بەیانیه‌ی سکرتێری گشتی یونێسکۆ بۆ ڕۆژی جیهانی زمانی دایک 2017

نووسەر: 
ئێرینا بۆکووا
بەیانیه‌ی سکرتێری گشتی یونێسکۆ بۆ ڕۆژی جیهانی زمانی دایک 2017

«به‌ره‌و داهاتوێکی پایه‌دار له ڕێگای په‌روه‌رده‌ی فره‌ زمانیه‌وه»

«به‌ بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانی زمانی دایک، یونێسکۆ جه‌خت ده‌کاته‌وه‌ سه‌ر به‌ڵێنی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی خۆی بۆ ڕێزگرتن له‌ فره‌زمانی و جۆراوجۆری زمانه‌کان. زمانه‌کان ‌بیڕوڕا و پێناسه‌ی ئێمه‌ پێک دێنن و ئێمه‌ش له‌ ڕێگای زمانه‌وه‌ خۆمان ده‌رده‌بڕین.

 

بێ ڕێزگرتن له‌ جۆراوجۆری زمانه‌کان که‌ ڕێگا بۆ تێگه‌یشتنی گونجاو له‌ هه‌موو کۆلتووره‌کان ده‌کاته‌وه‌، هیچ وتووێژێکی ڕاسته‌قینه‌ و هاوکارییه‌کی به‌ کارهاتووی نێونه‌ته‌وه‌یی پێک نایێت. ده‌ست ڕاگه‌یشتن به‌ جۆراوجۆری زمانی ده‌توانێت هه‌ستی وردبینی و تێگه‌یشتنی دوو لایه‌نه‌ له‌ نێو مرۆڤ دا زیندوو بکاته‌وه‌. هه‌ر بۆیه‌ش، فێر بوونی زمانه‌کان هاوکات به‌ڵێینیه‌که‌ بۆ داهێنان و خوڵقاندن.

 

ڕۆژی جیهانی زمانی دایک که‌ ئه‌مساڵ تایبه‌ته‌ به‌ په‌روه‌رده‌ی چه‌ند زمانه‌ هه‌روه‌ها هه‌لێکه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ ئامانجه‌کانی پێشکه‌وتنی گه‌شه‌پێدانی پایه‌دار و به‌ تایبه‌تی ئامانجی چواره‌می به‌رنامه‌ی گه‌شه‌ پێدانی پایه‌دار بۆ "مسۆگه‌ر کردنی ده‌ست ڕاگه‌یشتنی هه‌مووان به‌ په‌روه‌رده‌یه‌کی هه‌مه‌ لایه‌نه‌ و تایبه‌تمه‌ند و بره‌وپێدانی خوێندنی تا سه‌ر.»

 

په‌روه‌رده‌ و زانیاری به‌ زمانی دایک بێ ئه‌م لا و ئه‌و لا پێویسته‌ بۆ باشترکردنی ڕه‌وتی په‌روه‌رده‌ و په‌ره‌پێدانی به‌ڵێنی و باوه‌ڕبه‌خۆ که‌ هانده‌ری هه‌ره‌ گرنگی گه‌شه‌سه‌ندنن.

ژیان و بوونی ئێمه‌ به‌ زمان به‌ستراوه‌ته‌وه‌. کۆلتووره‌کان، بیرو ڕاکان، هه‌سته‌کان و ته‌نانه‌ت ئامانجه‌کانی ئێمه‌ بۆ جیهانێکی باشتر له‌ هه‌نگاوی یه‌که‌مدا له‌ زمانێکی تایبه‌ت و به‌ ووشه‌ گه‌لێکی تایبه‌ته‌وه‌ ده‌رده‌که‌ون.

 

ئه‌م زمانانه‌ هه‌ڵگری به‌هاکان و شێوه‌ ڕوانینێک بۆ جیهانن که‌‌ مانای مرۆڤایه‌تی ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌که‌ن. به‌هادان به‌ ئه‌م زمانانه‌ کۆمه‌ڵێک داهاتوو ده‌خه‌نه‌به‌رده‌ستمان و وزه‌ی پێویست بۆ گه‌یشتن به‌ ئه‌و داهاتووه‌ به‌ ئێمه‌ ده‌به‌خشن.

 

به‌ بۆنه‌ی ئه‌م ڕۆژه‌وه‌ من داوا ده‌که‌م وزه‌ی په‌روه‌رده‌کردنی چه‌ند زمانه‌ له‌ هه‌موو جێگایه‌کدا، له‌ سیسته‌می په‌روه‌رده‌ و ئیدارییه‌وه‌ تا به‌رهه‌مه‌ کولتورییه‌کان و میدیاییه‌کان و جیهانی ئینترنێت و بازرگانی پشتڕاست بکرێت و که‌ڵکی لێوه‌ربگێردرێت. باشتر وایه‌ ئێمه‌ به‌ ئه‌وه‌ بزانین چۆن له‌ زمانه‌کان که‌ که‌ره‌سته‌ی سه‌ره‌کی درووستکردنی داهاتوویه‌کی شیاوتر بۆ هه‌مووان ده‌خه‌نه‌ به‌رده‌ستمان، ڕێزبگرین.»

ده‌نگێ نه‌دراوه

.:: نوێ‌ترین ::.

شکۆی نوێژی جەژن لە نوێژگە و مزگەوتەکانی تاران هه‌واڵه‌کانی ئیسلاح وێب (1397/03/26)
لە ماڵاوایی ڕەمەزاندا رمضان، ڕه‌مه‌زان (1397/03/24)
سه‌بر هه‌وێنی ژیانه کۆمه‌ڵایه‌تی (1397/03/16)