کۆمه‌ڵایه‌تی

هۆکارەکانی سەرنەکەوتنی کودتاکەی تورکیا

نووسەر: 
فراس ابوالهلال
وه‌رگێر: 
هاشم زوورئاوەر

هەنوکە بـە دڵنیاییەوە دەتوانین بەو ڕاستییە بگەین کە کودتای نیزامی لە تورکیا تووشی شکست هاتووە؛ هەرچەند کە تا ئێستا هێندێک لە گروپەکانی کودتاچی لە هێندێک لە ناوچەکانی تورکیا و ناوەندەکانی هەستیار بۆ پێشگرتن لەو شکستە خۆڕاگری نیشان دەدەن.

بۆچی کودتاکە سەرکەوتوو نەبوو؟ گرینگترین هۆکاری ئەو شکستە چ بوو؟

ڕاگه‌یه‌نراوه‌ی نوێی جیهانی خێزانی

«كۆنفڕانسی جیهانی ڕاگه‌یه‌نڕاوه‌ی بنه‌ماڵه» له‌ دوایین دانیشتنی‌دا، كه له‌ به‌یانی ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی 6ی ئاوریلی 2016ی زایینی له شاری ئیستانبوڵی توركیا به‌ڕێوه‌ چوو، به‌ڵێننامه‌یه‌كی نێونه‌ته‌وه‌یی، به‌ مه‌به‌ستی جێگری به‌ڵێننامه‌ی «سیداو»، په‌سند كرد. كه كاردانه‌وه و ناڕه‌زایه‌تی به‌ربڵاوی له‌ ئاستی نێونه‌ته‌وه‌ و جیهانی‌دا لێكه‌وته‌وه‌. به‌ڕێوبه‌رانی كۆنفڕانسی بنه‌ماڵه‌ له‌ توركیا، جه‌ختیان كرد كه چه‌ند ڕوونووسێك له‌ به‌ڵێننامه‌كه‌ی خۆیان بۆ ڕێكخراوه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی، ڕێكخراوه‌ی ها‌وكارییه‌كانی ئیسلامی، وڵاتان و ڕێكخراوه‌كانی چالاكی له‌ ئاستی جیهانی‌دا بنێرن.

بدیع الزمان شێخ سەعید نوورسی

سەعید نوورسی ناسراو بە بدیع الزمان (٥ی کانوونی دووەمی (مارت) ١٨٧٨ – ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠) زانا و فەیلەسووفی گەورەی ئایینی ئیسلام و نووسەری سەرجەمی پەیامەکانی نوور و مامۆستای کۆمەڵەی نوور بوو.
لە سەردەمی خۆیدا و لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا زانایانی ئایینی ئەو کاتە نازناوی بدیع الزمانیان (واتە زانای سەردەم) لێناوە.

ڕێزی دایک و باب

یه‌کێک له‌و بابه‌تانه‌ی که خوای گه‌وره گرینگی زۆری پێداوه، ڕێزنان له دایک و بابه. هه‌ر بۆیه له چه‌ندین ئایه‌ت له قورئانی پیرۆزدا ڕێزنان له دایک و باب به‌دوای بانگه‌وازی بۆ خوا په‌رستیدا هاتووه. هه‌ر وه‌ک له ئایه‌تی 23 سوڕه‌تی ئه‌سرادا ده‌فه‌رموێت:
«وَ قَضی رَبُّکَ اَلَّا تَعبُدُوا إِلَّا إِیِّاهُ وَ بِالوالِدَینِ إِحساناً إِمَّا یَبلُغَنَّ عِندَکَ الکِبَرَ أَ حَدُهُما أَو کِلاهُما فَلا تَقُل لَهُما أُفِّ وَلا تَنهَرهُما وَ قُل لَهُما قَولاً کَرِیماً» (الاسراء/23)

