بیرو ڕا

دەنگی پێی میحڕابی دڵ

«شَهْرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلْقُرْءَانُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٍ مِّنَ ٱلْهُدَىٰ وَٱلْفُرْقَانِ ۚ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ۖ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۗ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا۟ ٱلْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا۟ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ» واتە: مانگی ڕه‌مه‌زان مانگێکه‌ قوڕئانی تێدا نێردراوه‌ته‌ خواره‌وه‌ بۆ ڕێنمایی خه‌ڵک و هێندێک به‌ڵگه‌ی ڕۆشن بۆ ڕێنموونی و جیاکردنه‌وه‌ی ( دروست و نادروست)، ئینجا هه‌ر که‌سێک له‌ ئێوه‌ مانگی ڕه‌مه‌زان ببینێ با به‌ ڕۆژوو بێت و هه‌ر که‌سێک نه‌خۆش بوو یان له‌سه‌فه‌ردا بوو، با به‌ ئه‌ندازه‌ی ئه‌و ڕۆژانه‌ قه‌زای بکاته‌وه‌ له‌ چه‌ند ڕۆژێکی تردا، خوا ئاسانی ئه‌وێ بۆ ئێوه‌ و گرانی ناوێت بۆتان (قه‌زای ڕه‌مه‌زانتان له‌سه‌ر دانرا) تا مانگه‌که‌ (بگرن) به‌ ته‌واوی و به‌گه‌وره‌ ناوی خوا به‌رن له‌سه‌ر ئه‌و ڕێنموونییه‌ی که‌ کردوونی و تا سوپاسی (خوا) بکه‌ن. سووڕەتی بەقەڕە ئایەتی ١٨٥.

واتای ژیان

ژیانی واتادار چییە؟

زۆر كه‌س ژیان به‌ڕادەی پێویست واتادار نابینێت، هۆکاری زۆربەیان سەرسووڕهێنەرە. زۆرێک له مرۆڤەکان به ‌منیان وتووە کەوا ژیانی خۆیان یان بەگشتی، بێواتای ده‌بینن و یا به‌ڕاده‌ی پێویست واتاداری هه‌ست پێ ناكه‌ن. به‌ڵام زۆرێک له ڕونکردنەوەکانیان له‌سەر بێواتایی ژیان، لاواز و زۆر جاریش بەهەڵە داڕێژراوە. من وای بۆ دەچم کە زۆرێک لەو ژیانانەی كه ده‌ڵێن بێواتان، له‌ڕاستیدا واتادارن و زۆرێکی دیکەش که بێواتان، دەکرێت لە بوارێكه‌وه‌ واتادار بکرێن.

له‌ ژیاندا بانتر له‌ به‌خته‌وه‌ری بوونی نییه

له‌ ژیاندا شتێك بانتر له‌ به‌خته‌وه‌ری بوونی نییه

لەڕاستیدا ئەمڕۆ شاڵاوی کولتوور و دابونەریتی کۆمەڵگەی ئێمە بەگشتی هۆگر و گیرۆدەی کامەرانی بووە، ئەگەر چی ئێمە بۆ دەستەبەرکردنی بەختەوەری لە کۆمەڵێک گریمانە و پاڵنەری توکمەی بەرچاوی وەک: پیشەی باش، دۆستانی دڵخواز، باڵەخانەی ڕەنگین و لەبەردڵان و کڕینی ئوتوومبێل، ماڵ و... کەڵگ وەردەگرین بۆ ژیانێکی پۆزەتیڤ، بەڵام زۆربەی ئێمە هەست بە ئاسوودەیی و ئۆقرەیی ناکەین! بەڵکوو بە پێچەوانەی ڕەزامەندی، ژیانێکی ئاڵۆز و بێ ئاکام کە پڕیەتی لە نەخۆشی خەمۆکی و خەماژۆیی تاقی دەکەینەوە.

