عنوان تاریخ
چاکسازیی دینی چییە و لەکوێدا دەکرێ؟
(مه‌ولوود به‌هرامیان)
1399/10/19
به‌ڵگه‌ی زانستی له‌سه‌ر ژیانی دوای مردن
(د.شوان حوسێن سۆفی)
1399/10/18
سوودەکانی بیری ڕەخنەیی
(ترجمه: ئیدریس عه‌لی)
1399/10/16
بیری ڕه‌خنه‌گری چییه‌؟
(ترجمه: به‌شی کوردی ئیسلاح وێب)
1399/10/15
دەربارەی بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە
(د. عومه‌ر عه‌بدولعه‌زیز)
1399/10/13
سەرگوزەشتەی خاتوو فاتیمەی كچی پێغەمبەر(د.خ)
(ئەڵوەند كوێستانی)
1399/10/10
بەڕێز بابانوئێل سڵاو
(ئه‌دهه‌م شه‌رقاوی) (ترجمه: سه‌وزه‌ حه‌یده‌ری "سانا")
1399/10/09
له‌ سه‌ری ساڵی زاینیدا، ژن داهێنه‌ری ڕه‌وشته‌ به‌رزه‌كانه‌
(هه‌ڵاڵه‌ محه‌ممه‌د ئه‌ڵماس)
1399/10/07
ئۆقیانووسی دونیا و کەشتی دڵی ئێمە
(سه‌روه‌ت عه‌بدوڵڵا گوڵه‌سه‌ر)
1399/10/05
مرۆڤ و بەرپرسیارێتی
(ترجمه: شه‌هلا ئه‌حمه‌دی)
1399/09/28
لاو و مرۆڤدۆستی
(ترجمه: بوشڕا ئیبڕاهیمی)
1399/09/27
كتێب جوانی ژیان
(موسعه‌ب)
1399/09/24
گوتاری دینیی هاوچەرخ چییە و چلۆن بەرهەم دێ؟
(مەولوود بەهرامیان)
1399/09/22
مرۆڤ و به‌رپرسیاره‌تى به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌وانى تر
(ئه‌میندارى گشتىی یه‌كێتى جیهانى زانایانى موسوڵمان)
1399/09/20
متمانه‌‌، به‌‌رپرسیاریه‌‌تی و ئه‌‌خلاق له‌ كاری ڕۆژنامه‌‌وانیدا
(قەرەنی قادری)
1399/09/17
مرۆڤ به‌رپرسه‌
(ترجمه: به‌شی کوردی ئیسلاح وێب)
1399/09/14
به‌رپرسیاره‌تی له‌ ڕوانگه‌ی قوڕئان و سوننه‌تدا، له‌ وتووێژ له‌گه‌ڵ دكتۆر محه‌ممه‌د ئیبڕاهیم ساعێدی ڕوودی نووسه‌ر و وه‌رگێڕ
(شوعه‌ڕا میرانی) (ترجمه: به‌شی کوردی ئیسلاح وێب)
1399/09/08
پەروەردەی منداڵ لەنێوان دوێنێ و ئەمڕۆ و داهاتوودا
(عه‌بدوڵڵا عه‌لیپوور)
1399/09/07
قوڕئان و به‌رپرسیاره‌تی له ژیاندا
(ترجمه: سنوور مەحەممەدیان)
1399/09/04
نەخۆشی لە چاوی دوومەوە
(مودریك عه‌لی عارف)
1399/09/02
به‌رپرسیاره‌تی و به‌شه‌كانی و مه‌رجه‌كانی
(یه‌كیه‌تی زانایانی ئایینی ئیسلامی كوردستان)
1399/09/02
به‌رپرسیاره‌تی چییه‌؟ ده‌ ڕێگا بۆ ڕاهێنانی به‌رپرسیاره‌تی
(گروپی ته‌حریرییه‌ی ئاكاده‌می بازار) (ترجمه: به‌شی کوردی ئیسلاح وێب)
1399/08/29
پێغه‌مبه‌ر (درودی خوای له‌سه‌ر بێت) وه‌ك خۆی
(مامۆستا شێخ موحەممەدی خاڵ)
1399/08/26