سه‌ردانێك له‌ مامۆستا ئه‌بووبه‌کر حه‌سه‌ن زاده

ئێواره‌ی ڕۆژی دوشه‌ممه‌ ده‌رفه‌تێک ڕێک که‌وت و له سنه وێڕای مامۆستا ئه‌حمه‌د به‌هرامی و مامۆستا عه‌بدولعه‌زیز سه‌لیمی سه‌ردانی مامۆستا ئه‌بووبه‌کر حه‌سه‌ن زاده، نووسه‌ر و وه‌رگێڕی بواری ئایینیمان کرد؛ مامۆستا ئه‌بووبه‌کر له‌و تاقمه‌ که‌سانه‌یه‌ که بینینه‌که‌ی بۆم بوو به هۆی دڵخۆشی و هه‌ڵبه‌ت ڕاچڵه‌کێنه‌ر بوو؛ وته‌ پڕ له مێهر و خۆشه‌ویستێکه‌ی ده‌چێته‌ ناو دڵ و هه‌ستێک له جنسی خۆشی و شه‌رم لاده‌بات؛ كه‌ گوێ له قسه‌كانی ده‌گری وا ده‌چیته‌ ناو وته‌کانی که هۆش و مێشکت له ده‌ست ده‌ده‌ی و له ناویدا نوقم ده‌بیت، نوقم بوونێك له بیرکردنه‌وه‌ و سه‌رسوڕمان تێکه‌ڵ به ئاواتخوازی و تاسه‌!

ئازاد بوونی شه‌نگاڵ پیرۆز بێت؛ بەڵام ...

جارێکی تر به‌رخۆدان و له‌ خۆبوورده‌یی، گیان به‌خت کردن، هاودڵی و هاوده‌نگی و له‌ گشتیان گرینگتر دیار بوونی ئامانج (به‌رگری له‌ سته‌م لێکراو و ڕزگار کردنی له‌ده‌ست سته‌مکار) وه‌لآمی خۆی وه‌رگرته‌وه‌ و بزه‌ و پێکه‌نینی خسته‌ سه‌ر لێوی جوامێران و ئازادی خوازان و ئاشتی خوازان. شنگاڵ ئازاد کرا.
ئازادی شنگاڵ له‌ ئاکامی خۆڕاگری و له‌ خۆبوورده‌یی پیاوانێکی ئازا و دلێر و شێره‌ژنانێکی گیان به‌خش هاته‌ دی، ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ جگه‌ له‌ ئاره‌قه‌ی نیشتمان و پاراستنی خاک و ئاوی زێدیان و به‌ بێ به‌رچاوگرتنی هه‌ر جۆره‌ لایه‌نگری ئایینی، ئایینزایی و ڕه‌چه‌ڵه‌کی ئامانج و مه‌به‌ستێکی تریان نه‌بوو.

به‌رده‌وامی حه‌ج پێویستی به‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌تی و فه‌رهه‌نگ سازی هه‌یه‌

ئه‌و ڕووداوانه‌ی که‌ ئه‌وساڵ له‌ کاتی حه‌جی ته‌مه‌تتۆع له‌ مه‌ککه‌ ڕووی دا، له‌ چه‌ند لاوه‌ پێویستی به‌ شیکردنه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ هه‌یه‌ و نابێ به‌ ساکاری لێی تێپه‌ڕین:

50 پێشنیاری و ڕاوێژ بۆ لاوەکان

50 پێشنیاری و ڕاوێژ بۆ خانمە لاوەکان لە ژیانی هاوبەشی هاوسەرەکاندا بە تایبەت لاوەکان کۆمەڵە چاوەڕاوانیەک هەیە لە هەردوو لا کە هاوبەشی ژیانیان هەڵبژاردووە کە ڕەچاوکردنیان دەستەبەری ئارامی و خۆشبەختی دەکات بۆ هاوسەرەکان و تەنانەت دەوروبەریشیان لێرەدا ئەو سیفەتانە دەخەینە ڕوو کە زیاتر پیاوانی لاو خوازیارن لە ژنەکانیاندا بەدی بکەن بۆ ئەوەی بتوانن ئەرکی خۆیان بەرامبەریان بە جێ بگەیەنین و ژیانیان بەرەو کەناری ئارامی وخۆشبەختی و ڕەزامەندی بەرن.

1ـ دەستخۆشیم لێ بکە .
2ـ دەزانم هەموو کات هاوڕا نیت لەگەڵم و هەندێ لە ڕاکانمت بە دڵ نیە بەڵام هەموو کات دووپاتی بکەوە کە عاشقی منی.

چۆن ده‌توانیت دایك و باوكێكی باش بیت؟

ڕۆڵی په‌روه‌رده‌كردنی منداڵ گرنگترین كاره‌ له‌ هه‌موو كۆمه‌ڵگایه‌كدا، چونكه‌ منداڵان داهاتووی ئێمه‌ن و دایك و باوكانیش زۆرترین كاریگه‌ریان له‌سه‌ر هه‌ڵسوكه‌وتی ئه‌وان هه‌یه‌.
زۆرێك له‌ دایك و باوكان له‌ هه‌وڵ و گه‌ڕاندان بۆ دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌ چاره‌یه‌ك، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن له‌و رێگه‌یه‌وه‌ بیسه‌لمێنن كه‌ دایك و باوكێكی باشن.

Syndicate content