ئه‌وین چییه‌؟

ئه‌وین چییه‌؟

ئه‌وین تامه‌زرۆییه‌كی (اشتیاق) به‌هێزی ده‌رونییه‌ بۆ یه‌كبوون له‌گه‌ڵ «كل». مه‌یلی ده‌رونی بۆ فه‌نابوون له‌ وه‌حدانییه‌ت دا. سه‌رچاوه‌ی ئه‌وین، جوداییه‌. ئێمه‌ له‌سه‌ر چاوه‌ی خۆمان جیابوینه‌وه‌، ئه‌و جیابوونه‌وه‌یه‌ ده‌بێته‌ هۆی دروستبوونی تامه‌زرۆیی له‌ ئێمه‌دا بۆ گه‌ڕانه‌وه‌و یه‌كبوون له‌گه‌ڵ ئه‌سڵی خۆمان دا.

هركسی كو دور ماند از اصل خویش :: باز جوید روزگار وصل خویش

ئه‌گه‌ر بێتوو دارێكی له‌ ڕه‌گه‌وه‌ له‌ خاك ده‌ربێنی، دار تامه‌زرۆییه‌كی زۆری تێدا به‌دی دێ‌ بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ خاك. چونكه‌ ژیانی ڕاسته‌قینه‌ی دار له‌ناو خاكدا مانا په‌یدا ده‌كات. ئێستا كه‌ له‌ خاك هاتۆته‌ ده‌رێ‌، ده‌مرێ‌! دار بێ‌خاك ناتوانێت بژیت. ژیانی دار ته‌نیا له‌ خاك دا مانا په‌یدا ده‌كا، ئه‌وه‌ یانی ئه‌وین.

ڕه‌نگه‌ تێبگه‌ی یا تێنه‌گه‌ی، به‌ڵام تامه‌زرۆیی بۆ ئه‌وین، به‌هێزترین به‌ڵگه‌یه‌ بۆ سه‌لماندنی بوونی خوا. چونكه‌ مرۆڤ ناتوانێ‌ بێ‌ ئه‌وین بژی ... كه‌واته‌ خوا هه‌یه‌! نابێ‌ ئه‌وه‌شمان له‌بیر بچێ‌، مرۆڤ به‌ره‌و «كل» ڕاده‌كێشرێت له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ست به‌ بێ‌مانایی ده‌كا. به‌ڵام كاتێ‌ ئاوێته‌ بوون و تێكه‌ڵ بوون له‌گه‌ڵ «كل» دا، هه‌ست به‌ ترسێكی گه‌وره‌ ده‌كا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌بێ‌ له‌ خۆی داببڕێ‌ و خۆی له‌بیر نه‌چێته‌وه‌ (مه‌نییه‌تی خۆی ژێر پێ‌ خا).

ته‌نیا كه‌سانێك ده‌توانن ڕێبواری ڕاسته‌قینه‌ی ڕێگای ئه‌وین بن كه‌ به‌سه‌ر خۆیاندا زاڵ بن و خۆیان له‌ناو «كل» دا بتوێننه‌وه‌. ئه‌وه‌یه‌ ئه‌وینی ڕاسته‌قینه‌. ئه‌و ترسه‌ وه‌ك ئه‌و ترسه‌یه‌ كه‌ تووی گیایه‌ك (دانه‌وێڵه‌یه‌ك) كاتی كه‌وتنه‌سه‌ر زه‌وی و تێكه‌ڵاوی خاك بوون هه‌ستی پێده‌كا. ئه‌و كه‌وتنه‌ ناو خاكه‌ بۆ دانه‌وێڵه‌كه‌ مردنه‌، دانه‌وه‌ێڵه‌ ناتوانێ‌ هه‌ست به‌وه‌ بكا كه‌ له‌و مه‌رگه‌دا ژیانێك هه‌یه‌ كه‌ دوای ماوه‌یه‌كی كه‌م سه‌ر هه‌ڵده‌دا!

چوار ڕێگا بۆ گه‌یشتن به‌ ئه‌وین:

بۆ گه‌یشتن به‌ ئه‌وین چوار ڕێگا یا قۆناغ هه‌ن كه‌ ده‌بێ‌ له‌بیرمان بن كه‌ ئه‌وانیش بریتین له‌:

1ـ بوون له‌ ئێستادا، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وین ته‌نیا له‌ ئێستادا مومكینه‌. ئه‌وینداری له‌ ڕابردوودا مومكین نییه‌، زۆر كه‌س هه‌یه‌ له‌ ڕابردوودا ده‌ژی، سروشتیه‌ ئه‌وینیشیان له‌ ڕابردوودا بێ‌، كه‌سانێكیش هه‌ن له‌ ئایه‌نده‌دا ئه‌وینداری ده‌كه‌ن ئه‌وه‌ش مومكین نابێ‌، ئه‌گه‌ر كه‌سێك بیهه‌وێ‌ له‌ ئه‌وین ڕاكا دوو ڕێی له‌ پێشه‌ (ژیان له‌ ڕابردوودا یان له‌ ئایه‌نده‌دا). به‌ڵام ئه‌وین ته‌نیا له‌ ئێستادا مومكینه‌! ئه‌گه‌ر زۆر بیر بكه‌یه‌وه‌ (بیركردنه‌وه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ڕابردوو و ئایه‌نده‌وه‌ هه‌یه‌). ئینڕژی تۆ له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی ڕوو له‌ هێزی هه‌ستیار (احساس) بكا، لا ده‌دا و له‌بیر كردنه‌وه‌دا سه‌رف ده‌بێ‌!

له‌ وه‌ها حاڵه‌تێكدایه‌ ئه‌وین ناتوانێت بوونی هه‌بێت. ئێحساس له‌ ئێستادا و له‌ (له‌حزه‌)دا مانا په‌یدا ده‌كات. كه‌واته‌ یه‌كه‌مین هه‌نگاو بۆ گه‌یشتن به‌ ئه‌وین، بوون له‌ ئێستادایه‌. ڕابردوو وه‌ داهاتوو ده‌بنه‌ هۆی بیركردنه‌وه‌ و بیركردنه‌وه‌ش هه‌ست له‌به‌ین ده‌با.

مرۆڤێك زیاده‌ له‌ حه‌د بیر بكاته‌وه‌ و عه‌قڵ به‌كار بێنێ‌ و عه‌قڵ بكاته‌ پێوه‌ری هه‌موو شتێك، ورده‌ ورده‌ له‌بیری ده‌چێته‌وه‌ دڵێكی هه‌یه‌. ئه‌و جۆره‌ كه‌سانه‌ دڵ فه‌رامۆش ده‌كه‌ن و ته‌نیا له‌بیری كه‌للـه‌دان.

هه‌ڵبه‌ت عه‌قڵ شتێكی باشه‌ و مرۆڤ نیازی پێیه‌تی. به‌ڵام عه‌قڵ ده‌بێ‌ غوڵامی مرۆڤ بێ‌، نه‌ك سه‌روه‌ری، كاتێك كه‌لله‌ بوو به‌ سه‌روه‌ر، دڵ له‌بیر ده‌چێته‌وه‌، به‌و جۆره‌یه‌ كه‌ مرۆڤ به‌ خواناسی ناگا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ ناسینی ئه‌وین بێ‌به‌ش بووه‌. وه‌ها مرۆڤێك ته‌نیا ده‌ژیت ... و ... ده‌مرێت! ئه‌وین ده‌ستپێكی ناسینی خوایه‌و ناسینی خواش به‌نۆبه‌ی خۆی لووتكه‌ی ئه‌وینه‌!

2ـ دووهه‌م هه‌نگاو بۆ گه‌یشتن به‌ ئه‌وین ئه‌وه‌یه‌ كه‌ فێربین چۆن ژاراوی جه‌سته‌مان بكه‌ینه‌ شیله‌. زۆركه‌س ئه‌ویندارن، به‌ڵام ئه‌وینی وان داپۆشراوه‌، ئاوێته‌ بووه‌ به‌ ژار. ژارێكی وه‌ك : حه‌سوودی، تووڕه‌یی، بێزاری، ڕق و كینه‌، له‌خۆ ڕازی بوون، خۆ به‌ زل‌زانی و هه‌زار و یه‌ك ژاری جۆراوجۆر. ئه‌وین زۆر ناسكه‌! به‌ سینایی ده‌شكێ‌، ئایا له‌گه‌ل بوونی ئه‌و ژارانه‌ له‌ ناخی مرۆڤدا ئه‌وین ده‌توانێ‌ سه‌لامه‌ت ده‌رباز بێ‌؟

به‌شێكی زۆری خه‌ڵك هه‌موو شتێك به‌ پێوه‌ری عه‌قڵ لێكده‌ده‌نه‌وه‌ و دڵیان فه‌رامۆش كردووه‌. ئه‌و كه‌مه‌ش كه‌ ماونه‌وه‌و ئه‌هلی دڵن، به‌ هه‌ڵه‌چوون و تیشكی بێ‌هێزی ئه‌وینی وان به‌هۆی هه‌وری ڕهشی حه‌سوودی، تووڕه‌یی، خۆ به‌ زل زانی و هه‌زار و یه‌ك دیوی دیكه‌ له‌ مه‌ترسی دایه‌.