لەنێوان عیشقی ئیلاھی و عیشقی عاشق و مەعشوقانی تردا
(م. سه‌لاحه‌ددین ئه‌حمه‌د)
1399/08/19
پێغه‌مبه‌ر(د.خ) وه‌ك نوور
(مامۆستا نه‌به‌ز هه‌ورامی)
1399/08/17
مەولوود؛ وێستگەیەک بۆ فراوانکردنی بازنەی دینداری
(مودریك عه‌لی عارف)
1399/08/14
یادى مه‌ولوودى پێغه‌مبه‌ر (دروودی خوای لەسەر) چ واتایه‌ك ده‌به‌خشێ؟
(د. عومه‌ر عه‌بدولعه‌زیز)
1399/08/14
یادێک لە مانگی لە دایکبوونی پێغەمبەری ئیسلام (س)
(غه‌فوور كه‌سنه‌زانی - ژاكاو)
1399/08/14
پێغەمبەرم تاجی سەرم
(زیوه‌ر عه‌بدوڵڵاهی)
1399/08/14
جەلال مەلەکشا؛ دوو جیهان و دوو زمان
(یوونس ڕه‌زایی)
1399/08/14
ئاماژه: ئەم نووسینە پوختەی ووتارێکە کە هەر بەو ناوو نیشانە لە گرووپی هەژان بۆ فیکرو مەعریفه لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبووک، لە ڕۆژی چوارشەممە ١٧ی بەفرانباری ١٣٩٩دا پێشکەش کرا. «اصلاح» مه‌سدەر لە بابی «افعال» له ڕیشه‌ی «ص.‌ل.ح» و دژبەری «افساد» که لە سەرچاوە فارسی و عەرەبییەکاندا بە واتای چاکردنەوە، باشکردنەوە، تەعمیر کردنەوە، ئاشتی دان، چاکەکردن و ڕازاندنەوە و سامان دان هاتووە.
تا ئێستا زانسته‌كانی زینده‌گی و پزیشكی به‌ هه‌موو داهێنان و زینده‌ته‌كنییه‌كان و توێژینه‌وه‌ تاقیكارییه‌كانی زانایان نه‌یتوانیوه‌ و ده‌سته‌وسانه‌ له‌ تێگه‌یشتن و ناسین و زانین و ڕاڤه‌كردنی ئه‌و شته‌ی (گیان و ڕووح) له‌ له‌شى مرۆڤ و گیانه‌وه‌ران ده‌گوزه‌رێت و له‌ ژیاندا ده‌یان هێڵێته‌وه‌ و به‌ زیندوویی ده‌مێننه‌وه‌، پاك و بێگه‌ردی بۆ خودای به‌دیهێنه‌ر و گیانبه‌خشه‌ وه‌ك ده‌فه‌رموێت: «وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ ۖ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُم مِّنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا» (ئه‌سڕا/٨٥)
بە شێوەیەکی گشتی بیری ڕەخنەیی گرنگە بۆ کۆمەڵگە، بەڵام لێرەدا لەسەر ئاستی تاک هەندێ سوودی بیری ڕەخنەیی دەخەینە ڕوو کە بۆچی بیری ڕەخنەیی گرنگە. بەشی یەکەم: ١. کلیلی سەرکەوتنی پیشەیە (کار) «Keys For Career Success» بیری ڕەخنەیی گرنگە بۆ زۆرێک لە ڕێگاکانی کار و پیشە، نەک تەنها زاناکان بەڵکوو پارێزەران و پزیشکان و ڕۆژنامەنووسان و ئەندازیاران و ژمێریاران و لێکۆڵەران (شیکەرەوان) هەموویان پێویستە بیری ڕەخنەیی لە شوێنی خۆیان بەکار بهێنن.