ئەرکی مامۆستایانی ئایینی، کۆمەڵگاو دەسەڵات لە هەلومەرجی وەک ئەمڕۆکەدا

مامۆستایانی ئایینی لە کۆمەڵگای کوردەواری‌دا بەردەوام لە بووارەکانی ئایینی، کۆمەڵایەتی و زیندوڕاگرتنی باری نەتەوایەتی و بەشەکانی‌تر دەوری بەرچاویان هەبووە. هەمیشە پێش‌ڕەو و رێ‌شاندەر بوون و هەمو کوردێکی بە ئینسافیش دان بەوە دادێنێ. جا بۆێە سەرەتا ڕووی عەرزەکانم دە مامۆستایانی بەڕێزە. چاوەڕوان دەکرێ هەر وەک جاران بتوانن ڕێ‌شاندەرو غەم‌خۆری کۆمەڵگا بن. بۆیە بە پێویستم زانی زۆر بە کورتی ئاماژە بەم چەند خاڵە بکەم:

ئیسلامخوازان لە پەرتەوازەییەوە بۆ ڕاجیایی

جیاوازى نێوان مرۆڤەکان مەسەلەیەکى خواکرد و خۆڕسکە و ناتوانرێت لێی لا بدرێت، خواى گەورە دەفەرموێت [[وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَـكِن لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُم]] (المائدة: ٤٨)، ئەم جیاوازییە سەرتاپاى مرۆڤ بە دەرەوە و ناوەوەى دەگرێتەوە، هەر لە بەژن و باڵا و ڕوخسارەوە تا حەز و خولیا و بیرکردنەوە و باوەڕ و قەناعەت، ئەمە حەتمیەت و واقیع و چەسپاوە و نکۆڵى لێ ناکرێت.

شوناسی ئیسلامی و دیالێكتیكی مۆدێلسازی و مۆدێلبازی

ئه‌و شوناسه‌ی كه‌ زۆرێك له‌ ئیسلامخوازان كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن به‌ شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان جۆرێكه‌ له‌ مۆدێلبازی؛ جه‌ختكردنه‌وه‌یه‌‌ له‌ مۆدێلێك و كردنه‌ده‌ره‌وه‌ی سه‌رجه‌م مۆدێله‌كانی تری شوناسه‌ له‌ بازنه‌ی ئیسلام، له‌كاتێكدا گه‌وهه‌ری ئیسلام چ به‌ تیۆری (له‌نێو ده‌قی ئایه‌ته‌ پیرۆزه‌كان و فه‌رمووده‌ دروسته‌كاندا)و چ به‌ پراكتیكی (پراكتیزه‌كردنی ده‌ق و فه‌رمووده‌كان له‌ لایه‌ن خودی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) و هاوڕێ به‌ڕێزه‌كانیه‌وه‌) له‌ بواری شوناسدا كار له‌ سه‌ر مۆدێلسازی ده‌كات نه‌ك مۆدێلبازی!! ئه‌مه‌ش ده‌رهاویشته‌ی سه‌ره‌كیترین سیفات و ئه‌دگاره‌كانی ئیسلامه‌، به‌ تایبه‌ت هه‌ردوو سیفه‌تی خواییبوون و جیهانیبوونی ئیسلام،

فه‌لسه‌فه‌ی ئازادیی ئایینی؛ خوێندنه‌وه‌یه‌كی ئیسلامگه‌رايیانه‌

نووسەر: 
سامان مامڵێسی

  دیرۆكناسان مێژووی سه‌رهه‌ڵدانی ئایین بۆ ٢ ملیۆن ساڵ له‌وه‌وبه‌ر ده‌گێڕنه‌وه‌  و پێیان وایه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای هاتنه‌ دنیای یه‌كه‌م مرۆڤ و دروستبوونی یه‌كه‌م خێزان، پێداویستیی ڕۆحی وای لێكردووه‌  ئایین ببێته‌ به‌شێكی دانه‌بڕاو له‌ ژیانی.

نه‌ته‌وه‌كان ئایینی جۆراوجۆریان بۆ خۆیان داهێناوه‌ و هه‌ندێك له‌ ئایینه‌كانیش له‌لایه‌ن خوداوه‌ بۆ ڕێنمایی مرۆكان دابه‌زێنراون. (الشویخات، 2004، ماده‌: الدین).

 دیاره‌ ئاینییش وه‌ك ڕه‌مه‌كێكی خواكردی ناوه‌كیی، پێش ئه‌وه‌ی ڕووكاره‌كانی له‌ مرۆڤدا ببینرێن، وابه‌سته‌گییه‌كی ده‌روونیی و ویژدانیی و ڕووحییه‌ و سه‌روكاری له‌گه‌ڵ ناوه‌وه‌یدا هه‌يه‌.

