بەرفراوانە لەناو کان وونی شارستانییەتی ئیسلامیدا.

پێنج شێواز بۆ ژیانێکی واتادار

له‌ هێندێک له‌ قۆناغه‌کانی ژیاندا، له‌وانه‌یه‌ بڵێین که واتای ژیانی ئێمه‌ چییه‌؟ ئه‌گه‌ر ئێوه‌ش تا ئێستا بیرتان له‌و بابه‌ته‌ کردۆته‌وه‌، نیگه‌ران مه‌بن که ته‌نیا نین. زۆرێک له‌ خه‌ڵکی به‌دوای ڕێگایێک دان بۆ ژیانی واتادار. تێپه‌ڕاندنی ژیانێکی واتادار و بڕیاردان سه‌باره‌ت به‌ واتاداری، پرسیارێکی کۆنه.

ئه‌گه‌ر ئه‌و وتاره‌ ده‌خوێننه‌وه‌، پێویسته خوازیاری‌ به‌سه‌ربردنی ژیانێکی واتادار بن. به‌و حاڵه‌، مافی خۆتانه که بپرسن مه‌به‌ست له‌ مه‌عناداری چییه‌ و ئایا هه‌وڵدان بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و شێوازه‌ بۆ ژیان، قازانجێکی هه‌یه‌؟ و‌ ئایا پێشنێیاری کرده‌یی بۆ چۆنیه‌تی به‌ده‌ستهێنانی ژیانێکی واتادار هه‌یه‌؟

Syndicate content