عنوان تاریخ
ئاشتی و ته‌بایی، بنه‌مای سه‌ره‌کی پێوه‌ندیی له ناو خه‌ڵکه‌
(شێخ مه‌حمود شه‌ڵتووت) (ترجمه: وه‌رگێڕان بۆ فارسی : عه‌دنان فه‌للاحی)وه‌رگێڕان بۆ کوردی : به‌شی کوردی ماڵپه‌ڕی ئیسلاح
1394/03/28
نيشانه‌كانى عاقيبه‌ت خێرى
(بەشی کوردی پێگه‌ی ئیسلاح)
1394/03/26
ئه‌حمه‌دی قازی کۆچی دوایی کرد
سابڵاخ ـ پێگه‌ی ھه‌واڵنێری ئیسلاح
1394/03/19
چۆن خۆمان ئاماده‌ بكه‌ين بۆ مانگى ڕه‌مه‌زان؟
(ئــاسـۆ عبدالرحمن)
1394/03/17
به‌خشین له‌ به‌ر ڕه‌زای په‌روه‌ردگار
(مامۆستا ئه‌بوبه‌کر ئه‌حمه‌د)
1394/03/11
ئایین و پرەنسیبە كردەییەكانی رووبەرووبوونەی توندو تیژی
(مامۆستا ته‌حسین حه‌مه‌ غه‌ریب)
1394/02/25
سەروەری یاسا لە سەردەمی پێغەمبەر و خەلیفە ڕاشیدەكاندا
(د. کەریم ئەحمەد)
1394/02/18
عه‌بدوڵڵای کوڕی زوبه‌یر، سوارچاكی له‌ سێداره‌ دراو
(عبدالقادر ابراهيم) (ترجمه: بەشی کوردی ماڵپه‌ڕی ئیسلاح)
1394/02/09
مامۆستا پیرانی بۆ «وشە»: پاراستنی شوناس بە ئەرکی سەر شانمان دەزانین
ئەم دیمانەیە لەلایەن ماڵپەڕی «وشە»وە ئەنجام دراوە
1394/02/05
پەروەردەی پێغەمبەرانه‌
(ته‌حسین حه‌مه‌ غه‌ریب)
1394/01/17
جیهاد هەڵوێستێكی ئەخلاقیە نەك عەقائیدی
(د. ھادی عەلی)
1394/01/15
ئیسلام و ئه‌خلاقی شه‌ڕ و پێکدادان
(وجيه البعيني) (ترجمه: بەشی کوردی ماڵپه‌ڕی ئیسلاح)
1394/01/14
گرینگی کات
(کولسووم حه‌سه‌نزاده)
1394/01/09
ئوم‌سوله‌یمی كچی میلحان؛ ئه‌و گه‌وره‌ئافره‌ته‌ی ئیسلام
(بەشی کوردی پێگه‌ی ئیسلاح) (ترجمه: undefined)
1394/01/04
ئاوه‌زکوژی و هه‌وه‌سپه‌ره‌ستی
(دوکتۆر عه‌لی قه‌ره‌داغی)بەشی کوردی پێگه‌ی ئیسلاح
1393/12/26
کووبانی و شه‌نگاڵ، زه‌خمی هه‌ڵه‌بجه‌يان کولانده‌وه
(مامۆستا عه‌لی ره‌حمانی)
1393/12/23
له‌ ئادابه‌كانى چوون بۆ گه‌شت و سه‌يران
(پشتیوان لوقمان)
1393/12/16
پارێزكاری و قایمكاری لە ژیانی پێغەمبەری خودا (د.خ)
بەشی کوردی ماڵپەڕی ئیسلاح
1393/12/14
گه‌وره‌یی پله‌ى ته‌قوا له‌ قورئاندا
(بەشی کوردی پێگەی ھەواڵنێری ئیسلاح)
1393/12/13
توندڕه‌ويى له‌ ئايندا مه‌ترسيدارترين هه‌ڕه‌شه‌ له‌سه‌ر خودى ئاين
(دكتۆر عمر عبد العزيز)
1393/11/27
تەحسین حەمە غەریب: ئیسلامێكی كوردی هەیە دەبێت كەشفی بكەین و بیدۆزینەوە
(تەحسین حەمە غەریب)ئامادەکردنی : رێبۆ رەزا
