عنوان تاریخ
هەشت ڕێکاری گەیشتن بە هیوا و ئاشتی
(نائۆمی درو) (ترجمه: وه‌رگێڕان لە فارسییه‌وه‌: هاشم زوورئاوەر)
1395/08/12
دوایین نوێنەری دوایین نەریت
ڕەھبەر مەحموودزادە
1395/08/10
کۆچ کردن له مه‌ککه‌ی نه‌فسه‌وه‌ به‌ره‌و مه‌دینه‌ی ڕۆح
(مامۆستا عه‌بدوڵڵا عه‌لیپور)
1395/08/02
مێژووی قوربانی
(مامۆستا عەبدوڵڵا عەلیپوور)
1395/07/12
یه‌كه‌م كۆنگره‌ی ناوچه‌یی مامۆستا هێمن له‌ مه‌هاباد به‌ڕێوه‌ چوو
1395/07/06
ئیسماعیلی تۆ كییه؟
(ئیدریس ئیبڕاهیم نه‌ژاد)
1395/06/21
فەزڵ و گەورەیی دە ڕۆژی یەکەمی مانگی ذي الحجة (نۆمینەی حاجیان)
1395/06/18
«بۆ کاکه ئه‌وراز»
(جه‌هانگیر بابایی)
1395/06/14
یادێک لە نامی (مامۆستا مەلا عەبدولکەریمی مودەڕڕیس)
(ھاشم زوورئاوەر)
1395/06/09
شەڕ لە ئیسلامدا، هۆکار و ئامانجەکانی
(راغب السرجاني) (ترجمه: هاشم زوورئاوەر)
1395/05/26
كودەتاكەی توركیا: كێشەی بەپێوەر نەكردنی دیموكراسی و بەرژەوەندی یە نەتەوەییەكان لە لایەنگریدا
(ئەبوبەکر کاروانی)
1395/05/04
هۆکارەکانی سەرنەکەوتنی کودتاکەی تورکیا
(فراس ابوالهلال) (ترجمه: هاشم زوورئاوەر)
1395/04/30
به‌ره‌و چاكه‌ و چاكه‌كاری هه‌نگاو هه‌ڵێننه‌وه‌
(عبدالمحسن البدر) (ترجمه: کلسووم حەسەن زادە)
1395/04/01
چۆن بنه‌ماڵه‌یه‌كی شیاوی ڕه‌مه‌زانمان هه‌بێت؟
(دكتۆر خالید سه‌عد نه‌ججار) (ترجمه: کولسووم حەسەن زادە)
1395/03/21
یادێک لە شێخ سەعیدی پیران
1395/03/10
چاوپێكه‌وتنی تایبه‌ت له‌گه‌ڵ مامۆستا ئه‌بوبه‌كر كاروانی سه‌باره‌ت به‌ كۆنگره‌ی حه‌وته‌می یه‌كگر‌تووی ئیسلامی كوردستان
یه‌حیا سۆهرابی
1395/03/08
چۆن متمانە بە خودى خۆت بەدەست دەهێنیت؟؟؟
(خوشكه مروة)
1395/03/03
ڕاگه‌یه‌نراوه‌ی نوێی جیهانی خێزانی
(بەشی کوردی ماڵپەری ئیسلاح)
1395/02/14
داعش به چ شێوازێك له‌ ناوچه‌دا دزه‌ ده‌كات و به‌ چ شێوازێك ده‌بێ شه‌ڕی له‌گه‌ڵ بكرێت؟
(ڕاشد غەنوشی) (ترجمه: کلسووم حەسەن‌زادە)
1395/01/22
بدیع الزمان شێخ سەعید نوورسی
(بەشی کوردی ماڵپەڕی ئیسلاح)
1395/01/08
میانڕەوبوون كارێكی سەختە نەك قسەیەكی خۆش! (به‌شی یەکەم)
(قانع خورشید)
1394/12/25
ڕووداوێکی سه‌رنجڕاکێش له‌ عه‌قڵانییه‌تی سیاسیی به‌شێک له‌ ئه‌هلی سووننه‌تی وڵات؛ تێپه‌ڕبوون له‌ ده‌نگی ڕه‌ها به‌ ڕێفۆرمخوازه‌کان
(عەبدولوەھاب شەھلی بۆڕ) (ترجمه: ھاشم زوورئاوه‌ر)
1394/12/16
ڕه‌نگدانه‌وه‌ی که‌سایه‌تیی مه‌لا مسته‌فای بارزانی له‌بیره‌وه‌ری که‌سایه‌تییه‌کانی سیاسیی و ڕۆژنامه‌وانی و ئه‌ده‌بیدا
(هاشم زوورئاوه‌ر)
1394/12/09
خوێندنەوەی باوی ئایین و ئەركی ڕۆشنبیرانی
