ئه‌ده‌ب و هونه‌ر

ترووسكەی ڕەسەنی زمان لە قەڵەمی مامۆستا مــــەلا عەبدوڵڵا ئەحمەدیاندا

زمانی كوردی لەگەڵ ئەوەی بە درێژایی مێژوو لە ژێر زەبروزەنگی بێگاناندا بووە و هیچ دەسەڵاتێك هەل و مەودای گەشانەوەی پێ نەداوە و تەنانەت هەتا ئەو جێیەی بۆیان كرابێ بۆ تاواندنەوە و سڕینەوەشی هەوڵیان داوە و دەیان پیلان و دەهۆیان بۆ داڕشتووە، بەڵام بەو حاڵەشەوە لە ڕەوت و گەشانەوە نەكەوتووە و هەر زمانێكی دیكە بوایە بەجێی ئەو، ئێستا ئاسەواری نەمابوو.

شنه‌بای ڕه‌مه‌زان

نووسەر: 
كچی پاییز

دەڵێن شنەبایەکی دڵڕفێن له ئاسمانەوە هەڵی کردووە و بڕیارە جەستە و دڵە ماندووەکان بلاوێنێتەوە، کانیاوێکی زوڵاڵ هەڵقوڵیوە و دەیەوێ گرد و تۆز و ژەنگاری تاوانەکان بشواتەوە و تێنوییەتی ساڵان و ڕۆژانی فیراق و هیجران بشکێنێ، مانگێک هەڵ هاتووە تریفەکەی هێندە تابان و پڕ نوورە کەوا تیشکی هەتاو کز و مات، بە شەرمەوە سەری دانەواندووە. لێزمه بارانێکی نەرم، نم نم دەستی پێ کردووە گوڵە سیس و ژاکاوەکان هەموو به بزە و خەندەوە کەوتوونەتە ڕێ بۆ پێشوازی، جێژوانێکی میهرەبانی ڕەخساوە کە زەوی له گەڵ ئاسمان ئاشت بێتەوە و ڕۆحەکان بە چاوپێکەوتنی یار گەش ببنەوە.

تەخمیسی کامیل شەریف پوور لە سەر غەزەڵێکی حەزرەتی مەحوی

لە نێو بەندی خەزانی ئارەزووما، ڕا نەکەم چ بکەم

بە سەربەستی ،هەموو کێشەی ژیانم چا نەکەم چ بکەم

هەتا بووم بێنەوا بووم،بۆ نەوایێ وا نەکەم چ بکەم

بە نووری بادە ،کەشفی زوڵمەتی تەقوا نەکەم چ بکەم

بە شەمعێکی وەها،چاری شەوێکی وا نەکم چ بکەم

پێغه‌مبه‌ر(د.خ) وه‌ك نوور

شه‌معی‌ دینت بیمی‌ خامۆشیی‌ نیه‌

تا حه‌شر بادی‌ موخالیف لێیبدا

سالم (نوور)

له‌ قوڕئاندا فه‌زایه‌كی‌ سه‌رنجڕاكێش‌ و سه‌رسامكه‌ره‌‌ و... ده‌یان پرسیار ده‌وروژێنێت، ئه‌و هه‌موو حزووره‌ی‌ (نوور) له‌ قوڕئاندا بۆچی‌؟ خوداوه‌ند سه‌رچاوه‌ی‌ ڕۆشنایی‌ ئاسمانه‌كان‌ و زه‌مین‌ و... (نوور)ی‌ ئه‌زه‌لیی‌ ئیمان‌ و هیدایه‌ته‌ به‌ره‌و نووری‌ ئه‌به‌دییه‌ت، په‌یامه‌كان‌ و په‌یامبه‌رانیشی‌(سه‌لامی خوایان لێ بێ) له‌ چه‌ندین ئایه‌تدا باسی‌ (نوور)یان له‌گه‌ڵدا هاتووه‌. وه‌ك چۆن (ڕۆشنایی‌) سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ ژیانی‌ (ماددیی‌‌ و دنیاییه‌)، ڕۆشنایی‌ ژیانی‌ (ئیمانیی‌‌ و ڕۆحی)ش له‌ خۆری‌ ناوه‌جوانه‌كانی‌ په‌روه‌ردگار‌ و له‌ قوڕئانه‌وه‌یه‌.