بیری ڕه‌خنه‌گری به‌ واتای توانایی له‌ ڕوون و ئاوه‌زمه‌ندانه ‌بیركردنه‌وه‌ دایه‌ و تێگه‌یشتن، پێوه‌ندیی ژیربێژانه‌ی نێوان بیرۆكه‌كانه. بیری ڕه‌خنه‌گری له‌ سه‌رده‌می یوونانی كۆنه‌وه‌ به‌رباسی فیلسووفانێكی وه‌ك ئه‌فلاتوون و ئه‌ره‌ستوو بووه‌ و تاكوو ئه‌و سه‌رده‌مه‌ درێژه‌ی هه‌بووه‌. بۆ نموونه توانایی له‌ ناسینه‌وه‌ی هه‌واڵی ناڕاست. بیری ڕه‌خنه‌گری له‌وانه‌یه سه‌ربه‌خۆ و به‌ لێوردبوونه‌وه‌ پێناسه‌ بكرێت.
دەستەواژەی (بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە) لە سەرەتای سەدەی بیستەوە لەلایەن هەندێک پیتۆڵی ئەورووپییەوە وروژێنرا، یەکێک لەوانە: دەروونناس و بیرمەند (جۆن دیوی ١٨٥٩ - ١٩٥٢) ئەمریکی بوو، کە یەکێک بوو لە ڕابەرانی فەلسەفەی براگماتی. لەو کاتەوە ڕەخنەگرانی دەروونناسيی و کۆمەڵناسيی، وەک بەشێکی گرنگی بواری مروڤناسیی، توێژینەوەی زۆریان لەسەر ئەم بابەتە کردووە و نزیک بووەتەوە لە زانستێکی سەربەخۆ.
خاتوو فاتیمەی كچی پێغەمبەر، ئەو ئافرەتەی جگە لە پێشەوا عەلی كەس بەگۆڕەكەی نازانێت (فاتیمە) لەجیهانی ئیسلامی و لای تەواوی مرۆڤایەتیش ناوێكی دیار و ناودارە، كچی پێغەمبەری سەردارە (صلی الله علیه وسلم). (فاتیمە كچی موحەممەدی كوڕی عەبدولڵا)یە لەبەرواری ٢٠ی جەمادی دووەمی پێنج ساڵ پێشی پێغەمبەرایەتی باوكی لەشاری مەككە لەدایك بووە، ئەمە لەگەڵ ئەوەی گێڕانەوەی تریش هەیە لەبارەی بەرواری لەدایك بوونەكەی، بەتایبەتی ئەو گێڕانەوەیەی باس لەوە دەكا (فاتیمە) لەو ڕۆژە لەدایك بووە كه كاتێك باوكی بەڕێزی كەوتە نێوانی هۆزەكانی شاری مەككە لەدانانەوەی بەردە ڕەشەكە لە جێگەكەی خۆی.
هەوەڵ جار بوو کە ناوی تۆم دەبیست، چکۆڵە بوومؤ، پێیان کوتم کە تۆ بە جانتایەکی پڕ لە حەتحەتۆکە(ئەسباب بازی) لە کولانەی ماڵەکانەوە دێیە ژوورەوه! لە دڵەوە ئارەزووم دەکرد کە بتبینم! ئەو شەوە گەرچی ماڵی ئێمە کولانە و ئاورگەی نەبوو، بەڵام هەر چاوەڕێ بووم کەتۆ بێیتە خوارێ، گەرچی ئەمزانی سەربانی ماڵی ئێمە ناتوانێ کەژاوە و گوریس و نێرییەکێوییەکانی تۆ ڕابگرێ!
سات به‌سات نزیك ده‌بینه‌وه‌ له‌ كۆتا چركه‌كانی ساڵی 2020 و ماڵاوایی لێ ده‌كه‌ین... هێدی هێدی هه‌نگاو به‌ره‌و ساڵێكی تری ته‌مه‌ن و ژیانمان ده‌نێین و پێشوازی لێ ده‌كه‌ین. پێشوازیكردن له‌هه‌ر شت و بۆنه‌یه‌ك، ڕێوڕه‌سمی تایبه‌تی خۆی ده‌وێت، ناكرێت هه‌موو بۆنه‌كان تێكه‌ڵ بكه‌ین و وه‌ك یه‌ك به‌ڕێیان بكه‌ین و پێشوازیان لێ بكه‌ین، به‌ڵكوو پێویسته‌ سه‌ره‌تا هۆكاری دروستبوونی بۆنه‌كه‌ و كاره‌كته‌ره‌ ده‌ورگێڕه‌كانی بزانین و بناسین و وانه‌ و په‌ندیان لێ وه‌رگرین، بزانین ئه‌م بۆنه‌یه‌ بۆچی هاتۆته‌ ئاراوه‌؟ و بۆچی بۆته‌ ڕۆژێكی گه‌وره‌ له‌ مێژوودا یا هتد...؟؟ یا ته‌نها بۆ ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ ئاهه‌نگ و شادی بگێڕین به‌بێ گوێدانه‌ هۆكاره‌ سه‌ره‌كییه‌كانی یا به‌ ماته‌م و پرسه‌... به‌ڕێی بكه‌ین.