(سەلمان نادر)
1394/11/15
ڕێزی دایک و باب
(کلسووم حه‌سه‌ن زادە)
1394/10/26
سه‌ردانێك له‌ مامۆستا ئه‌بووبه‌کر حه‌سه‌ن زاده
(جه‌لیل به‌هرامی نیا)
1394/10/20
خاڵی خۆشەویستم کێ بوو؟
(کلسووم حەسەن زادە)
1394/10/18
مامۆستا مه‌حموودیان: هۆکاری سه‌ره‌کی گرفته‌کانی زانایانی کوردستان «نه‌بوونی سه‌رچاوه‌»یه‌
(وتووێژ: مامۆستا که‌ریم تاران) (ترجمه: بەشی کوردی ئیسلاح وێب)
1394/10/02
ئەخلاقی عیرفانی
(شادان تالیب)
1394/09/23
ئازاد بوونی شه‌نگاڵ پیرۆز بێت؛ بەڵام ...
(ماجید ئه‌حمه‌دیانی _ سه‌قز) (ترجمه: بەشی کوردی ئیسلاح وێب)
1394/09/03
دایکێک لە پێوەندی لە مەڕ ڕووداوەکانی ئەم دواییانەی جیهان دەیگووت: من لە داخی ئەو بێ سۆزی و نامیهرەبانییەی کە هەنوکە جیهانی داگرتووە، گێژ و وێژ و سەرسووڕماوم. هەست بەوە دەکەم کە بڕستی ئەنجامدانی هیچ ئیش و کارێکم نییە و ئەم جیهانە لە دۆخی گۆڕان و شەڕ و ئاژاوە دایە. زۆربەی ئێمە دوای خوێندنی وتارێک یان بیستنی هەواڵێک ئەو شێوە هەستەمان تاقی کردۆتەوە.
پاییزێکم گەیوەتێ ژینم گەڵاڕێزان دەکا وەرزی پیریم سارد و سڕ هاتووە لە پاییزان دەکا هەرچی بوو چوو تازە، تەنیا ئەو گرێیەم ماوە من ئێستە دڵ زۆرتر پەلەی دیداری ئازیزان دەکا
له ڕاستی‌دا باس کردن له کۆچی پێغه‌مبه‌ری خوا(د.خ) له مه‌ککه‌وه‌ بۆ مه‌دینه‌، قسه‌ و باسێکی زۆری لێ کراوه‌. ده‌کرێ بۆ تاوتوێ کردنی ئه‌و باسه‌ گرینگه‌ له‌ دوو خاڵی جیاوازدا سه‌یری بکه‌ین. یه‌که‌م: وه‌کو پێغه‌مبه‌ری خوا(د.خ) که خوای گه‌وره‌ به‌ وه‌حی پشتیوانی لێ کردووه‌. دووهه‌م: بواری مرۆڤ بوونی خۆشه‌ویستی خوا. ئێمه‌ لێره‌دا تیشک ده‌خه‌ینه‌ سه‌ر بواری مرۆڤ بوونی پێغه‌مبه‌ر که وه‌ک سه‌رکرده‌ی کۆچ بوو بۆ پێکهێنان و بنیاتنانی ده‌سه‌ڵاتێکی نوێ، له‌ نێو دورگه‌ی عه‌ڕه‌بی‌دا و پاشان گه‌وره‌ بوونی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ که زۆربه‌ی جیهان بگرێته‌وه‌.
به‌ نێوی خوای گه‌وره‌ و بێ‌هاوتا مه‌دح و سه‌نا و شوكرانه‌ بۆ خوای گه‌وره‌، كه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ لایه‌قی خوایه‌تی. سه‌لات و سه‌لام له‌سه‌ر پێغه‌مبه‌ر، كه‌ بۆ ئێمه‌ پێشه‌وایه‌، ڕه‌حمه‌ت و ڕه‌زای خوا له‌ ئاڵ و ئه‌سحابی هه‌تا ڕۆژی دوایی. مێژووی قوربانی كردن سه‌رچاوه‌‌كه‌ی بۆ كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌؟ چه‌مكی قوربانی كردن به‌ مانای چییه‌؟ بۆ تاوتوێ كردنی ئه‌م بابه‌ته‌ ده‌بێ بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ قوڕئان و مێژوو، هیوادارم به‌ باشی بتوانم باسی لێ بكه‌م.