1393/11/25
نامەیەک لە بەندیخانەوە
(دکتۆر سەلاح سوڵتان)بەشی کوردی سایتی ئیسلاح
1393/11/21
تاووتوێی چه‌ند بابه‌ت له‌گه‌ڵ پڕۆفیسۆر مستەفا زەڵمی
پێداچوونه‌وه‌: ماڵپه‌ڕی ئیسلاح
1393/11/11
کاریگەریى مێژوو لەسەر ئێستاى گەلانى موسڵمان
(م. ھادی عەلی)
1393/11/11
ده‌لاقه‌یه‌ك به‌ره‌و سوڵحی حوده‌یبییه
(كلسووم حەسەن زادە)
1393/11/08
پەیدا کردنی مانای ناکۆکی
(مارک گوپین)
1393/11/04
بیری نەرێنی
(کولسووم حەسەنزادە)
1393/10/28
توند و تیژی بۆ هه موو لایەنێک دزێوه
(مامۆستا عەلی ڕەحمانی)
1393/10/26
سۆزی پێغه‌مبه‌رانه (د.خ) له هه‌مبه‌ر نه‌یارانی
(ئیدریس ئیبڕاهیم نه‌ژاد)
1393/10/23
بۆچی یادی له‌دایك بوونی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) ده‌كه‌ینه‌وه‌؟
(مامۆستا یاسین)
1393/10/21
ئیسلام، سیاسه‌تی چاکسازی خۆی له ناو خۆی موسڵمانان و هه‌روه‌تر له پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ غه‌یری موسڵمانان، له‌سه‌ر بنه‌مای ئاشتی و ته‌بایی داناوه.هه‌ر بۆیه‌، ئاشتی نه‌ریتێکی سه‌ره‌کیه‌ که کۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تی بۆ هاوکاری و یه‌كناسین و بڵاو کردنه‌وه‌ی خێر و چاکه‌ ئاماده ده‌کات و هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م هۆیه‌ ته‌نیا ویستی ئیسلام له غه‌یری موسڵمانان ئه‌وه‌یه‌ که بۆ ده‌عوه‌ت و بانگهێشتی موسڵمان، به‌رگر دروست نه‌که‌ن چون ئه‌گه‌ر غه‌یری ئه‌مه‌ بێت شێواوی و گرفته‌کان ساز ده‌بن. ئیسلام له‌وه‌یکه‌ ئیجبار و زۆری، ئامرازی بانگه‌واز و بڵاو کردنه‌وه‌ی ئامۆزه‌کانی بێت، به ته‌واوی بێزاره.
پێغه‌مبه‌ر(صلی الله‌ علیه‌ وسلم) چه‌ند نيشانه‌يه‌كى بۆ ڕوون كردووينه‌ته‌وه‌ كه‌ به‌ نيشانه‌ى عاقيبه‌ت خێرى داوه‌ته‌ قه‌ڵه‌م و ئه‌گه‌ر به‌ هه‌ر موسوڵمانێكه‌وه‌ بينرا هيوا وايه‌ كه‌ ئه‌و موسوڵمانه‌ به‌هه‌شتى بێت، وه‌ له‌ دنيادا ده‌رده‌چێت به‌و نيشانانه‌ ده‌زانرێت كه‌ ئه‌وه‌ به‌هه‌شتى يه‌، سه‌ره‌تا پێغه‌مبه‌ر(صلی الله‌ علیه‌ وسلم) پێمان ڕاده‌گه‌يه‌نێت كه‌ كۆتايى كاره‌كانمان گرنگه‌ لاى خواى گه‌وره‌، وه‌كو پێغه‌مبه‌ر(صلی الله‌ علیه‌ وسلم) ده‌فه‌رمووێت : «إنما الأعمال «بخواتيمها» كالوعاء إذا طاب أسفله طاب أعلاهُ» «وإذا فسد أسفله فسد أعلاه»(1).