ئۆقیانووسی دونیا و کەشتی دڵی ئێمە دیوە دونیاییەکەی ئەم ژیانەش بە ئۆقیانووس دەچێت و دڵی ئێمەش کەشتییە. دەتوانین لەڕێگەی کەشتییەکەمانەوە بگەینە دوا مەنزڵی مەبەستمان، چی دەبێت ئەگەر ڕۆژێک ئەم ئۆقیانووسە کۆتایی ئێمە بێت، ئاو بێتە ناو کەشتییەکەوە؟ دیارە نوقم دەبێ! جا کاتێک ئاوی ئۆقیانووسی دونیا بێتە ناو کەشتی دڵمانەوە ئەوکاتەیە ئێمەش نوقم دەبین لەم دونیایەدا! حەزرەتی عەلی(ڕ.خ) دەفەرموێت: زاهید مانای ئەوە نییە کەتۆ ناتوانی ببیتە خاوەنی شت، بەڵکوو مانای ئەوەیە شتەکان نەبنە خاوەنی تۆ.
گرینگترین و سەرەکیترین بەرپرسیارێتی مرۆڤ لەم گەردوونە و گۆی زەوی، بەرپرسبوونی له هەمبەر خواوەندی میری مەزنەوەیه. ئەو خودایەی که تەواوی کەره‌سه‌کانی بەختەوەری بۆ دابین کردووە، شایانی ئەوەیه که بەندە به‌پێی توانا شوکرانە بژێر و ئەمەگداری نێعمەتەکانی پەروەرێنی خۆی بێت و قبووڵی ئەو ئەرکانە بکات کە پێی سپێردراوە.
خۆشەویستی زات یانی خۆویستی و خۆشویستنی جگە لە ئەوەش واته مرۆڤدوستی. دو ویست و خواستی سروشتییە‌ کە بە کەشی حەکیمانەی ئیلاهی لە دەروونی تەواوی ڕۆڵەکانی مرۆڤدا بەدی هاتووە. هەر یک لەو ویسته سروشتییانە، بەشێکی کاریگەری لە مسۆگەرکردنی بەختەوەری و کامەرانی مروڤ هەیە و دەبێت لە جیگای خۆی ڕازی بکرێت.
گەلێک جیاوازی لە نێوان مرۆڤ و بوونەوەرانی دیکە باسکراوە، وەک، ئاژەڵی گۆیا، بوونەوەری ئامرازساز و بوونەوری بەئاگا لەوەی دەیکات و هوشیار بەرامبەر بە ژیان و مەرگی خۆی و...هتد، یەکێک لەو جیاوازییە دیار و ناوازانە ئەوەیە مرۆڤ تەنها نابینێت، بەو مانایەی وەکوو بوونەوەرانی تر تەنها بەچاوی سەر ناڕوانێت، بەڵکوو و قووڵتر لەوە، ئەوشتەش کە دەیبینێت بیری لێ دەکاتەوە، کاریگەری لەسەر دروست دەکات، بەمانایەکی تر
گرفت و كه‌موكورتییه‌كانی گوتاری دینی ئه‌مڕۆ چین؟ چۆن گوتارێكی دین سازگار له‌گه‌ڵ واقیع و هاوچه‌رخمان هه‌بێ؟ گوتاری دینی ئه‌مڕۆ ده‌بێ چۆن بێ و چی پێویسته‌ بۆ صیاغه‌كردن و داڕشتنه‌وه‌ی؟ بۆ ئەوەی باشتر لێک تێبگەین حەز ئەکەم پێناسەیەکی کورتی چەمکی «گوتار» بکەم. چەمکی گوتار، چەمکێکی نووێیە و لە وێژەو ئەدەبی ئێمەدا چەند ساڵ زیاتر لە تەمەنی تێناپەڕێ. ئەم چەمکە وەرگێڕاوەی ووشەی«discourse»ی ئینگلیزی یا «discours»ی فەرەنسییە لە زمانی فارسیدا ووشەی «گفتمان»یان بۆ داتاشیوە.