یه‌كه‌م كۆنگره‌ی ناوچه‌یی مامۆستا هێمن (سه‌ید موحه‌ممه‌د ئه‌مین شه‌یخول ئیسلام) له‌ ڕۆژی پێنج شه‌ممه‌ 1ی ڕه‌زبه‌ری 95، له‌ تالاری وه‌حده‌تی مه‌هاباد به‌ڕێوه‌ چوو. به‌پێی ڕاپۆرتی پێگه‌ی هه‌واڵنێری ئیسلاح، یه‌كه‌مین كۆنگره‌ی یه‌ك‌ڕۆژه‌ی ناوچه‌یی مامۆستا هێمن (سه‌ید موحه‌ممه‌د ئه‌مین شێخولئیسلام) شاعیری سابڵاغی (1300-1365 ه.ش) ڕۆژی پێنج‌شه‌ممه‌، 1ی ڕه‌زبه‌ری ساڵی 95، له‌ هۆڵی وه‌حده‌تی مه‌هاباد به‌ڕێوه‌ چوو. ئه‌و كۆنگره‌یه‌ به‌ ئاماده‌ بوونی میوانانێك له‌ پارێزگای كرماشان، ئیلام، كوردستان، لۆرستان، مازه‌نده‌ران و ئازه‌ربایجانی ڕۆژئاوا به‌ڕێوه‌ چوو.
ژیان جووڵه‌یه‌كی دووپات و چه‌ندپاته‌یه، خول خواردنه به ده‌وری خۆت و هات و چوونێكی یه‌ك له دوای یه‌كه،كاری سه‌ره‌كی پیربوونه و ده‌ره‌نجامی سه‌ره‌كیش مردن و نه‌مانه، رۆژ پێشه‌كییه‌كه‌ بۆ شه‌و و شه‌و پێشه‌كییه‌كه بۆ رۆژ، هه‌ر دێت گوریسی ته‌مه‌ن باریكتر ده‌بێته‌وه‌ و كورت تر، تا سه‌ره‌نجام مه‌رگ به‌رۆكمان پێ ده‌گرێت و هه‌موو ره‌نج و ئازار و تێكۆشان و چاوه‌ڕوانییه‌كان دواپه‌رده‌ی خۆیان نمایش ده‌كه‌ن و كاتژمێری ته‌مه‌ن راده‌وه‌ستێ.
خوای گەورە بە فەزڵی خۆی هەندێك کات و کرداری داناوە کە دەبێتە مایەی بەرەکەت و زیادبوونی چاکەکانمان، جا لەو کاتە موبارەکانە (دە ڕۆژی یەکەمی مانگی حاجیانە (ذي الحجة). بەڵگە لەسەر فەزڵ و گەورەیی ئەم دە ڕۆژە: 1ـ خوای گەورە لە قورئاندا سوێندی پێ خواردووە: (والفجر، ولیالٍ عشر) الفجر:١-٢ ابن کثیر (ڕەحمەتی خوای لێ بێت) فەرموویەتی: مەبەست لەو دە ڕۆژەی مانگی ذي الحجةیە. 2ـ هەروەها خوای گەورە فەرموویەتی: (وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ) الحج:٢٨ واتە: بۆی یادی خوا بکەن لە ڕۆژانێکی دیاریکراودا (کە دە ڕۆی مانگی حاجیانە) 3ـ پێغەمبەری خوا (صلی الله علیه وسلم) فەرموویەتی:
ئه‌گه‌ر سه‌د جار بم‌خه‌یه خوار خۆ بنوێنی و بکه‌ی مۆڕه بێی و بڕۆی به له‌نجه‌و لار ده‌دان گڕکه‌ی وه‌ک گورگی هار قه‌ت ناتوانی ڕووحی سه‌رکێشی کوردانه‌م بکه‌ی ئاوسار هۆی به‌فرو سه‌هۆڵ! گوێم بۆ بگره! نه‌ت ناسیوم منم چڵه نه‌مامی پێگه‌یشتوی گه‌لی هه‌ژار لێت ناترسم نه له سه‌رمات نه له سه‌هۆڵ! نه به‌سته‌ڵه‌ک و شیوو دۆڵ! واده‌زانی به چه‌ن ڕنوو و گرمه و هه‌را و کۆڵێک به‌فرو گه‌رده‌لوولێک! زه‌نده‌قم چوو! له‌ تۆڕت دام خستووتمه ناو به‌ند و قه‌فه‌س! نانا نه‌ت ناسیوم! تێم ڕامێنه ئاسکی شاخم خاسه‌که‌وم من داربه‌ڕووم من قه‌ندیلم کوا له خوێنم دایه بوونه دیلم؟!
