کارگەیەک بۆ تاوتوێی «فەرهەنگی ڕێکخراوەیی» لە سەردەشت بەڕێوەچوو

جەماڵ ئیسماعیلی بەرپرسی پێوەندە گشتییەکانی ناوەندی جەماعەت

جەماڵ ئیسماعیلی بەرپرسی پێوەندە گشتییەکانی ناوەندی جەماعەت ڕۆژی چوارشەممە ١٠ی گەلاوێژ، بە سازدانی کارگەیەک بۆ ئەندامان و لایەنگرانی جەماعەت لە شاری سەردەشت، چەمکی فەرهەنگی ڕێکخراوەیی تاوتوێ کرد.   

بە پێی هەواڵی ئیسلاح وێب، جەماڵ ئیسماعیلی بەرپرسی پێوەندە گشتییەکانی ناوەندی جەماعەت، لە سەرەتادا ئاماژەیەکی کورتی بە چۆنییەتی پێکهاتنی جەماعەت و ئەو کاریگەرییەی وا ڕەوتی ئیخوان لەسەری داناوە کرد و دواتر سەبارەت بە سەربەخۆیی ئێداری و ڕێکخراوەیی جەماعەت دوا، گوتیشی: تایبەتمەندییەکی سەرەکی جەماعەت هەر لە سەرەتای دامەزرانییەوە پێکهاتن لەسەر بنەماکانی شوناسی ئێرانی بووە و هەروەها جەختی کردە سەر گرینگی و پێویستی جێبەجێکردنی کارەکان بە هاوکاری و هەرەوەز و جێبەجێکردنیان لە چوارچێوەی ڕێکخراوە و دامەزراوەکان.

ئیسماعیلی گوتی: ڕەنگە لە سەرەتای دەستپێکی کاری دەسته و ڕێکخراوەکان به هۆی سنوورداربوونی جوگڕافیا و ڕادەی کەمی کار و چالاکییەکان، گرینگی ڕێکخراوە و میکانیزمەکەی دیار و ئاشکرا نەبێ، بەڵام ئێستا کە جەماعەت و کەسایەتییەکانی لە ئاستی جیهان و لە چوارچێوەی جۆگڕافیای وڵاتدا بڵاو بوونەتەوە و ناسراون و ئەژماری ئەندامان و لایەنگرانی لە هەموو شوێنێک بە ڕادەیەکی لەبەرچاو چالاکی دەکەن و کاریگەرییان هەیە، گرینگی پێویستی دابەشبوونی ئەرکەکان، میکانیزم و یەکدەستی ڕێکخراوە و فێربوون و دووپاتکردنەوەی چەمکەکانی، پتر لە جاران هەست پێ دەکرێت.     

بەرپرسی پێوەندە گشتییەکانی ناوەندی جەماعەت هەروەها گوتی: بەهێزکردنی هزر و ئەدندێشە- کە بە هۆی گۆڕینەوە و جیاوازی بیروڕا دێتە سەرهەڵدان-، حەز و ئارەزوو بۆ تێکۆشان، هەستکردن بە کەیفخۆشی، دووری لە هەستی تەنیایی و بەخۆداشکانەوە، هیوای زیاتر بە ژیان، بەرزەمژی، باشتر و زیاتر بەڕێوەچوونی ئەرکەکان و هاریکاری، هەرهەموویان بەرهەم و قازانجەکانی کاری بەکۆمەڵ و ڕێکخراوەیین و تایبەتمەندییگەلێک وەک ئەمانەتداری، نموونەی کردەیی لە ئەخلاق و هەبوونی زانیاری سەبارەت سیاسەت و ڕامیاری و کەسب و کار شیاوی ئەندامانی جەماعەتە. هەروەها لە زمانی مامۆستا پیرانییەوە گوتی: «ئەگەر ئێمە لە پێگە و ناوەندەوە شانازی بە جەماعەت دەکەین بە هۆی پشتیوانی ئەو کەسایەتییە مەزنانەیە کە لە بست بستی ئەم نیشتمانه مایەی شانازی کۆمەڵگاکەیانن». ئیسماعیلی هەروەها گوتی: جەماعەت چاکترین و پڕبایەخترین سامان و سەرمایەی ئەندامەکانییەتی.         

