ده‌لاقه‌ی سیهه‌م
1399/12/09

"ابن الجوزي" ڕەحمەتی خوای لەسەر بێ، دەفەرموێ:

لە سەفەرێکمدا ڕێم کەوتە مزگەوتێک و سەره‌خەوێکم تێیدا شکاند، لەناکاو لەگەڵ دەنگی خەڵکی بەخەبەر هاتم و بینیم مردووێکیان هێنیایە و دەیانەوێ نوێژی لەسەر بکەن؛ منیش لەگەڵ ئەوان نوێژم لەسەر کرد، پاشان گوتم: با ئەو خێرە لەکیس خۆم نەدەم، دەچمە سەر قەبرستانیش و لە ناشتنەکەش بەشداری دەکەم.

دەفەرموێ: ناشتنەکەش تەواو بوو و هەموویان ڕۆیشتن و بەتەنها لەسەر گۆڕەکە مامەوە؛ دانیشتم و دوعام بۆ کرد و گوتم: "خوایە... ئەوە میوانی تۆیە و هاتۆتە لات؛ هەرچەندە نایناسم، بەڵام ئەگەر زیندوو بوایە و میوانی من بوایە و نەشمناسیبوایە، هەر ڕێزم دەگرت؛ خوایە خۆ تۆ لەهەمووان ڕێزدارتر و بەخشندەتری؛ بیبەخشە".

دەفەرموێ: پاشان گەڕامەوە مزگەوتەکە و دیسان خەوم لێ کەوتەوە؛ لە خەودا بینیم، کە کەسێک بە جلێکی سپیەوە هات و لێی پرسیم: تۆ بوی کە دوعات بۆ کردم وانییە؟
گوتم: تۆ کێی؟
گوتی: ئەو کەسەم، کە لەلای قەبرەکەم دوعات بۆ کردم؛ سوێند بەخوا، خوای گەورە بەهۆی دوعاکەتەوە لێم خۆشبوو!

سه‌رنج: دوعای برای موسوڵمان بۆ موسوڵمان قبووڵە و ڕه‌د ناکرێتەوە

پێغەمبەری خوا (ﷺ) فەرموویەتی: «دعوة المرء المسلم لأخيه بظَهْرِ الغيب مستجابة، عند رأسه مَلَك مُوَكَّلٌ كلما دعا لأخيه بخير قال الملك المُوَكَّلُ به: آمين، ولك بمِثْلٍ».

ده‌لاقه‌ی بیست و نۆهه‌م
1399/11/20

مالیکی کوڕی دینار ڕەزای خوای لەسەر بێ دەفەرموێ:

لەو کاتەوە خەڵکم ناسیوە نە بە پێهەڵکوتنی وان دڵخۆش بووم و نە بە لۆمەکردنیان دڵگران بووم

لێیام پرسی بۆ وەها قسەیەک دەکەی؟

فەرمووی: چۆن هەم لە ستایش زیادەڕەوی دەکەن و هەمیش لە لۆمەکردن.

ئاماده‌كردن: شه‌یدا مه‌حموودی

ده‌لاقه‌ی بیست و هه‌شته‌م
1399/11/20

ئیمام شافعی ڕەحمەتی خوای لەسەر بێ دەفەرموێ:

جوامێری چوار ئەستوونی هەیە:

ــ ڕەوشت بەرزی
ــ دڵفراوانی و بەخشەندەیی
ــ خۆبەکەمگری و دڵنەرمی
ــ پارێزگاری و زوهد

ئاماده‌كردن: شه‌یدا مه‌حموودی

ده‌لاقه‌ی بیست و حه‌وته‌م
1399/11/20

سەفیانی سووری خوای لێ ڕازی بێ دەفەرموێ:

هیچ وتەیەک بایەخی نیە، مەگەر ئەوەیکە عەمەلی پێ بکرێ و هیچ وتە و کارێک نرخی نیە، مەگەر ئەوەیکە نییەت پاکی لەگەڵ بێ و هیچ قسە و کار و نییەتێک ڕاست نیە، مەگەر هاوتەریبی یاسای خوا و ڕەسووڵی خوا(د.خ) بێ.