۸ی خه‌رمانان ساڵڕۆژی کۆچی دوایی زانای گه‌وره‌ی کورد مامۆستا مه‌لا عه‌بدولکه‌ریمی موده‌ڕڕه‌سه‌ که‌ به‌ شاهیدی هه‌موو ئه‌دیب و مێژووناس و زانایانی ئایینی خزمه‌تێکی بێ وێنه‌ی به‌ ئایینی پیرۆزی ئیسلام و زمان و شێعر و ئه‌ده‌بی کوردی کردووه‌ که‌ مێژووی ئه‌ده‌بی کوردیش به‌ شانازییه‌وه‌ خزمه‌ته‌کانی تۆمار کردووه‌، یه‌کێک له‌و شاعیر و ئه‌دیبه‌ نیشتمانپه‌روه‌رانه‌ی که‌ زیاتر له‌ هه‌موو گه‌وره‌پیاوانی کورد به‌ شانازییه‌وه‌ که‌وتۆته‌ ژێرکاریگه‌ری خزمه‌ته‌کانی مامۆستا مه‌لا عه‌بدولکه‌ریمی موده‌ڕڕه‌س، سه‌ید محه‌ممه‌دئه‌مینی شێخه‌لئیسلامی موکری ناسراو به‌ هێمنی موکریانییه‌ که‌ له‌ سه‌ره‌تای دیوانی ناڵی به‌م
هۆکار و ڕاستییەکانی شەڕکردن لە ئیسلامدا ئایینی پیرۆزی ئیسلام لە سەر بنەمای سوڵح و ئاشتیخوازی دامەزراوە و پێغەمبەر(د-خ) وەکوو مامۆستایەک یارانی خۆی پەروەردە دەکرد و ڕێنوێنی دەکردن و دەیفەرموو: «لا تَتَمَنَّوا لِقاءَ العَدُوِّ، وسَلُوا اللّه العافِیة» هیوای بەرەوڕووبوون لە گەڵ دوژمنتان نەبێ و داوای ئاسایش و هێمنی لە خوای مەزن بکەن.
هەر هێندەی هەوڵی كودەتای سەربازی لە توركیا دەستی پێكرد، هەندێ كەس و ناوەند لە باشور، دەستیانكرد بە هەلهەلە كێشان و خۆشحاڵی دەربڕین و باسكردن لە قۆناغی پاش ئۆ‌ردۆگان، هێرشێكی زۆریش كرایە سەر هەموو ئەوانەی دژ بە كودەتاكە هەڵوێستیان دەربڕی و پێیان وابوو دژ بە سەرەتاكانی دیموكراسی و بەرژەوەندی یەكانی كوردی باشور و باكورە. ئەوەی لە نوسین و هەڵوێست دەربڕینەكاندا جێگای سەرنج بوو نا نیشتمانی بوونی لێكدانەوەكان و خوێندنەوەی رووداوەكە بوو لە دەلاقەیەكی حیزبی و ئایدۆلۆژی تەسكەوه،‌ هەڵوێستگرتن و پشتگیری كودەتا بوو، لە روانگەی ئەو بەرەبەندی و ململانێ حیزبی یە نەزۆك و بێ بەرهەمەی لە باشوردا هەیە.