ئه‌و كاته‌یه‌ كه‌ ئه‌وین ده‌بێته‌ سه‌فه‌رێكی تاڵ. نه‌ردیوان كه‌رسته‌یه‌كی دوو جه‌مسه‌ره‌، هه‌م ده‌توانی پێیدا هه‌ڵگه‌ڕێی، هه‌میش ده‌توانیت پێیدا بێیته‌خوارێ‌. ئه‌گه‌ر ئه‌وینی تۆ ژاراوی بێ‌ ئه‌وه‌ ده‌تگه‌یه‌نێته‌ ناوه‌ڕاستی دۆزه‌خ! كه‌واته‌ دووهه‌مین ڕێگا كه‌ ده‌بێ‌ له‌بیرت بێ‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ژاره‌كانی ده‌رونت بكه‌یه‌ شه‌هد، واته‌ شیله‌ی هه‌نگوین. ده‌ڵێی چۆن؟

ڕێگایه‌كی زۆر هاسان، له‌ڕاستیدا پێویست ناكا كارێك بكه‌یت، ته‌نیا شتێك كه‌ پێویستت پێیه‌تی سه‌بره‌! ئه‌وه‌ گه‌وره‌ترین ڕازه‌ كه‌ ده‌بێ‌ تێی بگه‌ی. تاقی بكه‌وه‌ كاتێ‌ توڕه‌ ده‌بی، نابێ‌ هیچ كارێك بكه‌ن ته‌نیا به‌ بێده‌نگی دانیشه‌و چاو لێكه‌، سه‌ركووتی مه‌كه‌، هاوكاریشی مه‌كه‌، ته‌نیا سه‌برت هه‌بێ‌، بزانه‌ چ دێته‌ پێش لیگه‌ڕێ‌ ئه‌و هه‌سته‌ به‌ ئه‌وج بگا.

ئه‌وه‌ت له‌بیر بێ‌ كاتێك حاڵ و هه‌وایه‌كی ژاراوی به‌سه‌رتدا زاڵ ده‌بێ‌، هه‌رگیز كارێك مه‌كه‌. لیگه‌ڕێ‌ ئه‌و ژاره‌ بۆ غه‌یری خۆی بگۆڕێ‌!

ئه‌وه‌ پایه‌ و ئه‌ساسی ژیانه‌ كه‌ هه‌موو شتێك به‌رده‌وام بۆ غه‌یری خۆی ده‌گۆڕێ‌. كاتێك توڕه‌یی ده‌گاته‌ ئه‌وپه‌ڕی خۆی، وشیار به‌! كارێك نه‌كه‌ی ده‌نا په‌شیمان ده‌بیه‌وه‌. ئه‌و كاره‌ی تۆ ده‌بێته‌ زه‌نجیره‌یه‌ك له‌ كاردانه‌وه‌ی نه‌رێنی (منفی) و به‌شێوه‌یه‌كی ته‌ساعودی زیاد ده‌كا. هه‌ر بۆیه‌ ئینسانه‌كان ده‌بنه‌ هۆی زیان به‌یه‌ك گه‌یاندن و ده‌ستیش هه‌ڵناگرن. توڕهیی ناتوانێ‌ هه‌تا سه‌ر بێ‌. ئه‌گه‌ر سه‌برت هه‌بێ‌ ته‌واو ده‌بێ‌، نابێ‌ په‌له‌ی بكه‌ی توڕه‌ی هاتووه‌و ده‌ڕوا!

3ـ قۆناغی سێهه‌م : به‌ش كردن و به‌خشینه‌ : شته‌ ناحه‌ز و نه‌رێنیه‌كان (منفیه‌كان) بۆ خۆت ڕاگره‌. به‌ڵام شته‌ جوانه‌كان و باشه‌كان له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی به‌ش بكه‌. به‌شی زۆری خه‌ڵك به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ ده‌كه‌ن. كاتێك شادن، به‌شی كه‌س ناده‌ن و كاتێك غه‌مگینن ده‌ست و دڵ واز ده‌بن و هه‌موو كه‌س تێده‌گه‌یێنن. سێهه‌م هه‌نگاو بۆ گه‌یشتن به‌ ئه‌وین دابه‌شكردنی باشیه‌كان و جوانییه‌كانه‌ ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆی هه‌ڵقوڵانی كانی ئه‌وین و جاری بوونی ڕووباری ئه‌وین كه‌ سه‌رچاوه‌كه‌ی دڵی تۆیه‌. مرۆڤ كاتێك هه‌یه‌تی ده‌بێ‌ ببه‌خشێ‌، هه‌ر شتێك كۆی ده‌كه‌یه‌وه‌ به‌بادا ده‌ڕوا، هه‌رشتێكیش بی‌به‌خشیه‌وه‌، هی خۆیه‌!