به‌رپرسیاره‌تی مرۆڤ ده‌رباره‌ى خێزان: خواى گه‌وره‌ له‌ ئایه‌تێكدا باسی به‌رپرسیارێتی مرۆڤی باوه‌رِدار ده‌كات به‌رامبه‌ر به‌خۆی و خێزانه‌كه‌ى وه‌ك ده‌فه‌رموێت: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَاراً» ئه‌م به‌رپرسیارێتییه‌ چه‌ندین بوارى گرنگی له‌خۆیدا كۆ كردۆته‌وه‌ له‌وانه‌:
بۆ ئه‌‌وه‌‌ی هاووڵاتیانی ئاگاداری كار و كرده‌‌وه‌، پڕۆژه‌‌ی‌ ئابووری و چۆنیه‌‌تيی ڕه‌‌وتی بڕیاردانی داموده‌‌زگا حكوومییه‌‌كان بن، هه‌روه‌ها ئاگایان له‌ بارودۆخی ناوه‌‌وه‌‌ و ده‌‌ره‌‌وه‌‌ی وڵات بێت، ده‌‌بێ ئامرازه‌‌كانی ڕاگه‌‌یاندنی گشتی به‌‌ به‌‌رپرسیاریه‌‌تییه‌‌كی ته‌‌واو و له‌‌سه‌‌ر بنه‌‌مای ئه‌‌خلاقێكی به‌‌رزی ڕۆژنامه‌‌وانییه‌‌وه‌‌، كه‌‌ره‌‌سه‌‌ی سه‌‌ره‌‌كی بن له‌‌ مه‌‌یدانی گواستنه‌‌وه‌‌ی زانیاریدا. ئه‌‌م ئه‌‌ركه‌‌ی ئه‌‌وان، متمانه‌‌ له‌‌ ناو هاووڵاتیان و حكوومه‌‌تدا دروست ده‌‌كات.
ئاماژه‌: به‌رپرسیاره‌تی، كرداریترین شێوازی په‌روه‌رده‌ و گه‌شه‌ی كه‌سایه‌تییه‌ و ئاكامه‌كه‌ی، گۆڕانكاری به‌رده‌وام له‌ خۆی و كه‌سانی تردا به‌دی دێنیت و پشتیوانییه‌كی به‌هێز و پته‌وه‌ بۆ مه‌عنه‌وییه‌ت له‌ ژیاندا. هه‌رچه‌ند مه‌عنه‌وییه‌تی مرۆڤ به‌هێزتر بێ، هه‌ستی به‌رپرسیاره‌تی زۆرتره‌ و به‌پێی ئه‌وه‌یكه به‌رپرسیاره‌تی بنه‌مایه‌كی دانه‌بڕاو له‌ ئایینی پیرۆزی ئیسلامه و له‌ بنه‌ماكانی سه‌ره‌كی و گرینگی دین هه‌ژمار ده‌كرێ. به‌و پێیه‌ سه‌باره‌ت به‌ بابه‌تی به‌رپرسیاره‌تی له‌ ڕوانگه‌ی قوڕئان و سوننه‌ت، وتووێژێكمان له‌گه‌ڵ دكتۆر محه‌ممه‌د ئیبڕاهیم ساعێدی ڕوودی پێك هێناوه‌. دكتۆر ساعێدی ڕوودی له‌ پارێزگای خوراسانی ڕه‌زه‌وی، نووسه‌ر و وه‌رگێڕ و خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دكتۆڕای ڕاڤه‌ی قوڕئانی پیرۆزه‌ و زیاتر له‌ ١١٥ كتێبی چاپكراوی هه‌یه‌.