هەنوکە بـە دڵنیاییەوە دەتوانین بەو ڕاستییە بگەین کە کودتای نیزامی لە تورکیا تووشی شکست هاتووە؛ هەرچەند کە تا ئێستا هێندێک لە گروپەکانی کودتاچی لە هێندێک لە ناوچەکانی تورکیا و ناوەندەکانی هەستیار بۆ پێشگرتن لەو شکستە خۆڕاگری نیشان دەدەن. بۆچی کودتاکە سەرکەوتوو نەبوو؟ گرینگترین هۆکاری ئەو شکستە چ بوو؟
ترمێزی و ئیبنی ماجه‌ له‌ ئه‌بوو هوڕه‌یڕه‌وه‌ ده‌گێڕنه‌وه‌ كه پێغه‌مبه‌ری خوا(دروودی خوای بێت) فه‌رموویه‌تی: «إِذَا أَوَّلُ لَیلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضَانَ صُفِّدَت الشَّیَاطِینُ وَ مَرَدَةُ الجِنَّ، وَ غُلِّقَت أَبوَابُ الجَنَّةِ فَلَم یُغلَق مِنهَا بَابٌ، وَ فُتِّحَت أَبوَابُ الجَنَّةِ فَلَم یُغلَق مِنهَا بَابٌ، وَ یُنَادِی مُنَادٍ یَا بَاغِی الخَیرِ أَقبِل وَ یَا بَاغِی الشَّرِّ أَقصِر، وَ للهِ عُتُقآءُ مِن النَّارِ وَ ذَلِکَ کُلُّ لَیلَةٍ» (ترمێزی و ئیبنی ماجه)
ڕه‌مه‌زان میوانێكی به‌رز و به‌ڕێز و مانگێكی زۆر ئازیز و خۆشه‌ویسته‌ كه هه‌ڵه‌كانی پێشووی تێدا قه‌ره‌بوو ده‌بێته‌وه‌ و شنه‌باكانی ڕه‌حمه‌ت و سۆزی خوای تێدا هه‌ڵده‌كرێن. بنه‌ماڵه‌‌یه‌كی موسوڵمان له‌و مانگه‌دا، له‌ دۆخێكی پڕاوپڕ له‌ ئیمان و پارێزگاری ژیان به‌سه‌ر ده‌بات. ئه‌و مانگه‌ زۆرێك له‌ بایه‌خ و ئاكاره ‌به‌رز و جوان و هه‌سته‌كانی پڕ له‌ سۆزی كه له‌ گه‌رمه‌ی ژیان‌دا له‌ده‌ستمان داون، بۆمان ده‌گه‌ڕێنیته‌وه‌. بۆیه‌ شیاوی خۆیه‌تی كه زۆر گرینگی بده‌ینه‌ ئه‌و مانگه‌ پیرۆزه‌ و بایه‌خی تایبه‌تی پێ بده‌ین و بیكه‌ین به‌ مانگی به‌ندایه‌تی و نوێ بوونه‌وه، نه‌ك مانگی خواردن و تێك‌شكان.
شێخ سه‌عید پیران یه‌کێک له‌ رێبه‌رانی کورد له‌لایه‌ن حکومه‌تی ئه‌و کاته‌ی تورکیا له‌گه‌ڵ (47) هاورێی،91 ساڵ بەر لە ئێستا لە سێدارە دران. شێخ سه‌عید پیران له‌ ساڵی 1865 له‌ هه‌رێمی ''پاڵۆ'' ی سه‌ر به‌ شاری ئه‌لعه‌زیز له‌ دایک ده‌بێت. شێخ عه‌لی سپتی باپیری شێخ سه‌عید له‌ ساڵانی دوای سه‌ده‌ی 18 له‌ شاری ئامه‌ده‌وه‌ به‌ره‌و هه‌رێمی پاڵۆ کۆچ ده‌کات. دواتر شێخ مه‌حمود باوکی شێخ سه‌عید بۆ بژێوی ژیانی روو له‌ هه‌رێمی ''خنس'' ی شاری ئه‌رزروم ده‌کات .
-كۆنگره‌ی ئه‌م جاره‌ی یه‌كگرتوو چۆن ده‌بینن؟ ئه‌م ڕووداوه‌ چ تایبه‌تمه‌ندییه‌كی له‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ كۆنگره‌ی پێشوو هه‌یه‌؟ تایبه‌تمه‌ندی ئه‌م كۆنگره‌ به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ كۆنگره‌كانی پێشوو له‌م خا‌ڵا‌نه‌ی خواره‌وه‌دا ده‌بینم: 1. هاتنه‌وه‌ی دوباره‌ی مامۆستا سه‌لاحه‌ددین موحه‌ممه‌د به‌هائه‌ددین؛ ئه‌مینداری پێشوو، بۆ ناو كێ‌بڕكێ و پۆستی ئه‌میندارێتی. 2. گرێدانی له‌ دوای چوار ساڵ هه‌ڵكشان و داكشانی سیاسی له‌ هه‌رێمی كوردستان‌دا، كه‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی به‌سه‌ر ناوخۆی یه‌كگرتوودا هه‌بووه‌.