بەڕێز جەماڵ ئیسماعیلی لە درێژەی باسەکەیدا فەرهەنگی بە کۆمەڵێک دەستکەوتی مادی و مەعنەوی هێنایە ئەژمار و بە ئاماژە بە قسەی «شاین» کە لە پێناسەکردنی فەرهەنگدا دەلێ: فەرهەنگی ڕێکخراوەیی نموودێک لە گریمانەکانە کە لە لایان گرووپ و دەستەیەکی تایبەت دۆزراوەتەوە و داهێندراوە یا گەشەی سەندووە، بە جۆرێک کە فێریان دەکا لە ناوخۆدا یەکگرتوو بن و لەگەڵ هەماهەنگ و هاوسان بکەن. ئەگەر ئەو نموودە لە دەورە و سەردەمێکدا کاردانەوەکی باشی هەبێت، وەها پڕبایەخ دەبێت کە شێوازێکی دروست له تێگەیشتن و هەست و ئەندێشە لە ئەندامانی تازەدا سەبارەت بە کێشەکانیان دابین دەکات.(شاین ۱۹۹۹). شەرمی بەندەی ئیماندار لە خودا و پێغەمبەری ڕەحمەت(د.خ) و لە جەماعەت، دەبێتە هۆی ئەوەی کە تاکەکان لە نێو کۆمەڵگادا پێداچوونەوەیان بەسەر قسە و کردەویاندا هەبێت. ئیسماعیلی هەروەها مۆچیاری کرد کە بۆچوون و گریمانەکانمان سەبارەت بە ڕێکخراوە دەبێ ئەرێنی و ڕاستبینانە بێت تا لە مەترسی نائومێدی و دڵساردی بەدوور بین؛ چونکە گریمانەی نەرێنییەکان داڕمان و ڕووخانی خۆمان و جەماعەتی لێ دەکەوێتەوە، لە حاڵێکدا هەر کام لە ئێمە دەتوانێ بە ئەنجامدانی کارێکی باش بە جوانی و بە چاکی لە جیاتی بێ هیوایی و نائومێدبوون، کەیفخۆشی و ئومێد و هیوا بکاته دیاری بۆ جەماعەت و بەرەو پێشی بەرێت.

ئیسماعیلی لە درێژەی باسەکەیدا ئەم بابەتانەی کە لە خوارەوە هاتوون وەک پێداویستی و ئەسبابگەلی کاری بەکۆمەڵ، ناو برد و خوازیاری پێبەندبوون بەم گرینگانەوە بوو:   

•هەبوونی زمان و ئاسۆیەکی هاوبەش، تێگەیشتنێکی دروست لە خۆمان و کەسانی بەردەنگ.

•بەو ڕادەیەی وا زمانمان دێتە گۆ، دوو ئەوەندەش ببیستین؛ بەڵام دەستەوەستان و بێ دەسەڵات نەبێن، بەڵکوو جێدەست و شوێنەوارمان ئاشکرا بێت و کارا بین. 

•پێوەندییەکانمان لە فەزای مەجازی و ڕاستەقینەدا لەگەڵ دەستە و گرووپی خۆمان باشتر و پتەوتر کەین.

•لایەنگری داهێنان و تازەگەری و کاری ناوازە و نوێژەنبوونەوە بین.

•کاردانەوەی چالاکییەکان و ئاگادارکردنەوەی ئەندامان لە کار و چالاکی بەرپرسان و بە هەمان شێوە؛ ئاگاداری بەرپرسان بەسەر کار و چالاکی ئەندامان و ڕاگەیاندنیان، پتەوبوون و هاندانی هەردووک لای بۆ ئەنجامی کاری بەکۆمەڵ و بەتەنێی لێ دەکەوێتەوە.

•لە کاردا دیسیپلین و ڕێکوپێکی و یەگرتوویی بپارێزین و لە جیاتی گلەیی و گازندە، ڕەخنەی بەجێ بگرین و بۆ دەستپێکی کردەوەگەلی ڕیفۆرمخواز پێشقەدەم بین.

•بە عەزرەت و ئارەزوومەندی ئەنجامی کار و چالاکی بین، لێرەدا جێ خۆیەتی یادێک بکەین لە برای کۆچکردووی بەڕێز و تێکۆشەرمان، خوالێخۆشبوو کاک جەلیل موحەممەدی کە هیچکات لە کاتی وەئەستۆگرتنی کارەکان و لە جەنگەی گرفتەکاندا، ڕووی گرژ نەدەکرد و بە تاقی تەنیا پیاوی مەیدان و نموونەیەکی تەواو لە کار و هەڵسووڕان بوو.

•وریا و وردبین و خێرا بین و لە وێنەی ڕوبات بۆ هەموو کارێک چاوەڕیی فەرمانی باڵادەستەکانمان نەبین. 

•چاکسازی خۆمان و بنەماڵەکەمان بین، چونکە بەو کارە هەر کام لە ئێمە بەشێک لە کەموکورتییەکانی جەماعەتمان قەرەبوو دەکاتەوە و ئەگەر ئەو ڕەوتە بەرەوە پێش بەرین گرفت و کێشەکانمان بە سیفر نزیک دەکەینەوە.