لەڕاستیدا مرۆڤ وەک کانگای ئاڵتون و زێو وایە کە تەنیا لەژێر سێبەری پەروەردەیەکی دروست دەتوانین ئەو سامان و کانگا بەنرخە کەشف بکەین، هەڵبەت ناتوانین حاشا لەوە بکەین کە: سوود و قازانج و بەرهەمی پەروەردەی بەهێز و تۆکمە لە ژێرخانی خێزان، داهاتەکەی بۆ هەمووان دەبێت. بە جۆرێک کە: ئەگەر لە ژێرخانی بنەماڵەدا، واتە دایک و باوک بتوانن ڕۆڵی خۆیان لە پەروەردەکردنی مناڵەکەیان بە باشی بگێڕن، هەر لە سەرەتای کۆرپەییەوە بە ڕەفتار و ڕەوشت و گوفتاری جوان و هەڵسووکەوتی گونجاو لە ژیانی مناڵەکەیان بسازێنن، ئەوکات نەوەیەکی ساڵح و چاکەکار و قودوە و شەخسیەتێکی لێهاتوو دەبێت بۆ کۆمەڵکەی داهاتوو.
یەکێک لە گرنگترین ناوەڕۆکەکانی قوڕئان، فێرکردنی «ژیانێکی بەرپرسانه‌»یە. قوڕئان لە ئێمەی دەوێت بەرپرسانە بژێن، بە جۆرێک بژین کە بتوانین لە بەرامبەر هەر کردارێک یا هەر کردارێکی وازلێهێنراو، وەڵام بدەینەوە. ته‌نانه‌ت لە ئاست نییەت و مەبەستەکانمان.
 خوێندنەوەیەکی مەعنەوییانە بۆ دیوی دووەمی نەخۆشی. لەڕاستیدا من نه دکتۆر و نە خاوه‌ن ده‌واخانه‌ و ده‌رمان‌فرۆش و نە شارەزاییشم لە چارەسەری پزشکی و نەخۆشیدا هەیە، نە ڕێگەش بە خۆم دەدەم کە لەو بارەیەوە قسە بکەم، بەڵکوو وەک لە ناونیشانەکەدا دیارە بەندە تەنیا دەمەوێ بە چاوێکی دیکەوە تەماشای (دیوی دووەمی نەخۆشی) بکەم، هەر لەو ڕوانگەیەشەوە دەمەوێ باس لە دیوە مەعنەوییەکەی نەخۆشی و حاڵەتە ڕوحی و دەروونییەکەی کەسی نەخۆش بکەم، بەو ئومێدەی کە هەموومان بە چاوی دووەمیشەوە کەمێک تەماشای نەخۆشی بکەین و دیوی دووەمیشی ببینین.
لێپرسراوی بریتییه‌ له‌ لێپرسراوی ده‌وڵه‌تێك، یان شارێك، یان هۆزێك، یان گوندێك، یان خێزانێك، ئه‌مانه‌ هه‌موویان به‌رپرسن به‌ ئه‌ندازه‌ی خۆیان، بۆیه‌ ئه‌وه‌ی باس ده‌كه‌ین هه‌موو به‌شه‌كان ده‌گرێته‌وه‌. یه‌كه‌م/ لێپرسراویه‌تی ئایینی: كه‌ بریتییه‌ له‌ جێبه‌جێكردنی هه‌موو فه‌رمانه‌كانی خوای گه‌وره‌ و دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌هه‌موو قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانی خوای گه‌وره‌ . دووه‌م/ لێپرسراویه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی: بریتییه‌ له‌ ده‌ستگرتنی مرۆڤ به‌ هه‌موو یاساكان و داب و نه‌ریته‌ جوانه‌كانی ناو كۆمه‌ڵگه‌.