متمانە بوون بە خود رێگەى سەركەوتن لە ژیاندا مسۆگەر دەكات،كەوتنە ژێر بارى هەستى سلبى و ڕاڕایى و دڵنیانەبوون سەرەتاى دەست كردنە بە فەشەل هێنان و بەزایە چوونى زۆر لەو ووزەیەى كە هەیە و بەهەدەر چوونى بەهۆى نەزانین و دەرك پێنەكردنى ئەو توانایەى كە خواى گەورە پێى بەخشیوە،ئەگەر ئیستغلالى ئەو ساتانەى بكردایە ئەیتوانى زۆر شت بەرهەم بهێنێت.....
«كۆنفڕانسی جیهانی ڕاگه‌یه‌نڕاوه‌ی بنه‌ماڵه» له‌ دوایین دانیشتنی‌دا، كه له‌ به‌یانی ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی 6ی ئاوریلی 2016ی زایینی له شاری ئیستانبوڵی توركیا به‌ڕێوه‌ چوو، به‌ڵێننامه‌یه‌كی نێونه‌ته‌وه‌یی، به‌ مه‌به‌ستی جێگری به‌ڵێننامه‌ی «سیداو»، په‌سند كرد. كه كاردانه‌وه و ناڕه‌زایه‌تی به‌ربڵاوی له‌ ئاستی نێونه‌ته‌وه‌ و جیهانی‌دا لێكه‌وته‌وه‌. به‌ڕێوبه‌رانی كۆنفڕانسی بنه‌ماڵه‌ له‌ توركیا، جه‌ختیان كرد كه چه‌ند ڕوونووسێك له‌ به‌ڵێننامه‌كه‌ی خۆیان بۆ ڕێكخراوه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی، ڕێكخراوه‌ی ها‌وكارییه‌كانی ئیسلامی، وڵاتان و ڕێكخراوه‌كانی چالاكی له‌ ئاستی جیهانی‌دا بنێرن.
ئیسلامی (داعش) سه‌رلێشێواویه‌كی دوو لایه‌نه‌ی نێوان دیكتاتۆڕی و زێده‌ڕۆیی ده‌خاته‌ ڕوو. وڵاتانێكی زۆر له‌گه‌ڵ ئه‌و پرسیاره ڕووبه‌ڕوون كه‌ چۆن به‌ره‌نگاری گروپه‌كانی وه‌ك داعش ببنه‌وه‌. به‌ڵام سه‌لمێنراوه كه‌ جه‌خت له‌سه‌ر به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی سه‌ربازی، بێ‌ئاكامه‌.
سەعید نوورسی ناسراو بە بدیع الزمان (٥ی کانوونی دووەمی (مارت) ١٨٧٨ – ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠) زانا و فەیلەسووفی گەورەی ئایینی ئیسلام و نووسەری سەرجەمی پەیامەکانی نوور و مامۆستای کۆمەڵەی نوور بوو. لە سەردەمی خۆیدا و لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا زانایانی ئایینی ئەو کاتە نازناوی بدیع الزمانیان (واتە زانای سەردەم) لێناوە.
هەرچۆن لەوەتەی دنیا دنیایە زۆربەی ئادەمیزادەكان دەم لە مرۆڤبوون و ویژدان و بەزەیی و وەفاداری و عەدالەتخوازی دەكوتن، بەم ئیدیعا و بانگەشەیەی خۆیشیان كەیفخۆش و شادمان دەبن، هەرئاوەهایش زۆربەی دیندارانی ئێستای دنیا لافی میانڕەوبوون لـێ‌ دەدەن و باڵی پێوە بادەدەن. چون میانڕەویێتی، ئەگەر بە مانای (الوسطية)ی زمانی عەرەبی وەریگرین، دەكاتەوە ئایینی ڕاستەقینە و بەرنامەی دروست و تەواوی خوای تاقانە.