نیمه‌ڕۆی ڕۆژی یه‌کشه‌ممه‌ 17ی جۆزه‌ردان، ئه‌حمه‌دی قازی، نووسه‌ر، ڕۆژنامه‌وان، لێکۆڵه‌ر و وه‌رگێڕی کورد له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئازادی تاران به‌ھۆی نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌وه‌ کۆچی دوایی کرد. ئه‌حمه‌دی قازی ساڵی 1315ی ھه‌تاوی له‌ شاری مەھاباد له‌ دایکبوو و له‌ زانکۆی تاران له‌ به‌شی زمان و ئه‌ده‌بیاتی ئینگلیسی لیسانسی وه‌رگرت و دوای کۆچی مامۆستا ھێمن موکریانی له‌ ساڵی 1365، بۆ ماوه‌ی 20 ساڵ بووه‌ سه‌رده‌بیری گۆڤاری «سروه‌» و له‌ ماوه‌ی ژیانی ئه‌ده‌بی خۆیدا، چه‌ن شاکاری ئه‌ده‌بی جیھان وه‌ک «دۆن کیشۆت» و «گیل گه‌مێش»ی وه‌رگێڕایه‌وه‌ سه‌ر زمانی کوردی.
بسم الله‌ الرحمن الرحیم إِنَّ الحَمْدَ للهِ نَحْمَدُهُ ، وَنَسْتَعِيْنُهُ ، وَنَسْتَغْفِرُهُ ، وَنَعُوْذً بِاللهِ مِن شُرُوْرِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا ، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلا مُضِلَّ لَهُ ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلا هَادِيَ لَهُ... وَأَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلاّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَرِيْكَ لَهُ... وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ.أَمَّا بَعْدُ :
به‌خشنده‌و لێبورده‌یی خوای په‌روه‌ردگاربۆئه‌وکه‌سانه‌ی قه‌ڕز به‌خه‌ڵك ده‌ده‌ن. عَنْ حُذَيْفَةَ (ڕه‌زای خوای لێبێت) قَالَ قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ(صلی الله‌علیه‌وسلم) «تَلَقَّتِ الْمَلاَئِكَةُ رُوحَ رَجُلٍ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ، فَقَالُوا: أَعَمِلْتَ مِنَ الْخَيْرِ شَيْئًا قَالَ: لاَ قَالُوا: تَذَكَّرْ.
من لەوەو پێش دوو جۆر مامەڵەم لەتەك ئەم بابەتەدا هەبووە مامەڵەیەكی دەرەوە ئایینی، بۆ نمونە لەو سیمینارەی لە بەشی كۆمەڵناسی بە ناونیشانی (داعش وەك دیاردەیەكی مۆدێرن) قسەم لە سەر كرد.
ڕەنگە ئەم بابەتە بەم ناونیشانە زۆر لێكۆڵینەوەی لەسەر نەكرابێت لەبەر ئەوەی لە ڕووی زاراوەوە شتێكی تازەیەو خەڵكی وادەزانن یەكێكە لە دەرهاویشتەكانی حوكمی دیموكراسی، بەڵام لە ڕاستیدا لە ڕووی بەرپاكردن و پراكتیزەكردنەوە كۆنە، بەتایبەت لە مێژووی ئیسلامدا زۆر بە زەقی بەدی دەكرێت ، بەتایبەتتر لە سەردەمی پێغەمبەر و خەلیفەكانیدا بە ڕادەیەكە دەتوانین بڵێین یەكێك لە تایبەتمەندییەكانی حوكمی ئیسلامی لەو دوو سەردەمەدا سەروەری یاسا بوو ، بەڵام نەك بەناوی سەروەری یاساوە بەڵكو بەناوی سەروەری شەریعەوە كە حاكم و مەحكوم وەكو یەك ملكەچی فەرمانەكانی بوون، ئەمیش یەكێكە لە تایبەتمەندییەكانی ئیسلام، چونكە سەرچاوەی ت
ناسنامه‌ ناوی عه‌بدوڵڵا کوڕی زوبه‌یری کوڕی عه‌وام، که پێیان ده‌کوت ئه‌بوو خوبه‌یبی قوڕه‌یشی ئه‌سه‌دی، یه‌كه‌م مناڵ له موهاجیران بوو که پاش هیجره‌ت له شاری مه‌دینه‌ی له دایکبوو. باوکی زوبه‌یری کوڕی عه‌وامه که ناسناوی حه‌واری (یارو و یاوه‌ر)ی ڕه‌سووڵی خوا (د.خ) به‌ ده‌ستهێناوه و کوڕه‌ پوری پێغه‌مبه‌ری ئازیزه.