به‌رپرسیاره‌تی و ڕێگاكانی به‌هێزكردنی ئه‌گه‌ر داوا له‌ مناڵێك بكه‌ی كه ئاماژه‌ به‌ واتایه‌كی دروست له‌ به‌رپرسیاره‌تی بكات، پێتان ده‌ڵێ به‌رپرسیاره‌تی واته: «كردنی كارێكی دروست» یا «ئه‌نجامدانی هه‌ر كارێك كه دایك و باوك داوا بكه‌ن» یا «به‌جێهێنانی ئه‌ركه‌كانم». به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و پرسیاره‌ له‌ كه‌سێكی عاقڵ بكرێ، به‌ڕاتان چ وه‌ڵامێك ده‌داته‌وه‌؟ له‌ڕاستیدا به‌رپرسیاره‌تی و به‌رپرسبوون، باسێكی بانتر له‌ كار و ئه‌رك و ئیشه واجب و پێویسته‌كانی ژیانه. مرۆڤ به‌دوای واتادا ناگه‌ڕێ، به‌ڵكوو واتای ڕاسته‌قینه‌ی به‌رپرسیاره‌تی، به‌ڵێنیی جێبه‌جێكردنی كارێك یا چه‌ند كارێكه.
 هه‌موو پیاوێكی گه‌وره‌ی هه‌ڵكه‌وتوو له‌ جیهاندا، كه‌ لێی ورد ئه‌بینه‌وه ‌و ژیانی ئه‌خوێنینه‌وه‌، تێده‌گه‌ین كه‌ گه‌وره‌یی ‌و بلیمه‌تییه‌كه‌ی هه‌ر له‌یه‌ك ڕووه‌وه‌ بووه‌، وه‌ك (سوقڕات)‌ و (فیساگۆرس)ی یۆنانی‌ و (كۆنفۆشیۆس)ی چینی‌ و (شاملیۆن)ی ئه‌مریكایی‌ و (میڕابۆ)ی فه‌ڕه‌نسی ‌، (كاریبالد)ی ئیتاڵی‌ و (كوتم)ی هیندی كه‌ هه‌ر یه‌كێك له‌مانه‌ له‌ تاقه‌ شتێكا پسپۆڕ و لێهاتوو بووه‌.
کاتێک عاشق عاشقی مەعەشقوقەکەی دەبێت (بۆ نموونە کوڕ و کچێک) بە حه‌قیقی یەکتریان خۆشویست و عاشقی یەکتری بوون، ئەو شتانە ڕوو دەدەن بەشێوەیەکی گشتی: ١. بۆ یەکتری دەسوتێن...، ئایە عیشقی ئیلاھی ئێمە بەرامبەر پەروەردگارمان سوتانی تێدایە؟! ٢. بەردەوام دڵیان لای یەکە...، ئێمە بەو ئەندازەیە دڵمان لای خوای گەورەیە؟!
شه‌معی‌ دینت بیمی‌ خامۆشیی‌ نیه‌ تا حه‌شر بادی‌ موخالیف لێیبدا سالم (نوور) له‌ قوڕئاندا فه‌زایه‌كی‌ سه‌رنجڕاكێش‌ و سه‌رسامكه‌ره‌‌ و... ده‌یان پرسیار ده‌وروژێنێت، ئه‌و هه‌موو حزووره‌ی‌ (نوور) له‌ قوڕئاندا بۆچی‌؟ خوداوه‌ند سه‌رچاوه‌ی‌ ڕۆشنایی‌ ئاسمانه‌كان‌ و زه‌مین‌ و... (نوور)ی‌ ئه‌زه‌لیی‌ ئیمان‌ و هیدایه‌ته‌ به‌ره‌و نووری‌ ئه‌به‌دییه‌ت، په‌یامه‌كان‌ و په‌یامبه‌رانیشی‌(سه‌لامی خوایان لێ بێ) له‌ چه‌ندین ئایه‌تدا باسی‌ (نوور)یان له‌گه‌ڵدا هاتووه‌. وه‌ك چۆن (ڕۆشنایی‌) سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ ژیانی‌ (ماددیی‌‌ و دنیاییه‌)، ڕۆشنایی‌ ژیانی‌ (ئیمانیی‌‌ و ڕۆحی)ش له‌ خۆری‌ ناوه‌جوانه‌كانی‌ په‌روه‌ردگار‌ و له‌ قوڕئانه‌وه‌یه‌.