1.له‌و کاته‌ی که‌ کێبه‌رکێی ده‌سه‌ڵات ، نێوان دوو باڵی ناسراو به‌ ڕێفۆرمخواز و پاوانخواز ته‌شه‌نه‌ی سه‌ند، ده‌نگی ئه‌هلی سووننه‌ت له‌ ململانێی هه‌ڵبژاردنه‌کانی نێوان ئه‌و دوو باڵه‌دا جێگه‌ و شوێنی چاره‌نووس خولقێنی په‌یدا کرد و ئه‌و به‌شه‌ له‌ خه‌ڵکی ئێران بوون به‌ سه‌وه‌ته‌ی ده‌نگی تا ڕاده‌یه‌ک سه‌لمێنراو بۆ ڕێفۆرمخوازه‌کان که‌ ئه‌گه‌ر ده‌نگی ئه‌وان نه‌بوایه‌، بێ گومان ڕوحانی ئه‌مڕۆ سه‌رۆک کۆمار نه‌ده‌بوو.
به‌بۆنه‌ی 9ی ڕه‌شه‌مه‌ساڵوه‌گه‌ڕی کۆچی دوایی ئه‌و نه‌مره‌دا.
ئەگەر وەك گریمانەیەك بۆ ڕۆشنبیر ئەو گریمانەیە قەبوڵ بكەین بۆ ڕۆشنبیری كە بریتیە لە هەوڵدان بۆ كەشفی حەقیەت و لابردنی ئازار و ڕەنج و مەینەتیەكان مرۆڤایەتی ئەوا دەتوانین لە دوو قەیران خۆرمان ڕزگار بكەین هەم لە بێ تیۆری و بێ سەروبەری ڕۆشنبیری ڕزگارمان دەبێت هەم دەتوانین ئامانج بۆ ڕۆشبیر دیاری بكەین لە ڕوانگەی ئەو ئامانجەوە ئەركی ڕۆشنبیرانی ئایینی دیاری بكەین، ئالیرەشەوە دەتوانین بڵێین ئەركی ڕۆشنبیرانی ئایینی بریتیە لە كەشفی حەقیقەت و جەوهەرە وون و ئاشكرا نەبوەكانی ئایین و پێشكەش كردنی بە كۆمەڵگا وەك بەشێك لە حەقیقەت و تێڕوانی مرۆییانە بۆ دۆزینەوەی حەقیقەت، سازگار كردنەوەی ئایین و تەفسیری ئایینی ب
یه‌کێک له‌و بابه‌تانه‌ی که خوای گه‌وره گرینگی زۆری پێداوه، ڕێزنان له دایک و بابه. هه‌ر بۆیه له چه‌ندین ئایه‌ت له قورئانی پیرۆزدا ڕێزنان له دایک و باب به‌دوای بانگه‌وازی بۆ خوا په‌رستیدا هاتووه. هه‌ر وه‌ک له ئایه‌تی 23 سوڕه‌تی ئه‌سرادا ده‌فه‌رموێت: «وَ قَضی رَبُّکَ اَلَّا تَعبُدُوا إِلَّا إِیِّاهُ وَ بِالوالِدَینِ إِحساناً إِمَّا یَبلُغَنَّ عِندَکَ الکِبَرَ أَ حَدُهُما أَو کِلاهُما فَلا تَقُل لَهُما أُفِّ وَلا تَنهَرهُما وَ قُل لَهُما قَولاً کَرِیماً» (الاسراء/23)
ئێواره‌ی ڕۆژی دوشه‌ممه‌ ده‌رفه‌تێک ڕێک که‌وت و له سنه وێڕای مامۆستا ئه‌حمه‌د به‌هرامی و مامۆستا عه‌بدولعه‌زیز سه‌لیمی سه‌ردانی مامۆستا ئه‌بووبه‌کر حه‌سه‌ن زاده، نووسه‌ر و وه‌رگێڕی بواری ئایینیمان کرد؛ مامۆستا ئه‌بووبه‌کر له‌و تاقمه‌ که‌سانه‌یه‌ که بینینه‌که‌ی بۆم بوو به هۆی دڵخۆشی و هه‌ڵبه‌ت ڕاچڵه‌کێنه‌ر بوو؛ وته‌ پڕ له مێهر و خۆشه‌ویستێکه‌ی ده‌چێته‌ ناو دڵ و هه‌ستێک له جنسی خۆشی و شه‌رم لاده‌بات؛ كه‌ گوێ له قسه‌كانی ده‌گری وا ده‌چیته‌ ناو وته‌کانی که هۆش و مێشکت له ده‌ست ده‌ده‌ی و له ناویدا نوقم ده‌بیت، نوقم بوونێك له بیرکردنه‌وه‌ و سه‌رسوڕمان تێکه‌ڵ به ئاواتخوازی و تاسه‌!