عەبدولڕەحمان پیرانی ساڵی ١٩٥٤ لە شارۆچکەی رەوانسەری پارێزگای کرماشان لەدایک بووە. ساڵی ١٩٩٣ بەکالریۆسی زانستە شەرعییەکانی لە زانکۆی تاران وەرگرتووە. ساڵی ١٩٩٧ بەکالریۆسی یاسای لە زانکۆی تاران وەرگرتووە. ساڵی ٢٠٠٣ ماستەری یاسای دەستووری لە زانکۆی نیلەین "النیلین" لە سودان وەرگرتووە. لە هەمان زانکۆ دکتۆرای لە یاسا نێودەوڵەتییەکان وەرگرتووە. ساڵی ١٩٩١ بە ئەمینداری گشتی جەماعەتی دەعوەت و ئیسڵاحی ئێران هەڵبژێردراوە. لە کۆنگرەی ساڵەکانی ٢٠٠١ و ٢٠٠٦ی جەماعەتی دەعوەت و ئیسڵاح، سەرلەنوێ وەک ئەمینداری گشتی ئەو حیزبە دەنگی زۆرینەی هێناوەتەوە و لە پۆستەکەی خۆی بەردەوام بووە.
(نهێنی سەركەوتنی پەروەردەی پێغەمبەر) پەروەردەی پێغەمبەرانە دوو پایەی هەیە:
لەم سەردەمەدا كە موسڵمانان ڕووبەڕووی چەندین قەیران و تەحەدیاتی فیكری و سیاسی بوونەتەوە، پێویستە بەشێوەیەكی ڕاشكاوانە پێداچوونەوەو نوێكردنەوەی جیددی لەبارەی زۆرەبەی چەمكە ئیسلامیەكان و دووبارە داڕشتنەوەیان لەڕوی مەعریفی و مەنهەجی و مەقاصیدیەوە ئەنجام بدرێت. چونكە چەقبەستنی فیكری و فیقهی لەسەدەكانی ڕابوردوودا كاریگەری زۆری كردۆتە سەر شێواندن و خراپ بەكار هێنانی زۆرێك لەچەمك و بابەتە سەرەكیەكانی ئایینی ئیسلام.
موسڵمانان بۆ کوشتار و خوێنڕشتن له‌شکه‌رکێشيان نه‌کردوه،چون ئامانجی ئه‌وان په‌ره‌ پێدانی دينی يه‌کتاپه‌ره‌ستی و بڵاوکردنه‌وه‌ی سوڵح،دادپه‌روه‌ری و نه‌رم و نيانی بوو. له قورئانی که‌ريم و ياسا شه‌ڕعييه‌كان به که‌می ڕسته‌ی«اقتلوهم :ئه‌وان بکوژن» هاتووه، به‌ڵام وشه‌ی«قاتلوهم » زۆر به‌ کار هاتووه .
سوێند به کات که مرۆڤ له خه‌سار دایه، بێ ئاگا له له‌ده‌ستدانی سه‌رمایه‌ی ژیانی. مرۆڤی تێکۆشه‌ر که شه‌و ڕۆژی ته‌رخان کردوه بۆ پاشه‌که‌وت‌کردنی سه‌رمایه‌ی ژیانی، له بیری کردوه که بنچینه‌ی سه‌رمایه‌که‌ی چییه؟ بێ ئاگایه که سات به ساتی به فیڕۆ ده‌دات و به‌ره‌و فه‌وتانی ده‌بات. له کاتێکدا خوای میهره‌بان جه‌خت له‌سه‌ر گرینگی ئه‌و سه‌رمایه‌یه ده‌دات که ئه‌ی به‌نده‌ی ئازیزم وریا به خه‌زێنه‌یه‌کت له‌به‌ر ده‌سته، زۆر به باشی پارێزگاری لێ بکه.