[حلية الاولياء ج ۷، ص۳۲]

ئاماده‌ كردن: شه‌یدا مه‌حموودی

ده‌لاقه‌ی بیست و حه‌وته‌م
1399/10/19

شێخ محه‌ممه‌د غه‌زالی له‌ «فیقه السیره»دا ده‌ڵێ:
ده‌سه‌ڵاتداری سه‌ر گۆی زه‌وی خوای گه‌وره‌ ده‌یدا به‌ كه‌سانێك كه خۆی پێی خۆش بێت.
هه‌روا كه‌ ده‌یدا به‌ كه‌سانێك، هه‌رواش لێیان ناستێنیته‌وه‌، به‌ڵكوو ئه‌وانه‌ی كه خوای گه‌وره‌ (نیعمه‌تی) پێ به‌خشیون و ئه‌وانیش قه‌دری شته‌كه‌یان نه‌زانیوه‌ و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی به‌لاڕێدا ده‌به‌ن، خوای گه‌وره‌ ئه‌و نیعمه‌ته‌یان لێ ده‌ستێنیته‌وه‌.
و دوایی ده‌یدا به‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك كه قه‌در و ڕێزی بزانن و شوكرانه‌بژێری له‌سه‌ر بكه‌ن
گه‌لێك و نه‌ته‌وه‌یه‌ك كه خۆبه‌زلزان بێت و سوپاسگوزار نه‌بێ و مافی كه‌سیش نه‌دا
خوای گه‌وره‌ لێی ده‌ستێنیته‌وه‌ و ده‌یدا به‌ كه‌سانی دی
له‌ كه‌سانێكی كه مافی خه‌ڵك ناده‌ن ده‌ستێنیته‌وه‌ و ده‌یدا به‌ كه‌سانێكی كه مافی خه‌ڵك ده‌ده‌ن.

وه‌رگێڕ: مامۆستا عه‌بدوڵڵا ئه‌حمه‌دی

ده‌لاقه‌ی بیست و شه‌شه‌م
1399/10/16

وتەی ناودادان

حەسەنی بەسری ڕەزای خوای لێ بێ دەفەرموێ:
هەرکەس خوای دڵۆڤان لە کاتی لاویدا بەندایەتی و تەقوای پێ ببەخشیبێ، ئەوه لە کاتی پیری و بەساڵاچووییدا حیکمەت و تێگەیشتوویی بە نەسیب دەبێ

و ئەوە هەر ئەو وتەی ئەڵڵا تەعالایە کە دەفەرموێ:

﴿وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ﴾

و چۆن بە کەماڵ گەیشت، حیکمەتمان پێ بەخشی و چاکەی چاکەکاران بەو شێوە قەرەبوو دەکەینەوە.

ئاماده‌ كردن: شه‌یدا مه‌حموودی

ده‌لاقه‌ی بیست و شه‌شه‌م
1399/10/08

خۆ دوور خستنەوە لە تووڕەیی

ئەبوو هوڕەیڕە ڕەزا و ڕەحمەتی خوای لەسەر بێ دەفەرموێ:

«لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ»

هێز و بڕشت و دەسەڵاتی مرۆڤ ئەوە نییە بەسەر خەڵکدا زاڵ بیت، بەڵکوو دەرەقەتی ڕاستەقینە ئەوەیە لەکاتی تووڕەیی و ڕقدا بەسەر خۆتدا زاڵ بی و خۆت هێور کەیەوە.

ئاماده‌ كردن: شه‌یدا مه‌حموودی

ده‌لاقه‌ی بیست و پێنجه‌م
1399/10/07

دكتۆر یووسف قه‌رزاوی(خوا بیپارێزیت) ده‌ڵێ:
پێویسته هه‌ر موسوڵمانێك ڕۆژانه به‌ به‌رده‌وامی به‌دوای زیادكردنی زانست و زانیاریی خۆیدا بێت: هه‌ر وه‌ك له‌ قوڕئاندا هاتووه‌ كه خوای گه‌وره‌ به‌ پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ده‌فه‌رموێ: «وَقُل رَّبِّ زِدنِی عِلمًا» واته‌: «و بڵێ: خوایه‌ عیلم و زانستم زۆر بكه‌» و باشترینه‌كان له‌ كتێب و گۆڤاره‌كان هه‌ڵبژێریت و بخوێنیته‌وه‌ له‌و شتانه‌ی كه قازانجی دین و دونیای تێدایه‌ و زانایه‌ك پێی وتم: تۆ پێم بڵێ كه چی ده‌خوێنییه‌وه‌، تاكوو من پێت بڵێم كه تۆ كێی؟

