ئه‌ده‌ب و هونه‌ر

‍‍ فەرهەنگی زارەکیی موکریان و دواگوژمەکانی گەمییەوانی زەریای زمانەوانی

لەم دواییانەدا دوو بەرگی تر لە پڕۆژەی پڕپیت و فەڕی خەرمانی «فەرهەنگی زارەکیی موکریان» لە لایەن «خانەی موکریانی» چاپ و بڵاو بۆوە و چاو و دڵی هەموو نووسەران و وێژەران و توێژەران و فەرهەنگدۆستان و مشوورخۆرانی ڕاستەقینەی زمان و کەلتوور و کەلەپووری کوردی پێ ڕوون بۆوە.  

ناسر ئاغابرا ؛ هەڵبەستوانی خاوەن هەست و خودان هەڵوێست

ناسر ئاغابرا لە  وارگەی سەرەتای شاعیرێتیدا شاعیری سروشت و بەهار و "کانی" و گوڵزار و دیمەنی ڕازاوەی کوردستان بوو و وەک شاعیرێکی سروشتخواز (naturalist) خۆی دەرخست و دەکرا بە هەڵبەستوانێکی سەر بە قوتابخانەی ڕۆمانتیسسم لە ئەژمار هاتبایە و پێناسە کرابایە.

حیکمه‌تی ڕۆژوو

یاران مزگێنی، وا ڕەمەزانه 

مانگی زیافەت، خودای ڕەحمانه

 

سەرنجێ بدە، هاوڕێ سەرکەوتوو

له بۆ حێکمەت‌ و بەرهەمی ڕۆژوو

کورتە پێناسەیەکی کتێبی "مێژووی زانایانی ئایینی موکریان"

کتێبی "مێژووی زانایانی ئایینی موکریان" کە نووسراوی مامۆستای وردبین و ژیر و زانای مەهابادی، کاک محەممەد ئەحمەدیانە، لە پەخشانگای "کوردستان"، لە شاری سنە و لە ساڵی ۱٤۰۰ی کۆچی هەتاوی لە  ٥٦۸ لاپەڕەدا بڵاو کراوەتەوە. ئەو بەرهەمە جگە لە پێشەکییەکی کورت، لە چەند بەشی جۆراوجۆر پێکهاتووە کە بەشی هەوەڵ بە گشتی باسی حوجرە و مەلا و فەقێ و ڕەنگدانەوەی ئیسلام لە ئەدەب و فولکلۆری کوردی دایە. بەشی دووهەم باس و بەسەرهات و ژیاننامەی چاردە مامۆستای گەورە و دەرس‌وێژی ناوچەی موکریانە.

هەر ساڵەو مانگێ و هەر مانگەو یادێ، پێشکەشە بە ڕۆحی پێغەمبەری ئاشتیخواز

سەروەرەکەم، سالارەکەم، سەردارەکەم، ئەی ڕێبەرە نازدارەکەم، لەدایکبووی مانگی سەوزی بەهارەکەم، کەسی دووهەمی نێو غارەکەم. (ثانی اثنین اذهما فی الغار) تاقانە دڵدارەکەم.

ترووسكەی ڕەسەنی زمان لە قەڵەمی مامۆستا مــــەلا عەبدوڵڵا ئەحمەدیاندا

زمانی كوردی لەگەڵ ئەوەی بە درێژایی مێژوو لە ژێر زەبروزەنگی بێگاناندا بووە و هیچ دەسەڵاتێك هەل و مەودای گەشانەوەی پێ نەداوە و تەنانەت هەتا ئەو جێیەی بۆیان كرابێ بۆ تاواندنەوە و سڕینەوەشی هەوڵیان داوە و دەیان پیلان و دەهۆیان بۆ داڕشتووە، بەڵام بەو حاڵەشەوە لە ڕەوت و گەشانەوە نەكەوتووە و هەر زمانێكی دیكە بوایە بەجێی ئەو، ئێستا ئاسەواری نەمابوو.