•لە فکری لابردنی کێشەکاندا بین و چارەساز بین. شوکری خودا لەم بواردەدا جەماعەت لە جیاتی دروشم و گەورەکردنەوەی کێشەکان، بە بەردەوامی چارەساز بووە و داهاتووی لەبەرچاو گرتووە، نموونەی سەرکەوتووی هەنگاوەکانی وەڕێخستنی چەندها مزگەوت لە تاران و دەوروبەری بۆ برایانی سونە مەزهەب بووە و ئەگەر جەماعەت لەو بەستێنەدا چالاکی نەکردبوایە ئەو تاقم و جەماعەتە پیرۆزە لە بەجێهێنانی بەندایەتی و عیبادەتەکانیان بێبەش دەمانەوە و کارەکان ئاستی دروشم و قسەدا دەوەستان.

•پاراستنی شوناسی تاکەکەسی و بەکۆمەڵ و پێکهێنانی هاوسەنگی نێوان ئەو دووانە و سازانی کەسایەتییەکان لەگەڵ فەرهەنگ و نەریتی ڕێکخراوەیی.  

•نەرمونیان و سازگار بین و لەخۆبردووییمان هەبێت. 

•لە جەماعەتدا ڕۆڵ بگێرێن و ئەرکێک بگرینە ئەستۆ. 

ئیسماعیلی بەپێی ئاماژە بەو بابەتانە گوتی: ئەرک و بەرپرسایەتی ڕێبەڕان و کاربەدەستان لە فەرهەنگی ڕێکخراوەییدا قورستر لە ئەندامەکانی ترە و ئەگەر پێشەنگان و ڕێبەڕان توانای بەڕێوەبەرایەتی و داڕشتنی بەرنامە و ڕێکوپێککردن و بەدواداچوونیان هەبێت بێگومان ئەندامانی رێکخراوە هەڵسووڕا و ڕانەوەستاو و چالاک دەبن.  

 بەرپرسی پێوەندە گشتییەکانی جەماعەت لە بەشێکی تر لە قسەکانیدا ئاماژەی بەو هورووژم و  ڕەخنە و گازندە ڕێکخراو و تێکدەرانە کرد کە لە دژی بە جەماعەت بە کار دەهێندرێ و دڵی فراوان و پشوودرێژی بەرپرسان و ئەندامانی جەماعەت و داکۆکی بێ هەرانانەوە و ئاژاوەگێڕی وەک بەڵگەیەک بۆ سەبر و لەسەرخۆیی جەماعەت هێنایە ئەژمار و پێشنیاری بە ڕەخنەگران کرد کە له جیاتی بیانووگرتنی بێ بەڵگە و بنەما و لەبری تێکدان و ڕووخاندن بۆ چاکسازی کەموکورتییەکان، پێشنیار و ڕێکاری چارەساز ئاراستە بکەن، ئەگەرچی بەداخەوە ئەو دوایین ڕەخنەکان، بەم شێوەیە نەبوون.

لە دوایین ساتەکانی دانیشتنەکە، عوسمان ئیزەدپەنا، ئاماژەی بە چەند بابەتێکی گرینگ لە کتێبی «بیرەوەرییەکانی بیست و یەک ڕۆژەی ئەحمەد شوقەیری لە ژاپۆن» کرد و گوتی: ئێمە خاوەنی پەیامی گەلێک گرینگ و کارلێکەری ئیسلامین؛ بەڵام ئەوەی کە چەندە توانیومانە کەلام و ڕەوشتی پێغەمبەر(د.خ) لە ژیانی خۆمان و بنەماڵە و نزیکان و کۆمەڵگاکەمان بە کردەیی جێبەجی بکەین جێگای پرسیار و بەدواداچوونە و بێگومان لەو بەستێنەدا گەلێکمان کەمکاری کردووە، لە حاڵێکدا وڵاتگەلێکی وەک ژاپۆن گەرچی خاوەنی ئەو پەیامە نین بەڵام ئاسەواری زۆر بێ وێنە و پڕبایەخی ئەو ئایینە لە ژیانیاندا ڕوون و ئاشکرایە.    

  لە بەشێکی تری ئەو کارگەیە، ڕەئووف ئازەری چالاکوانی مەدەنیی ئاشتی و مێهرەبانی، بۆ کۆتایی قسەکان وبە گێڕانەوەی بەسەرهاتێک لە پێشینیانی جەماعەت بە ئەندامانی گوت: «با بە خۆمان و کۆمەڵی خۆمان و بێخەوشی و دەستپاکی و تواناکانی جەماعەت باوەڕمان هەبێت و لە لۆمەی لۆمەکاران کە جاروبار لە شتانێکی تر دڵمەندن و داخەکەیان بە ئێمە دەڕێژن و لە دژمان دەست بۆ قەڵەم دەبەن، سڵ نەکەین، بەڵکوو بەردەوام و پێداگرتر لە هەمیشە، درێژە بە تێکۆشان و خەباتەکەمان بدەین».