ئه‌ده‌ب و هونه‌ر

پێناسە و ڕوونکردنەوەیەک دەربارەی تەفسیری (لەسایەی فی ظلال القرآن)دا.

دەسپێك

خوايە گيان سوپاس و ستايشى بێ پايان هەر شايستەى تۆيە، دروود و سڵاوى نەبڕاوەش شايستەى ئەو پێغەمبەرە ڕێزدارەتە(ﷺ) كە ماندوونەناسانە و لێبڕاوانە پەيامى نوورينى گەياند بە هاوەڵان و ئەوانيش بەوپەڕى ئەمانەتەوە گەيانديان بە نەوەكان، تا دنيا دنيايە بە تيشكە نوورينەكانى ناخ و دڵ و دەروونى ئەو مرۆڤانەى پێ ڕووناك و نوورين ببێ كە بە فيترەتى پاكيان و بە خۆشەويستى زاتى تۆ و قوڕئانەكەى تۆ و پێغەمبەرەكەى تۆ درەوشاوەيە.

شێوازی هاوسەنگی لە شێعری نالیدا

پوختەی وتار

بابەتی ئەم وتارە، تاوتوێکردنی شێوازی هاوسەنگییە لە شێعری نالیدا. ناسینی پێکهاتەی شێوازی هاوسەنگی لە شێعری نالیدا، کەشفی پێوەندی شێوازی هاوسەنگی لەگەڵ چەمکە خوازراوەکانی نالی، ناسینی زۆرتری شێوازەکانی ئافراندن و داهێنان و هەروەها تێگەیشتنی زیادتر لە مانای شێعرەکانی نالی، مەبەستە سەرەکییەکانی ئەم توێژینەوە پێک دێنن.

شه‌وبێداری

شەو بێداری

 

جەرای بەندەگی، هۆشیاری وەشەن

جە نیمە شــەوان، بێداری وەشـەن

بێداری وەشەن، هەمڕای فکر بۆ

زوبانت پاراو، وەنــەی زیکـر بۆ

جە خەڵوەتە کات، شەیتان را نەدەی

ســەرمایە و ژیویت، بە فەنا نەدەی

بلـــی وەر بەرە، خـودای بێداری

هەڵە و تاوانێ، وێت هۆر ژماری!

واچی خودا گیان، ڕەحم فراوان

ئامانا بەرەت، بە کوڵـــی تاوان

غرووبت بۆ من سروورە ئەی ماهی نوور

ئــیلاهی! ئـەی خاوەنی غرووب و تڵووع و سەحەر! وا جارێکی دیکە و لە ڕۆژێکی نوورینی دیکەی مانگی نوور و خۆشنوودی و لێبووردنتدا هاتینەوە بەر ئاستانەی مەغفیرەت و مەڕحەمەت و مەحەببەتت.

پەروەردگارا! وا ئێمەی بەندەی موشتاقی دیدارت بە لێوی شەقاربردووی وشک و زمانی تەڕی پڕ بە نزا و زیکر و گەدەی هەڵگوشراوی خاڵی و پڕ لە باوەڕ و عیشق و مەحەببەتەوە خۆمان لە بەردەم میوانی ئازیزی ”ڕەمەزان“ی ڕەمزی ئیماندار، دەکەینە قوربانت.

ئــەی مـەعـبوودە مەحبووبەکەی دڵە موشتاق و تامــەزرۆ! وا ئـەمجارەش بە جەستەی خەستەی خاکینی شەکەت و ماندوومانەوە، بە ترووسکەیەک لە ئیمان و عەهد و پەیمانەوە، بە دونیایەک ئومێد و تامەزرۆیی و شەوقی ویساڵەوە، سەحەرخێزان و بە زمان و دڵ و گوێ و گیان و چاوی بەڕۆژووە ڕۆژێکی دیکەی پڕ نوور دەگەیەنینە غرووبێکی نوورینتر و ساتەوەختی بێدەنگی پڕ لە نەغمە و دەنگی نزا و تکا.

ته‌وبه‌

ته‌وبه

خوایا تەوبه، شەرمەساره خوەم

به‌داوی شەیتان، گرفتاره خوەم

بێ کەردەی مەقبووڵ، وەک دار بێ سەمەر

تەوبه‌شکێنی هەزار، باره خوەم

موددەعی سوننەت، فەڕز ئەو دوا خەر!

بۆ ئەدای واجب، زۆر قەرزاره خوەم!

غەیبەتکەر خەڵکی، به بێ ئە ندێشه

له جورم و گونا، ڕەش تۆماره خوەم

خۆ به پاک زان و، بەدبین له خەڵکی!