شنه‌بای ڕه‌مه‌زان

نووسەر: 
كچی پاییز

دەڵێن شنەبایەکی دڵڕفێن له ئاسمانەوە هەڵی کردووە و بڕیارە جەستە و دڵە ماندووەکان بلاوێنێتەوە، کانیاوێکی زوڵاڵ هەڵقوڵیوە و دەیەوێ گرد و تۆز و ژەنگاری تاوانەکان بشواتەوە و تێنوییەتی ساڵان و ڕۆژانی فیراق و هیجران بشکێنێ، مانگێک هەڵ هاتووە تریفەکەی هێندە تابان و پڕ نوورە کەوا تیشکی هەتاو کز و مات، بە شەرمەوە سەری دانەواندووە. لێزمه بارانێکی نەرم، نم نم دەستی پێ کردووە گوڵە سیس و ژاکاوەکان هەموو به بزە و خەندەوە کەوتوونەتە ڕێ بۆ پێشوازی، جێژوانێکی میهرەبانی ڕەخساوە کە زەوی له گەڵ ئاسمان ئاشت بێتەوە و ڕۆحەکان بە چاوپێکەوتنی یار گەش ببنەوە.

تەخمیسی کامیل شەریف پوور لە سەر غەزەڵێکی حەزرەتی مەحوی

لە نێو بەندی خەزانی ئارەزووما، ڕا نەکەم چ بکەم

بە سەربەستی ،هەموو کێشەی ژیانم چا نەکەم چ بکەم

هەتا بووم بێنەوا بووم،بۆ نەوایێ وا نەکەم چ بکەم

بە نووری بادە ،کەشفی زوڵمەتی تەقوا نەکەم چ بکەم

بە شەمعێکی وەها،چاری شەوێکی وا نەکم چ بکەم

پێغه‌مبه‌ر(د.خ) وه‌ك نوور

شه‌معی‌ دینت بیمی‌ خامۆشیی‌ نیه‌

تا حه‌شر بادی‌ موخالیف لێیبدا

سالم (نوور)

له‌ قوڕئاندا فه‌زایه‌كی‌ سه‌رنجڕاكێش‌ و سه‌رسامكه‌ره‌‌ و... ده‌یان پرسیار ده‌وروژێنێت، ئه‌و هه‌موو حزووره‌ی‌ (نوور) له‌ قوڕئاندا بۆچی‌؟ خوداوه‌ند سه‌رچاوه‌ی‌ ڕۆشنایی‌ ئاسمانه‌كان‌ و زه‌مین‌ و... (نوور)ی‌ ئه‌زه‌لیی‌ ئیمان‌ و هیدایه‌ته‌ به‌ره‌و نووری‌ ئه‌به‌دییه‌ت، په‌یامه‌كان‌ و په‌یامبه‌رانیشی‌(سه‌لامی خوایان لێ بێ) له‌ چه‌ندین ئایه‌تدا باسی‌ (نوور)یان له‌گه‌ڵدا هاتووه‌. وه‌ك چۆن (ڕۆشنایی‌) سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ ژیانی‌ (ماددیی‌‌ و دنیاییه‌)، ڕۆشنایی‌ ژیانی‌ (ئیمانیی‌‌ و ڕۆحی)ش له‌ خۆری‌ ناوه‌جوانه‌كانی‌ په‌روه‌ردگار‌ و له‌ قوڕئانه‌وه‌یه‌.

یادێک لە مانگی لە دایکبوونی پێغەمبەری ئیسلام (س)

گوڵ وشەی شادی لە خۆشیت پڕ بە لێوم دێتەدەر

یادی تۆ ڕەونەق دەبەخشێ، خشڵە بۆ شێعر و هونەر

چوارەدە چەرخە زوانی پەسنی خێڵی پاکان دێنە گۆ

ناگەیێ هێشتا بە تۆز و گەردی ژێر پێت سەربەسەر

ناوی تۆ ناوازەیە، وەک کردەوەت ئەی ڕێبەرم

کێیە بتوانێ ، ببینێ ، تابشی نووری قەمەر

تۆم هەبێ لەم ژینە بۆ پاڵپشتی بەسمە پاڵ وەدەم

چاکترین سەرقافڵەچی، کاروانە ڕێگەی پڕ خەتەر

Syndicate content