وه‌رگێڕ: مامۆستا عه‌بدوڵڵا ئه‌حمه‌دی

ده‌لاقه‌ی بیست و سێهه‌م
1399/10/07

ئیمامی ئه‌وزاعی (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێ) ده‌فه‌رموێ:
به پیاوێكم وت: ده‌مهه‌وێ خانوویه‌كم هه‌بێ كه جیرانی خه‌ڵكاتنێك بم كه نه‌ غه‌یبه‌ت ده‌كه‌ن و نه‌ ئیره‌یی ده‌به‌ن و نه‌ خه‌ڵكی ده‌بووغزێنن.
ئه‌و پیاوه‌ ده‌ستی گرتم و بردمی بۆ گۆڕستان و وتی ئێره‌یه‌ ئه‌و شوێنه‌ی ده‌ڵێی.

چه‌ند وته‌یێكی به‌نرخ له‌ پێشه‌وا حه‌سه‌نی به‌سری
1399/07/17

١. دڵی بڕوادار له‌ پشت زانیه‌تی، كه‌واته هه‌ركات ویستی قسه‌ بكات؛ سه‌ره‌تا بیری لێ ده‌كاته‌وه‌، ئه‌گه‌ر باش بوو قسه‌ی لێ ده‌كا و ئه‌گه‌ر واش نه‌بوو، بێده‌نگ ده‌بێ و دڵی دووڕوو له‌سه‌ر زمانییه‌تی، هه‌ركات ویستی قسه‌یه‌ك بكات، ئه‌وه‌ قسه‌ ده‌كا و ئاشكرای ده‌كا.

٢. پارێزكاران و له‌خواترسان هێندێك نیشانه‌یان هه‌ن كه به‌هۆی ئه‌وانه‌وه‌ ده‌ناسرێن كه بریتین له‌: ڕاستگۆیی، وه‌فا به‌ په‌یمان، خزمدۆستی، میهره‌بانی له‌گه‌ڵ بێ هێزان، خۆبه‌سه‌ر خه‌ڵكیدا هه‌ڵنه‌كێشان، ڕه‌وشتبه‌رزی، ڕووخۆشی له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی به‌ شێوازێك كه مرۆڤ له‌ خوا نزیك بكاته‌وه‌.

٣. تۆقه‌كردن له‌گه‌ڵ خه‌ڵك ده‌بێته هۆی زۆربوونی خۆشه‌ویستی.

٤. ئاكارجوانی ڕاسته‌قینه، كردنی كاری باش و ده‌ست كێشان له‌ ئازاردانی خه‌ڵك و ڕووخۆشییه‌.

٥. له‌گه‌ڵ هه‌وه‌سپه‌ره‌ستان دامه‌نیشن، چونكه هاونشینی له‌گه‌ڵ ئه‌وان، ده‌بێته هۆی نه‌خۆشی دڵ.

وته‌ی زانایانی کورد
1399/05/24

میلله‌تێ سه‌ربه‌رز و سه‌ربه‌خۆیه‌ که‌ یه‌ک دڵ و یه‌ک ڕه‌نگ بن و نیفاق و کینه‌ ده‌رحه‌ق یه‌ک نه‌که‌ن. (فایه‌ق بێکه‌س)

عیلمی زه‌مانه‌ به‌ سیحر مه‌زانن، بخوێنن، چونکه‌ خوێندن پشتیوانه‌. (قانع)

مه‌ژی بۆ مردن، بمره‌ بۆ ژیان، چۆن قازانج ده‌که‌ی، تا نه‌که‌ی زیان.(ئیبڕاهیم ئه‌حمه‌د)سه‌رکه‌وتن و سه‌ربه‌رزی هه‌ر خوێنده‌واریه‌ و هه‌ر میلله‌تێ که‌ فه‌نی نه‌بێ ده‌ردی کاریه‌. (پیره‌مێرد)

ئه‌وه‌ی که‌ له‌ حه‌قیقه‌ت ناگا گه‌مژه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی که‌ تێی ده‌گا و خۆی لێ که‌ڕ ده‌کا تاوانباره‌. (یاشار که‌ماڵ)

خۆت به‌ گه‌وره‌ مه‌زانه‌، چۆن هه‌ر پایه‌کت هه‌بێ، هه‌ر موحتاجی. (مه‌وله‌وی کورد)

گوڵی به‌هاری حه‌یات و زیانبه‌خشی حاڵی نه‌وعی به‌شه‌ر ته‌نها مه‌ده‌نییه‌ته‌. (گۆڕان)