سەراپای مانگی مەولوود بە گشتی و ڕۆژی دوانزدەی ڕەبیعولئەووەل بە تایبەتی، وەرزی گەشانەوەی ڕوح و بووژانەوەی دڵ و پتەوکردنی باوەڕ و خزمەتکردنی درەختی ئیمانە، وەرزی گەڕانەوەیە بۆ ڕۆژێکی گەشی بێوێنە لە لاپەڕە پڕ لە سەروەری و زێڕینەکانی مێژووی مرۆڤایەتی. وەرزی زمان شیرنکردنە بە فەرموودەکان و خۆجوانکردن بە ئاکار و ڕەفتار و ڕەوشتە جوامێرەکانی مەولوودە نازدارەکەی مانگی ڕەبیعولئەووەل.
یادى مه‌ولوود، یادێكى پڕ له‌ وانه‌ و عیبڕه‌تى مێژووى بانگه‌وازى ئیسلامیى، بگره‌ مێژووى مرۆڤایه‌تییه‌، جێى خۆیه‌تى له‌ ئاست ئه‌و یاده‌ و ژیانى خاوه‌نى ئه‌و یاده‌دا هه‌ڵوێسته‌ بكرێ‌ و تایبه‌تمه‌ندیى ژیانى پێغه‌مبه‌رى سه‌ردار و ته‌مه‌نى پڕ خزمه‌ت‌ و جیهاد و خه‌باتى بخرێته‌وه‌ به‌رچاو. یادى مه‌ولوود: یادى هاتنه‌ دونیاى هه‌ڵگرى دوا په‌یامى خوایه‌ بۆ نه‌وه‌ى ئاده‌میزاد، هه‌تا هه‌تایه‌. یادى مه‌ولوود: یادى ڕزگاركارێكه‌ كه‌ مرۆڤایه‌تیى له‌ كۆیلایه‌تیى چه‌وسێنه‌ران ڕزگار كرد و به‌ره‌و لوتكه‌ى عیززه‌ت‌ و سه‌ربه‌رزیى خواپه‌رستیى بردنى.
گوڵ وشەی شادی لە خۆشیت پڕ بە لێوم دێتەدەر یادی تۆ ڕەونەق دەبەخشێ، خشڵە بۆ شێعر و هونەر چوارەدە چەرخە زوانی پەسنی خێڵی پاکان دێنە گۆ ناگەیێ هێشتا بە تۆز و گەردی ژێر پێت سەربەسەر ناوی تۆ ناوازەیە، وەک کردەوەت ئەی ڕێبەرم کێیە بتوانێ ، ببینێ ، تابشی نووری قەمەر تۆم هەبێ لەم ژینە بۆ پاڵپشتی بەسمە پاڵ وەدەم چاکترین سەرقافڵەچی، کاروانە ڕێگەی پڕ خەتەر
لەدونیا و ھەم قیامەتیش ھەرتۆی تاقانە ڕێبەرم بێ خەم بە ئەی ئازیزەكەم گەر تەنیا كەس بم لە دونیا كە ڕێڕەوی ڕێگەی تۆیە پشتی ئیسلام قەت بەرنادەم ھیوام مانی دینی تۆیە ئەبم بە كێو بەرز و قایم
وەرز،وەرزی زەردی پاییزە ئاسمان، دڵتەنگ و بێدەنگ و زەوی سارد و خەفەتهێنە هەر دەڵێی تۆوی مەرگ وەربووە بەسەر عومری سەوزی جەنگەڵی پیردا هەر وەکوو ئەسرین، لە گوێنی ئەو کەسەی ژیوان لە کاتی تاڵی گیانەڵڵا. دادەچۆرێتن لە چاوی جەنگەڵا ئەسرینی زەرد و سووری بێدەنگی گەڵا وا هەتاو بێ هێز، هەر بە چەشنی دوا بزەی سەردار ئەو دەمەی تێک‌دەشکێ کات و سەردەمی شێوان، دوای برین و خوێن و تێکشکانی لەشکری دەیخاتە سەر لێوان و...
Syndicate content