ئوم سوله‌یم كێیه‌؟
ئیبنی حه‌بان له کتێبه‌که‌ی خۆی (حه‌دیسی ژوماره 6710) به سه‌نه‌دێکی سه‌حیح له ئه‌بوومووسا ئه‌شعه‌ری ده‌گێڕێته‌وه که ڕه‌سووڵی خوا (د.خ)فه‌رمووی: «إِنَّ بَیْنَ یَدَیِ السَّاعَةِ الْهَرْجَ»، قَالُوا: وَمَا الْهَرْجُ؟ قَالَ: «الْقَتْلُ»، قَالُوا: أَکْثَرُ مِمَّا نَقْتُلُ؟! قَالَ: «إِنَّهُ لَیْسَ بِقَتْلِکُمُ الْمُشْرِکِینَ، وَلَکِنْ قَتْلُ بَعْضِکُمْ بَعْضاً»، قَالُوا: وَمَعَنَا عُقُولُنَا؟! قَالَ: «إِنَّهُ لَتُنْزَعُ عُقُولُ أَهْلِ ذَلِکَ الزَّمَانِ» (به ر له قیامه‌ت ئاڵۆزی زۆر ده‌بێت.پرسیاریان لێ کرد ئاڵۆزی چیه‌؟ ڕه‌سوڵی خوا (د.خ)فه‌رمووی ڕه‌شکوژی و کوشتن.پرسیان : زۆرتر له‌وه‌ی ئێمه‌ ده‌کوژین ؟
1. به بۆنه‌ی کاره‌ساتی بۆمبارانی کیمیایی شاری هه‌ڵه‌بجه‌ی شه‌هید، شاعیر و ئه‌دیبی کورد، جه‌ماڵ حه‌بیب الله "بێدار"، کۆمه‌ڵه هۆنراوه‌یه‌کی له ژێر ناونیشانی "ناڵه‌ی هه‌ڵه‌بجه" له ساڵی 1368 هه‌تاویدا بڵاو کرده‌وه. له سه‌ر داوای کاک جه‌مال، پێشه‌کیه‌کم بۆ نووسی. ئه توانم بڵێم ده‌رده دڵێ بوو، به بۆنه‌ی ئه‌و کاره‌ساته دڵ‌ته‌زێنه‌وه – وه‌ک پێشه‌کی نووسیم-.
دیارە گەشت و سەیران یەكێكە لەو ڕێگایانەی كە مرۆڤ لێیەوە دەگاتە ناسینی بوونەر و دروستكراوەكانی خوا, لەوێشەوە بەدیهێنەری مەزن و تاقانە دەناسێت , هەر بۆیەش پەروەردگار ڕێنماییمان دەكات بە گەران و گەیشت و سەیران تا لە بوونەر و دروستكراوەكانی خوا ووردبینەوە و تێڕامێنین ( قل سیروا فی الأرض فنظروا .... ) وەك هەر شتێكی تر گەشت و سەیرانیش ئاداب و ڕێ و شوێنی خۆی هەیە كە پێویستە مرۆڤی موسوڵمان جێ بە جێیان بكات , تا دونیای نەكاتە قوربانی ئاخیرەت و زەرەرمەندی هەردوو دونیا نەبێت , لەو ئادابانەش :
لەم بابەتەدا هەوڵدەدەین گوزەرێكی خێرا بە چەند وێستگەیەك لەژیانی پێغەمبەری خوا(د.خ) بكەین و لەو سۆنگەیەوە هەموو ئەو شێوازو هۆكارە ئەمنیانەی كە لەمیانەی هەنگاوەكان و تێپەڕاندنی قۆناغەكاندا رە چاویكردوون نیشان بكەین، بۆ ئەوەی ئێمەش بتوانین پێبەپێی ئەو پێشەوا بەرێزەمان لە كاری ئیسلامیماندا هەنگاو بنێین و لە پێناو پاراستنی كارو زامنكردنی ئامانجەكانمان لایەنی پارێزكاری و قایمكاریمان زیاترو باشتر تۆكمەتر بكەین . ماڵی ئەڕقەمی كوڕی ئەڕقەم:
کۆمه‌ڵێک له‌ زانا و پیاوچاکان باس له‌ گه‌وره‌یی (تةقوا) ده‌که‌ن واته‌ (پارێزكارى) ئاده‌میزادى ته‌قواکار. سه‌ره‌ڕاى پاداشتى گه‌وره‌یی قیامه‌ت خێر و خۆشى و به‌خته‌وه‌رى دنیاشى ده‌ست ئه‌که‌وێت، به‌ڵگه‌شیان بۆ ئه‌مه‌ قورئانى پیرۆزه‌ که‌ له‌ دوانزه‌ جێگه‌ى قورئاندا باسى گرنگى ته‌قوا کراوه‌، و له‌گه‌ڵ خێر و به‌ره‌که‌تى دنیایدا به‌ستراوه‌ به‌ یه‌که‌وه‌ لێره‌دا باسى هه‌ندێکیان ده‌که‌ین: ١-مه‌دح و سوپاسى ته‌قواکار : «وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الأُمُوڕ». ٢-ئاده‌میزادى ته‌قواکار هه‌میشه‌ خواى گه‌وره‌ ئه‌ى پارێزێ:
1ـ به‌پێى ديراسه‌يه‌كى وردم بۆ قورئان و ژياننامه‌ى پێغه‌مبه‌ران (درودى خوايان له‌سه‌ر بێت)، به‌درێژايى 25 ساڵ، دڵنيا بومه‌ته‌وه‌ كه‌ مه‌ترسيدارترين هه‌ڕه‌شه‌ بۆ سه‌ر ئاين، خودى ڕۆچوون و زياده‌ڕه‌وييه‌ له‌ ئايندا. بۆيه‌ قورئانى پيرؤز پێغه‌مبه‌رى ئيسلاميى ئاگادار كردۆته‌وه‌ كه‌ خاوه‌ن ئاينه‌كان ئاگادار بكاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى زياده‌ڕۆيى و توندڕه‌وى له‌ ئايندا نه‌كه‌ن. ده‌فه‌رموێ: (قل يا أهل الكتاب لا تغلوا في دينكم). واته‌: ئه‌ى خاوه‌ن كتێبه‌كان! زۆر ڕۆ مه‌چن له‌ ئايندا.
تەحسین حەمە غەریب: ئیسلامێكی كوردی هەیە دەبێت كەشفی بكەین و بیدۆزینەوە كاتێك سەیری ئیسلامی كوردی دەكەین، پڕە لە بابەتە عیرفانی و روحییەكان
نووسراوەیه‌ک له لایەن زانای ده‌ربه‌ند دوکتۆر سه‌لاح سوڵتان سه‌باره‌ت به ژیانی ناو به‌ندیخانه وَمَا لَنَا أَلَّا نَتَوَکَّلَ عَلَى اللَّهِ وَقَدْ هَدَانَا سُبُلَنَا وَلَنَڵْبِرَنَّ عَلَى مَا آڕَیْتُمُونَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُتَوَکِّلُونَ(ابراهیم/12) ئاخر بۆ نابێ ته‌وه‌کولمان به خوا بێ؟لەگەڵ ئه‌وه‌ ئێمه‌ی بۆ ڕێگاکانی ڕێنوێنی کردووه،به دڵنیایی ئێمه له‌سه‌ر ئازاره‌کانی ئێوه خۆڕاگری ده‌که‌ین ،و ته‌وه‌کول کاران ده‌بێ پشت به خوا ببه‌ستن. ساڵێ ژیان له ناو به‌ندیخانه‌ی «لیمان» و ساڵه‌های ساڵ بەشداربوون له لوتف و که‌ره‌می خوای ڕه‌حمان؛