که‌سێ قه‌دری وه‌ته‌نی لانه‌بێ، بێ ده‌ماغه‌. (به‌ختیار زێوه‌ر)

نامووس و حه‌یا و ڕاستگۆیی و وڵاتپه‌روه‌ری نرخی گرانه‌، به‌و مه‌رجه‌ی ده‌سکردنی خه‌یاڵ نه‌بن. (ئه‌حمه‌د هه‌ردی)

هیچ شۆڕشێک به‌بێ هونه‌ر به‌ڕێوه‌ نه‌چووه‌ و ناچێ. (عه‌دنان جه‌ماڵ)

مرۆڤ به‌بێ بوونی کۆمه‌ڵایه‌تی و ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی هیچه‌. (حوسێن به‌فرین)

به‌رهه‌م و هونه‌رێ ده‌مێنێته‌وه‌ که‌ ڕاستییه‌کان ده‌رخات، ئه‌گه‌رچی تاڵیش بن. (قوتبه‌ددین سادقی)

له‌م وڵاته‌ی ئێمه‌دا به‌داخه‌وه‌ گه‌وره‌یی به‌ میراته‌، نه‌ک به‌ هونه‌ر و جه‌وهه‌ر. (هه‌ژار)

به‌ دوو که‌س ده‌کرێ خراپه‌ و چاکه‌، چه‌پڵه‌ به‌ ده‌ستێک لێ نادرێ کاکه‌. (مه‌لا غه‌فووری ده‌باغی)

ئاینده‌ی کۆمه‌ڵگای به‌شه‌ر به‌ ڕاده‌ی سه‌رکه‌وتنی دانایی و عه‌قڵه‌وه‌ به‌نده‌ (فه‌له‌که‌دین کاکه‌یی)

مڕۆڤ چه‌ند خه‌ریکی کۆن بێ، نابێ له‌ ڕۆشنبیری نوێدا بڕوا و بێ. (عه‌بدوڕڕه‌قیب یووسف)

تا مێشکمان ئازاد نه‌بێ، به‌ چه‌ک ئازاد نابین. (ڕه‌فیق حیلمی)

هیچ ئه‌سڵه‌حه‌یه‌ک چاکتر له‌ عیلم و سه‌نعه‌ت و عیرفان نییه‌. (ئه‌حمه‌د موختار جاف)

هه‌ر که‌سێ نادان نه‌بێ خۆی تالیبی مه‌عنا ده‌کا. (نالی)

دەلاقەی بیستەم
1396/09/19

منداڵان پێنج تایبەتمەندییان ھەیە کە ئەگەر گەورەکان سەبارەت بە پەروەردگار بیانبوایێ، ھەموویان دەبوونە اولياءالله:
ـ خەمی ڕزق و ڕۆزییان نییە
ـ کاتی نەخۆشین، گلەیی لە خودا ناکەن
ـ بە کۆ نان دەخۆن
ـکاتێ کە بترسن، چاویان پڕ لە ئەسرین دەبێت
ـ و کاتێ کە پێکەوە شەڕ کەن، بێ‌وچان ئاشتی دەکەنەوە

ئیمامی سیوتی (ر)

دەلاقەی نۆزدەھەم
1396/07/22

ئینوحەجەر عەسقەلانی (ڕەحمەتی خودای لێ بێ) دەفەرموێ:
تەنیا ئەنجامدانی فه‌ڕزەکان (واجبات) و دووری کردن لە سوننەتەکان (نەوافل) دەبێتە ھۆی گەشەکردنی بێکاری و نەمانی چالاکی لە بەندایەتییدا.

فتح الباری ج9 لاپەڕەی 106

دەلاقەی ھەژەھەم
1396/06/19

حەسەنی بەسری ـ ڕەحمەتی خوای لێ بێت ـ دەفەرموێ:

بڕوادار، چاکە دەکا و لە سەرەنجامی خۆشی، دەترسێ، بەڵام مونافیق خراپە دەکا و بۆشی گرینگ نییە.

دەلاقەی حەڤدەھەم
1396/05/20

ئیبنوحەجەر عەسقەلانی دەفەرموێ:
مرۆڤی بڕوادار، ھەمووکات خۆفی خودای لە دڵ دایە و ھەمووکات ئەو بە چاودێری کارەکانی خۆی دەزانی. ئیش و کاری باشی خۆی، بە گەورە نازانێ، بەڵام لە کارە خراپەکانی دەترسێ، ھەرچەن کەمیش بن.

فتح الباری ج ۱۱ ل 105