 هه‌ڵینجانی ئاو له‌ چاڵاو ده‌بێته‌هۆی ئه‌وه‌ی ئاوێكی تازه‌ی زۆرتر بێته‌ ناو چاڵاوه‌كه‌. به‌ڵام ئه‌گه‌ر لێی هه‌ڵنه‌هێنجێ‌، سه‌رچاوه‌كان وشك ده‌بن و ئاوه‌كه‌ش بۆگه‌ن ده‌بێ‌. «داستانی چاڵاو» كاتێ‌ به‌خشینه‌وه‌ش چاوه‌ڕوانی ڕێزلێنان مه‌به‌، منه‌ت مه‌كه‌ به‌ دڵێكی ئاوه‌ڵاوه‌ خۆشه‌ویستی ببه‌خشه‌وه‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ ببه‌خشه‌وه‌، ڕاستی، دادپه‌روه‌ری، ئه‌وین ببه‌خشه‌وه‌.

4ـ چواره‌م هه‌نگاو بۆ گه‌یشتن به‌ ئه‌وین «هیچ» بوونه‌!

هه‌ر كه‌ هه‌ستت به‌وه‌ كرد شتێكی، ئه‌وین له‌ جوڵه‌ ده‌وه‌ستێ‌، كاتێ‌ له‌ ده‌رون دا خاڵی بوونی ئه‌وین له‌ناو تۆدا جێگیر ده‌بێ‌. كاتێك لێوان لێو له‌ غرور و خۆ به‌ زۆر گر بێ‌ ئه‌وین ون ده‌بێ‌. پێكه‌وه‌ ژیانی ئه‌وین و غرور نامومكینه‌، ئه‌و دوانه‌ له‌ زه‌رفێكدا ناگونجێن.

ئه‌وین و یه‌كتاپه‌رستی ده‌توانن به‌یه‌كه‌وه‌ بن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وین و یه‌كتاپه‌رستی هاوشێوه‌ن. به‌ڵام بوونی ئه‌وین و غرور به‌ یه‌كه‌وه‌ مه‌حاڵه‌، كه‌ واته‌ «هیچ» به‌، «هیچ» سه‌رچاوه‌ی هه‌موو شتێكه‌. «هیچ» سه‌رچاوه‌ی بێ‌ نیهایه‌ته‌. «هیچ» یانی ئارمشێك كه‌ هه‌ڵقوڵاوی یه‌كبوون له‌گه‌ڵ ڕۆحی جیهانی هه‌ستییه‌.

قطره دریاست گر با دریاست :: ورنه قطره قطره و دریا دریا ست

هیچ به‌،‌له‌ هیچ بوون دایه‌ ده‌گه‌ییه‌ «كل» ئه‌گه‌ر خۆت پێ‌ شتێك بێ‌، ڕێگا ون ده‌كه‌ی، ئه‌گه‌ر خۆت پێ‌ چووك بێ‌ له‌ به‌رابه‌ر گه‌وره‌یی و خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاتی خاوه‌ن شكۆ، به‌ مه‌قسه‌د ده‌گه‌ی، ئه‌و كاته‌ ئه‌وینه‌كه‌ت له‌ «له‌حزه‌»دا ده‌بێ‌، ژاره‌كانی ده‌رونت ده‌بنه‌ شه‌هد، ده‌به‌خشییه‌وه‌ به‌ بێ‌مننه‌ت، هه‌ست به‌ بچووكی ده‌كه‌ی و مل كه‌چ ده‌بی بۆ فه‌رمانی خودا و به‌ قادرمه‌ی (نێردیوان) باوه‌ڕێكی قایم و قۆڵ دا هه‌ڵده‌گه‌ڕێی به‌ره‌و به‌هه‌شت و یه‌كێ‌ بوون، ڕه‌ها بوون، به‌ ئه‌وپه‌ڕی خۆشی گه‌یشتن، بێ‌كۆتایی ... بێ‌ كۆتایی ... بێ‌ كۆتایی ...

نه‌ورۆزی 90 ـ فه‌رامه‌رزی

ده‌نگێ نه‌دراوه

.:: نوێ‌ترین ::.

ڕاڤه‌ی شیعره‌ فارسییه‌كانی مه‌حوی ئه‌ده‌ب و هونه‌ر (1398/05/15)
کۆچی دوایی قارەمانێک هه‌واڵه‌کانی ئیسلاح وێب (1398/03/31)
کۆچی دوایی حاجی مامۆستا مەلا عومەر حوسینی ئایچی هه‌واڵه‌کانی ئیسلاح وێب (1398/03/31)
‍لە خودی خۆتەوە دەست پێ بکە... هه‌وارگه‌ی دڵان (1398/03/31)