کارگەیەکی فێرکاری لەژێر ناونیشانی"پێوەندی نێوان ئیسلام و نەتەوەخوازی" لە شاری سەردەشت بەڕێوە چوو

سەلاحەدین عەبباسی

 لە خەرمانانی ئەمساڵ، لە شاری سەردەشت، کارگەیەکی فێرکاری لەژێر ناونیشانی "ئیسلام و نەتەوەخوازی" به بەشداری تاقمێک لە ئەندامان و چالاکوانانی جەماعەت و به  ئامادەبوونی "سەلاحەدین عەبباسی" وەک وتاربێژ و مامۆستای کارگەکە بەڕێوە چوو.    

بە پێی هەواڵی ئیسلاح وێب "سەلاحەدین عەبباسی"، نووسەر و چالاکی مەدەنی، لەسەرەتادا بە بیروەرییەکانی ساڵانی ڕابردووی شاری سەردەشت ئاماژەی کرد و هەستی پڕ لە شەوقی ئاییندۆستی و نەتەوەخوازی خەڵکی سەردەشت و ناوچەکانی ئەم شارەی خسته بەرباس و بە پرسینی ئەم پرسیارە باوەی نێو خەڵک کە "تۆ کوردی یا مسوڵمانی؟" چەمکی "ئیسلام و کوردایەتی" –وەک لقێک لە ئیسلام و نەتەوەخوازی- هێنایە بەرباس و وتارەکەی ئاوەها دەست پێکرد:  

"دین وەک بیر و باوەڕێک لە ژیان و لە هەڵسوکەتەکانی ڕۆژانه و لەنێو عادەت و ڕەوشتەکانی مرۆڤدا دیار و ئاشکرایه. دین وەک یەکێک لە هێما و نیشانەکانی شوناسی نەتەوەی کورد لە گوڕێدایه، حاشاهەڵنەگره و لەناو ناچێت."    

لە درێژەدا بە ئاماژەدان بە سێ تایبەتمەندی شوناسی کۆمەڵگای کوردی(فەرهەنگ، ئایین و مێژوو) گوتی: ئەژمارێکی زۆر لە خەڵکانی دەرەوەی وڵات به یارمەتی کەسانێک لە ناوخۆ و بەرنامەگەلێکی ئاکادێمی و تەرخانکردنی پارە و خەرجێکی زۆر لەپێناو گۆڕین و لاوازکردنی ڕۆڵی ئایینی ئیسلام و بۆ بەرپێدان به ئایینی مەسیحی و زەرتەشتی حەول دەدەن کە ئەم کارە جگە لە بەفیڕۆدانی کات و زیانگەیاندن بە کۆمەڵگای کوردەواری هیچ بەرهەمێکی تری نییە، دەسا بە مەبەستی ناسین و تێگەیشتنێکی ژیرانە لە چۆنێتی مسوڵمان بوونی کوردەکان لە مێژوودا و دووری و زاڵبوون بەسەر دەنگۆکاندا، باش وایه بەردەنگان کتێبگەلێکی مێژوویی وەک "کوردستان چلۆن ئازدا کرا؟" و سەرچاوەگەلێکی تر لەم چەشنە بخوێننەوە.   

 عەبباسی لە درێژەدا بە چاوخشاندنێک بەسەر دۆخی سیاسی و کۆمەڵایەتی کوردستاندا گوتی: حەز بە نەتەوەخوازی لەبەر چەند هۆکار لە چەند دەیەی ڕابردوودا لە هەمبەر ئیسلام دۆستی دەستی باڵای هەیە و هۆکارەکانیشی دەگەڕێتەوە بۆ پیلانگێڕییەکی بەردەوام لە زانکۆکان و ئاکادێمییە پێشکەوتووەکانی ڕۆژاوا کە له زۆربەی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوین و لە کۆمەڵگای کوردەواری دژایەتی دین و نەتوەخوازی لێکەوتۆتەوە.

ئەوە لە حاڵێکدایه کە سەردەمی ڕێبەرانێک وەکوو قازی موحەممەد و ئەحمەد تەوفیق، ئەم دوو بابەتە فەرهەنگییە نەتەنیا هیچ دژایەتییەکیان لەگەڵ یەکتر نەبووە بەڵکوو هۆکاری پتەوکردنی یەکتریشیان فەراهەم دێنا.  

هەروەها گوتی: بە ئاگاداری بەسەر چۆنییەتی پێکهاتنی "کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان(ژ.ک) که لە ساڵی  1332دا دامەزرا و بە وردبوونەوە لە مێژووی ڕاستەقینە و بێ کەم و زیادی ئەو حیزبه، بە باشی تێدەگەن بناغەدانەران و چۆنییەتی پێکهاتن و مەرجەکانی ئەندامەتی لەودا و تەنانەت هێما ئایینییەکان وەک بەرماڵ و جێنوێژ، سەرجەم ئایینیه و تێیدا نەتەوایەتی و ئایین لەگەڵ یەکتر هیچ دژایەتییەکیان نییە، ئەوسا به خوێندنەوی ئاسەواری نووسەران و هۆنەرانی کورد لەو سەردەمەدا زیاتر ئەم گرینگە دردەکەوەێ کە وێدەچی سەرجەمیان بۆ پەرپێدان بە ئایینی ئیسلام هەنگاویان هەڵێناوەتەوە و قەڵەمیان لێداوە.