دوچاری فیکرەی، ناهەنجاره خوەم!

ئیددیعا زلەی، قەدر کەس نەزان!

توندوتیژ بێکەڵک، وەک بیباره خوەم!

ده‌رده‌دڵێك له‌گه‌ڵ جگه‌رگۆشه‌كه‌م

دەردەدڵێک لەگەڵ جگەرگۆشەکەم

مناڵە شیرینەکەم؛ ئەو کاتەی هاتییە سەر دونیا، زۆر خۆشحاڵ بووم و بوویە تیشکدەری دڵ و گیانم. زۆرم خۆش دەوێی، ئەگەر چی هێندێک جار تووندوتیژ و بەزاکوون دەبم لەگەڵ تۆ، بەڵام ئەوەی بزانە هەموو ئەو لاساری و تووندوتیژییەم بۆ بەختەوەری تۆیە. هەرچەندە ئەوە باش دەزانم هەندێک جار منیش ڕێگای ڕاست ناپێوم و ڕەنگە وشەی ڕەق و دژوار و تووند بەکار بێنم.

مێروولە مامۆستای دڵپاکی!

مێروولە مامۆستای دڵپاکی!

بە پێی توێژینەوەیەکی ئیعجازی زانستی دەرکەوتووە کە مێروولەکان، لە ناوچەی ژیانی کۆمەڵایەتی خۆیان بۆ دژگەنکردنی نەخۆشینەکانی مەترسیدار لە کۆ ئەندامەکانی جەستەی خۆیان، هاوڕێ لەگەڵ ژیانی خێزان و ئەو ناوچەی ژیانی تێدا بەسەر دەبەن، ئەرکی خۆیان لە مرۆڤی ئاسایی باشتر و وڕیاتر بەجێ دێنن، هاوکات لەگەڵ ئەوەشدا دەزانن چۆن و بە چ شێوازێک بەرگری لە بڵاوبوونەوەی نەخۆشینەکانی پێوەندیدار بە کارگەگوڵە و هەر ڤایرۆسی مەترسیدار بگرن.

وه‌رگێڕانی مامۆستا هه‌ژار بۆ قوڕئانی پیرۆز

وەناو خودا کە دەهندە و دڵۆڤانە

«فإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا» واته‌:لەپاش تەنگانە فەرحانین

مامۆستا هەژار: لەباره‌ی ئەدەبییەوە، هیچ دەقێکی عەڕەبی، ناگاته قوڕئان!

 

 

 

ناسنامەی کتێب:

«قوڕئانی پیرۆز»

وه‌رگێڕانی مامۆستا هەژار

پەخشانگای ئێحسان

چاپ: ۱۳۷۹ هەتاوی

 

    خەرمانانی ساڵی ۱۳۶۸ی کۆچی ـ هتاوی (۱۹۸۹ی ـ ز) بوو كه مامۆستا هەژار ـ هه‌زار دروود و ڕەحمەتی خودا، لەسەر گيانی پاک و ڕۆحی بەرزی ـ بڕياری دا، پاش مێژووەكەی ئەردەڵان، وەرگێڕانی قوڕئانی_پيرۆز به كوردی دەست پێ بكا. پێشتر زۆر جاران دۆستان و بەردەستانی مامۆستا، بۆ ئەو كاره گەوره و گرانه، لێی پاڕابوونەوە و ڕوویان لێ خستبوو؛ بەڵام هەموو جارێ وەڵامی ئەو بلیمەتە هەر ئەوەنده بوو: «كاكه! ئەوە گاڵته نییه». بەڵێ ڕاسته تا ئەوڕۆ، زمان و وێژەی كورد ـ له پەخشان و وەرگێڕاندا ـ هاوتای هەژار و بگرە چەند قات لەو خوارتریشی به خۆوه نەدیوه؛ بەڵام «تاها حوسەین» گوتەنی: «قوڕئان، قوڕئانە و بەس».

   

ڕاڤه‌ی شیعره‌ فارسییه‌كانی مه‌حوی

1. ای خنده‌، ز زیر لب جانانه‌ برون آ ای نشئه‌فزا باده‌، ز پیمانه‌ برون آ 2. زان دیده‌ تو ای غمزه‌ی مستانه‌ برون آ ای مغبچه‌، با ناز ز میخانه‌ برون آ

بەیانا نەورۆزا

نووسەر: 
خانی

خەللاقێ جەهان ژ فەیزێ فترەت

هەیئاتێ فەلەک ب وەجهێ قودرەت

بێ قالب و بێ موحیت و مقیاس

بێ ئالەت و بێ موشیر و مقراس

Syndicate content