ئاماژه‌: پرۆفیسۆر دۆکتۆر مستەفا زەڵمی زانایێکی گەورە و سەنگینی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستە، کتێبەکانی ئەو ئێستا لە زانکۆکانی جیهان بە شێوەی مەنهەج دەخوێندرێن. ‌بۆچوونە نوێیەکانی ئەو لەسەر تەڵاق و نەسخ و خەتەنە و سوننەت و رەجم و مەزهەب و کۆمەڵە چەمکێکی دیکەی ئایینی مشتومڕێکی زۆریان لە نێو مامۆستایانی ئایینی دروست کردووە. ‌زەڵمی تاکو ئێستاش لە نووسین بەردەوامە و چەند پرۆژەیەکی گرنگی بە دەستەوەیە. ‌ئێمە دوای ئەوەی لە ڕێگای دکتۆر ئەحمەد بالیسانی بە خزمەت ئەم زانا پڕ زانستە گەیشتین بە باشمان زانی چەند پرسیارێکی جەدەلئامێزی ئاڕاستە بکەین، جەنابیشیان هەر چەند باری تەندروستی باش نەبوو، بەڵام بە زمانێکی شیرین وەڵامی پرسیارەکانی ئێمەی دایەوە. 
لەکۆتاییەکانى سەدەى نۆزدەهەم و سەرەتاکانى سەدەى بیستەم بەدواوە، پرسى دواکەوتنى گەلانى موسڵمان و پێشکەوتنى گەلانى غەیرە موسڵمان بەتایبەتى گەلانى ڕۆژئاوا، گەورە ترین تەحەدایە ڕوى کردۆتە گەلانى موسڵمان. لەومیانەدا ڕێبەرانى بزافى چاکسازیخوازى ئیسلامى لەکۆن ونوێدا هەرکام بۆخۆى لەگۆشەنیگاى جیاجیاوە ڕاوبۆچون و توێژینەوەیان بۆئەم پرسە گرنگە پێشکەشکردووە. یەکێک لەوهۆکارە سەرەکى و گرنگانەى کەلەم بوارەدا کاریگەریى قووڵ و بەهێزى هەیە، پەیوەستە بەچۆنێتى تێڕوانینى موسڵمانان بەشێوەیەکى گشتى بۆ مێژووى قۆناغەکانى سەردەمى دەوڵەت ئیسلامى، بەتایبەتى سەدەکانى سەرەتاو ناوەڕاست سەردەمى خەلافەتى ئیسلامى.
ڕه‌وشتی به‌رز و خووی ئاشتی خوازانه‌ی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) دوور له ڕق و کینه و شه‌ڕ، وابوو که دوای شه‌ش ساڵ شه‌ڕ و په‌یکاری قوڕه‌یش له‌گه‌ڵ موسوڵمانان، پێغه‌مبه‌ر (د.خ) ده‌ستی ئاشته‌واییان بۆدرێژ بکات و به مه‌به‌ستی زیاره‌تی ماڵی خوا ڕه‌وانه‌ی مه‌ککه بوون.