 عەبباسی لە درێژەدا گوتی: لەسەر خواستی شووڕەوی ناوی ژ.ک، لە ساڵی 1324، کرایه حیزبی دیموکڕات کە هاوشێوەکەی لە ئازەربایجانی ئێران هەبوو. مەبەستیان لەم کارە ئەوە بوو که حیزبی دیموکڕات وەک حیزبێکی ماڕکسیستی دژ به ئیسلام و ئایین بێ؛ بەڵام ڕێبەڕانی حیزب بەتایبەت خوالێخۆشبوو قازی موحەممەد بەرپەرچی دانەوە و نەیانتوانی حیزبی دیموکڕاتی کوردستان بکەنە شوێنکەوتووی حیزبی دیموکڕاتی ئازەربایجان و دژ بە باوەڕ و ئیمانی خەڵک ڕایبوەستێنن. 

ئەم توێژەری مێژووی کوردەوارییە گوتی: لەپەنای ئەم حەولانەدا، بەشداری بەرچاو و چالاکی حیزبی توودە وەک حیزبی دایک لە کوردستان بە ڕێبەڕایەتی کەسایەتیگەلێکی بەهێز وەک ئیحسان تەبەری و ڕەواج ماڕکسیسم کارێکیان کرد کە خەڵکی کوردستان لە دین دوور کەونەوە و بچنە سەر ئەم باوەڕە کە ئیسلام دژی نەتەوخوازی و کوردایەتییە و بە سووکایەتی و گاڵتەکردن بە هێماکانی ئایین لە ناوچە کوردنشینەکان و هەروەها بانگێشتنی مامۆستایان بۆ مەکتەبی ماڕکسیسم و زەم و لۆمەی عیرفان و سۆفیگەری بوونە هۆی ئەوەیکە کۆمەڵگا تووشی بۆشاییەکی مەعنەوی بێت.  

عەبباسی سەبارەت بە سەرکەوتنەکانی ماڕکسیسم دوا کە توانی چینی خوێندکار بۆ لای خۆێ ڕابکێشێ و باسی سەردەمی خوێندکاری خۆی بەر لە شۆڕشی ئێران کرد و گوتی:  لەو زانکۆیەی وا من دەمخوێند، لەنێو 150 خوێندکار تەنیا 4 کەسمان سەربە دین بووین و ئەوانی تر ماڕکسیسیت و کۆمۆنیستگەلێگی توندئاژۆ بوون کە بۆ پەرەی ئەو مەکتبە حەولیان دەدا، ئەوە لە حالێکدا بوو کە مانیفیست و بەرنامەکانی ئەو مەکتەبە هیچ باس و باوەڕێک سەبارەت بە نەتەوەخوازی تێدا نەبوو و لە سەردەمی ئێستالینیش لە شووڕەوی جاروبار نەتەوەگەلێک وەک کورد و تورکیان لە پانتای وڵات ڕادەگواست تا لاواز بکرێن و شوناسی خۆیان لەبیر بکەن کە لە کۆتاییدا چارەنووسی شووڕەوییمان بینی کە دابەش کرا و چەندها وڵاتی لێکەوتەوە. 

عەبباسی گوتی: پیلانگێڕی ئاکادێمی و پێشکەوتووی دژبەرانی دین لە ڕۆژاوا و ڕۆژهەڵات و جێبەجێکردنی پیلانەکان لە لایان دەسەڵاتداەان و حیزبەکان، بەشداری و هەژموونی حیزبی توودە لە کوردستان و سازکردنی بۆشاییەکی مەعنەوی و فیرودانی تاقمێک لە مامۆستایانی ئایینی لەپێناو گەیشتن بەو ئامانجانەی وا پێشتر دیاری کرابوون بوو بە هۆی ئەوی کە ئیسلام و کوردایەتی ڕووبەڕووی یەک ببنەوە.

ئەو کارناسە لە درێژەی کارگەکەدا سەبارەت بە نەهێشتنی دژایەتی کوردایەتی و ئیسلام ئەم ڕێکارانەی خستە بەرباس:

-ئامادەبوون لەنێو خەڵک و کۆمەڵگادا وێڕای چالاکیکردن لە بوارگەلی مەدەنی و ئاراستەکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان.

-تێگەیاندن و سەلماندنی ئەم باوەڕە لە ئایین وەک باقی بەهرە و نیعمەتەکانی تر لە خزمەت مرۆڤەکاندایە و بۆ دابینکردنی ئاسوودەیی و خۆشگوزەرانی دونیا و پاشەڕۆژ نێردراوە و مرۆڤ خزمەتکاری دین نییە و ناشی لە خزمەتیدا بێت.

-خزمەتکردن بە فەرهەنگ و زمان و نەتەوە و مێژووی کوردستان، هەر وەک چۆن لە ڕابردوودا زانایانی ئایینی زیاترین خزمەتیان بە فەرهەنگی و زمانی خۆیان کردووە. 

عەبباسی لە کۆتاییدا گوتی: جێی خۆیەتی گەنجان و لاوانی بەڕێز بە خوێندنەوەیەکی ورد و بە شیکارییەکی ژیرانە و بۆ نووسینەوەی ڕاست و بێ لاری و خواری مێژووی کورد و  نوێژەنکردنەوە و دووبارەنووسینەوە و بەرهەمهێنانی ئاسەواری نوێ و ئاشنایەتی لەگەڵ چونێتی توێژنەوە و بنەما زانستییەکان، لەپێناو گەشە و بڵاوکردنەوەی فەرهەنگی نەتەوەیی ڕۆڵ بگێڕن و ڕوشنبیران و لایەنگرانی قەڵەمی نەوەخوازی و ئایین دۆستیش بەو قەناعەتە بگەن کە بابەتەکانی ئایین و نەتەوەخوازی بۆ گەشە و پێشکەوتی فەرهەنگی کوردەوارین و هیچکامیان بە تەنیا وڵامدەرەوەی ویست و خواستەکانی گەلی کورد نین.      

.:: نوێ‌ترین ::.

باڵوێزی ئاشتی هه‌وارگه‌ی دڵان (1397/09/06)