عه‌تر و گوڵاو و خۆبۆنخۆشكردنی ئافره‌تان (بەشی سێهەم و کۆتایی)

نووسەر: 
قانع خورشید

هه‌ندێ ڕوونكردنه‌وه‌ی خێرا:

دوای تێكه‌ڵكردنی ئه‌و چه‌ند بابه‌ته‌ جیاوازه‌ و خستنه‌ڕوویان، ده‌كرێت بگوترێت، هیچ به‌ڵگه‌یه‌كی قورئانی و فه‌رمووده‌یه‌كی ڕاست و دروست و ڕوونی پێغه‌مبه‌ری ئازیز دروود و سه‌لامی خوای لێ بێت نییه،‌ بیسه‌لمێنێت خۆبۆنخۆشكردنی ژنان به‌ ڕه‌هایی حه‌رامه‌. قسه‌ له‌ سه‌نه‌دی ئه‌و فه‌رموودانه‌ كرا كه‌ ده‌ڵێت، ئه‌وی بۆنی خۆش له‌ خۆی بدات و به‌ لای پیاواندا تێپه‌ڕێت تا بۆنی لێ بكه‌ن، ئه‌وە زیناكاره‌ و ڕوون كرایه‌وه‌ كه‌ لاوازن و بۆ ئه‌وه‌ ناشێن حوكمێكی وا ترسناكیان پێ بدرێت.

نیگه‌رانییه‌كه‌مان له‌مه‌یه‌ ...!

نووسەر: 
عبدوڵڵای شێخ

خودا و پێغه‌مبه‌ر و ئایین و ...هتد، بابه‌تی زانستی نین، مه‌سه‌له‌یه‌كی ئیمانین‌ و پێشگریمانه‌كانی خۆمان ده‌كه‌ونه‌ پێش تاوتوێكردنییانه‌وه‌. هه‌رچی من به‌ به‌ڵگه‌ی ده‌زانم بۆ بوونی خودا و ڕاستیی په‌یامی پێغه‌مبه‌ر و حه‌قیقه‌تی ئایین، ڕێك لای خه‌ڵكێكی تر پێچه‌وانه‌یه‌. ئه‌وه‌ی گرێی خستووه‌ته‌ دۆخه‌كه‌وه‌ تێگه‌ییشتنه‌ له‌ پێناسه‌ی [ئیمان، یان ایمان]. كورد به‌رانبه‌ر وشه‌ی [ایمان] وشه‌ی [بڕوا] به‌كار دێنێ! له‌ ڕاستیدا وا نییه‌، بڕوا به مانای [اعتقاد]ه.

عه‌تر و گوڵاو و خۆبۆنخۆشكردنی ئافره‌تان (بەشی دووهەم)

نووسەر: 
قانع خورشید

ده‌قی قسه‌كانی به‌ڕێز عه‌بدوڕڕه‌حمان صدیق، وه‌ك خۆی و هه‌ندێ تێبینی:

ئه‌و قسانه‌ی به‌ڕێزیان وه‌ك ڕاڤه‌ و لێكدانه‌وه‌ی فه‌رمووده‌كانی حه‌رامیی گوڵاو بۆ ژنان له‌و چه‌ند خوله‌كه‌یدا کە باسم كرد، ده‌یڵێن، به‌ ده‌ق و بێ ده‌ستكاری، ئاوه‌هان: "لە سەردەمی پێغەمبەردا کارەبا نەبوو، خەڵک دەهاتە دەرێ بۆ نوێژی مەغریب و عیشا، شەو تاریکە، گڵۆپ نییە، کەسیش لایتی بە دەستەوە نییه‌، خەڵک بە تەنیشتی یەکتریدا بە تاریکی دەڕوات، لەشفرۆشەکان، ئافرەتی لەشفرۆش چی دەکرد لەو کاتەدا کە شەو درەنگ دەردەچوو؟ ئەو کاتە کە دەردەچوو بۆنیان لە خۆیان دەدا، بۆ ئەوەی پیاوی خراپ بە بۆنەکە بیناسێتەوە، بڵێ ئەم ئافرەتە ئەو بۆنەی لە خۆ داوە، بۆ کاری بەدڕەوشتی و لەشفرۆشی هاتووەتە دەرەوە، بۆ ئەوەی ئینسانی چاک لەو نەچێت، پێغەمبەر فەرمووی ئەو ئافرەتانەی ئەو بۆنانە بەکار دێنن پێیان دەگوترێت زانیە (زیناكار). بەڵگەمان چییە؟

Syndicate content