هەر لەو کاتەی کە چاوم کردەوە و کەساکانی دەورووبەرم ناسین، جگە لە دەستی میهرەبانی دایک و بابی دڵسۆزم، دەستێکی تریش بەردەوام لەسەر سەرم بوو، دەستێکی میهرەبان پڕ لە سۆز و خۆشەویستی کە پڕ بە دڵ ئارامی پێ دەبەخشیم، دەستێکی میهرەبان کە وەک چیایەکی بەرز و ڕاوەستاو لە پشتم بوو, لە هەمبەر کێشە و گرفتی ژیان، کۆڵەکە بوو لە ژیانمدا. ئەو دەستە سۆزدارەی کە بە هێزەوە لەسەر شانمی دادەنا و فێری وانەی ژیانی دەکردم، فێری خۆشەویستی و مرۆڤ دۆستی دەکردم … ئەو دەستە, دەستی میهرەبان و دڵسۆزی خاڵە جەلیلم بوو.
ئاماژه‌: مامۆستا سه‌ید موسته‌فا مه‌حموودیان له‌ مامۆستایانی به‌ناوبانگی وانه‌بێژی زانستییه‌کانی ئایینی، شاعیر، نووسه‌ر، وه‌رگێڕ و موفتی فیقهی ئیمام شافعی له‌ ناوچه‌ی کوردستانی ئازه‌ربایجانی ڕۆژئاوایه‌ که‌ تا ئێستا ده‌یان خوێندکاری زانستی ئایینی له‌ خزمه‌تیدا شاگرد بوون و له‌ زانست و زانیاری ئه‌و پیاوه‌ مه‌زنه‌ به‌هره‌یان وه‌رگرتووه‌. ئه‌و جگه‌ له‌ ئیجازه‌نامه‌ی سوننه‌تی وانه‌بێژی و فتواده‌ری، خاوه‌ن زانستنامه‌ی ماستیری فیقهی شافعی له‌ زانکۆ تارانه‌.
باسكردن لە كایە ئەخلاقیەكان تولە ڕێی زۆرمان بۆ پێش دەهێنێت، كەدواجار هەموو ئەم ڕێگایانەش پێمان دەڵێن (ئەخلاق) هیندەی ئاوو هەوا گرنگە بۆ ژیان و بەتایبەت ئەم سەردمە كە خودی ئینسانیەت بۆتە شتێكی دەگمەن، نەخوازە بابەتێكی وەك (ئەخلاق). بۆیە كاتێ دەمانەویت لە بارەیەوە شتی بزانین چەندین جۆرو قوتابخانە لە پشت ئەم كایە مەزنەوە خۆی قوت دەكاتەوە، لێرەدا باس لە یەكێك لە جۆرەكانی ئەخلاق دەكەین ئەویش ئەخلاقی عیرفانیە، كە زۆرجار وەك تەواوكاری ئەخلاقە دینیەكان و زۆر جاریش وەك پێشینەی ئەخلاقی پێغەمبەرانە خۆی نمایدە دەكات..
جارێکی تر به‌رخۆدان و له‌ خۆبوورده‌یی، گیان به‌خت کردن، هاودڵی و هاوده‌نگی و له‌ گشتیان گرینگتر دیار بوونی ئامانج (به‌رگری له‌ سته‌م لێکراو و ڕزگار کردنی له‌ده‌ست سته‌مکار) وه‌لآمی خۆی وه‌رگرته‌وه‌ و بزه‌ و پێکه‌نینی خسته‌ سه‌ر لێوی جوامێران و ئازادی خوازان و ئاشتی خوازان. شنگاڵ ئازاد کرا. ئازادی شنگاڵ له‌ ئاکامی خۆڕاگری و له‌ خۆبوورده‌یی پیاوانێکی ئازا و دلێر و شێره‌ژنانێکی گیان به‌خش هاته‌ دی، ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ جگه‌ له‌ ئاره‌قه‌ی نیشتمان و پاراستنی خاک و ئاوی زێدیان و به‌ بێ به‌رچاوگرتنی هه‌ر جۆره‌ لایه‌نگری ئایینی، ئایینزایی و ڕه‌چه‌ڵه‌کی ئامانج و مه‌به‌ستێکی تریان نه‌بوو.
Syndicate content