هۆکارێکی گرینگی ناکۆکی، هەولێکە کە لە ئەساس دا دەبێ هەولێکی پۆزێتیو بێت: گەڕان بۆ دەست خستن یا تێگەیشتن لە مانای ژیان. بە داخەوە هیندێک جار خەڵک بەو ئاکامە دەگەن کە تەنیا شەڕ دەتوانێ وەها مانایەک بدا بە ژیان. کاتێک کە تاکی مرۆڤ لە پەیوەندی بنەمالەیی یا کاری تووشی سەرگەردانی دەبێ، یا کاتێک کە لە ئاکامی گۆران لە سەروەت و سامان ژیانی کەسەکان لێک بڵاو بێت، ئەو ڕوانگە شەرئەنگیزانە زیاتر خولیاهێنەر دەبن. ئەمن چیتر ناتوانم ئەو کەسپ و کارەی ئارەزوومەندی بووم،
کاتێک دارێک چەند پەلی لێ ووشک دەبێت یان زەرد و سیس دەکەوێت باخەوان ئەو پەلانه دەبرێت. ئەگەر هۆکارەکەی بپرسی دەڵێت ئەگەر ئەو پەلانه نەبڕین ، دار زۆربەی ئاز و هێزی خۆی لەو پەلانه دەکار دەکات بۆ ئەوەی که بگەنەوه ئاستی پێویست و تەندرووستی. لەکاتێکدا هیچ سودێکیان نەماوه و هەرچەنده تێبکۆشێت ناتوانێ گەشه بەو پەله ووشک بووانه بداتەوه، تەنانەت کاریگەری نەرێنی لەسەر پەلەکانی دیکە و دارەکه به گشتی دادەنێت. بەشێک لەو هێز و توانایەی که دەبێ بۆ گەشەپێدان به پەله ساغەکان کەڵکی لێ وەرگیرێت به فیڕۆ دەچێت و له ئاکامدا دارەکه به جوانی و تەواوی گەشه ناکات و لاواز دەمێنێتەوه.
وه ناو خودا، که دەهنده و دلۆڤانه قال الله تعالی: «قالوا ربُّنا يعلَمُ إنا إلَيكُم لمُرسلُون * وَ ما علينا إلاّ البلاغُ المُبين * قالُوا إنَّا تطيَّرنا بِكُم لئِن لَمْ تَنْتَهُوا لنَرْجُمَنَّكُم وَ لَيَمَسَّنَّكُم مِنَّا عذابٌ أليم» (ياسين /18ـ16) [وتیان: پەروەردگارمان ئاگای لێیەتی که بێگومان ئێمه بۆ لای ئێوه نێرراوین. ئێمەش بێجگه له راگه-یاندنێکی روون، هیچی ترمان له سەر نییه. وتیان: بێگومان ئێمه ئێوه به شووم و نەگبەتی دەزانین، بێگومان ئەگەر دەست هەڵنەگرن حەتمەن بەردبارانتان دەکەین، بێگومان له لای ئێمەشەوه سزای بەژانتان پێدەگا.]
که بڕوانینه ژیانی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) ده‌بینین که سازان و نه‌رم و نیانی له پێوه‌ندییه‌کانی ناوخۆیی و ده‌ره‌وه‌ی تا چ ڕاده‌یه‌ک گرینگی هه‌بووه و هه‌ر ئه‌وه‌ش هۆکاری سه‌ره‌کی له سه‌رکه‌وتنی بانگه‌واز و ڕاگه‌یاندنی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) بۆ دروست کردنی کۆمه‌ڵگایه‌کی پڕ له ئاسایش و ئارامی بوو.
شتێكی ئاشكرایه‌ یادكردنه‌وه‌ی له‌دایك بوونی پێغه‌مبه‌ر [درودی خوای لێبێ] له‌سه‌رده‌می هاوه‌ڵان [الصحابه‌] و شوێن كه‌وتوانی ئه‌وان [التابعین] دا نه‌بووه‌و نه‌كراوه‌، هه‌ربۆیه‌ به‌شێك له‌زانایان به‌ داهێنراو [بدعة‌] ی ده‌زانن و ئه‌و یادكردنه‌وه‌یه‌ به‌شه‌رعی نازانن، به‌شه‌كه‌ی تری زانایانیش پێیان وایه‌ ئه‌و یادو بۆنانه‌ ده‌كه‌ونه‌ به‌شی هه‌ڵس و كه‌وته‌كان[معاملات] ه‌وه‌، بۆیه‌ داهێنان و یادكرنه‌وه‌ی به‌ كارێكی باش و ڕه‌وا ده‌زانن، دیاره‌ ئێمه‌ لێره‌دا نامانه‌وێ له‌و لایه‌نه‌ بكۆڵینه‌وه‌ چونكه‌ بابه‌تێكی فراوان و سه‌ربه‌خۆیه‌، به‌شی هه‌ره‌ زۆری موسلمانانی ئێستاش به‌ره‌وای ده‌زانن و نیمچه‌ یه‌كده‌
Syndicate content