یادێک لە مانگی لە دایکبوونی پێغەمبەری ئیسلام (س)

گوڵ وشەی شادی لە خۆشیت پڕ بە لێوم دێتەدەر

یادی تۆ ڕەونەق دەبەخشێ، خشڵە بۆ شێعر و هونەر

چوارەدە چەرخە زوانی پەسنی خێڵی پاکان دێنە گۆ

ناگەیێ هێشتا بە تۆز و گەردی ژێر پێت سەربەسەر

ناوی تۆ ناوازەیە، وەک کردەوەت ئەی ڕێبەرم

کێیە بتوانێ ، ببینێ ، تابشی نووری قەمەر

تۆم هەبێ لەم ژینە بۆ پاڵپشتی بەسمە پاڵ وەدەم

چاکترین سەرقافڵەچی، کاروانە ڕێگەی پڕ خەتەر

پێغەمبەرم تاجی سەرم

لەدونیا و ھەم قیامەتیش ھەرتۆی تاقانە ڕێبەرم

بێ خەم بە ئەی ئازیزەكەم گەر تەنیا كەس بم لە دونیا كە ڕێڕەوی ڕێگەی تۆیە

پشتی ئیسلام قەت بەرنادەم ھیوام مانی دینی تۆیە

ئەبم بە كێو بەرز و قایم

جەلال مەلەکشا؛ دوو جیهان و دوو زمان

نووسەر: 
یوونس ڕه‌زایی

وەرز،وەرزی زەردی پاییزە

ئاسمان، دڵتەنگ و بێدەنگ و زەوی سارد و خەفەتهێنە

هەر دەڵێی تۆوی مەرگ وەربووە بەسەر

عومری سەوزی جەنگەڵی پیردا

هەر وەکوو ئەسرین، لە گوێنی ئەو کەسەی ژیوان لە کاتی تاڵی گیانەڵڵا.

دادەچۆرێتن لە چاوی جەنگەڵا

ئەسرینی زەرد و سووری بێدەنگی گەڵا

وا هەتاو بێ هێز، هەر بە چەشنی دوا بزەی سەردار

ئەو دەمەی تێک‌دەشکێ کات و سەردەمی شێوان،

دوای برین و خوێن و

تێکشکانی لەشکری دەیخاتە سەر لێوان و...

پێناسە و ڕوونکردنەوەیەک دەربارەی تەفسیری (لەسایەی فی ظلال القرآن)دا.

دەسپێك

خوايە گيان سوپاس و ستايشى بێ پايان هەر شايستەى تۆيە، دروود و سڵاوى نەبڕاوەش شايستەى ئەو پێغەمبەرە ڕێزدارەتە(ﷺ) كە ماندوونەناسانە و لێبڕاوانە پەيامى نوورينى گەياند بە هاوەڵان و ئەوانيش بەوپەڕى ئەمانەتەوە گەيانديان بە نەوەكان، تا دنيا دنيايە بە تيشكە نوورينەكانى ناخ و دڵ و دەروونى ئەو مرۆڤانەى پێ ڕووناك و نوورين ببێ كە بە فيترەتى پاكيان و بە خۆشەويستى زاتى تۆ و قوڕئانەكەى تۆ و پێغەمبەرەكەى تۆ درەوشاوەيە.

شێوازی هاوسەنگی لە شێعری نالیدا

پوختەی وتار

بابەتی ئەم وتارە، تاوتوێکردنی شێوازی هاوسەنگییە لە شێعری نالیدا. ناسینی پێکهاتەی شێوازی هاوسەنگی لە شێعری نالیدا، کەشفی پێوەندی شێوازی هاوسەنگی لەگەڵ چەمکە خوازراوەکانی نالی، ناسینی زۆرتری شێوازەکانی ئافراندن و داهێنان و هەروەها تێگەیشتنی زیادتر لە مانای شێعرەکانی نالی، مەبەستە سەرەکییەکانی ئەم توێژینەوە پێک دێنن.

شه‌وبێداری

شەو بێداری

 

جەرای بەندەگی، هۆشیاری وەشەن

جە نیمە شــەوان، بێداری وەشـەن

بێداری وەشەن، هەمڕای فکر بۆ

زوبانت پاراو، وەنــەی زیکـر بۆ

جە خەڵوەتە کات، شەیتان را نەدەی

ســەرمایە و ژیویت، بە فەنا نەدەی

بلـــی وەر بەرە، خـودای بێداری

هەڵە و تاوانێ، وێت هۆر ژماری!

واچی خودا گیان، ڕەحم فراوان

ئامانا بەرەت، بە کوڵـــی تاوان

Syndicate content