عنوان تاریخ
دەستدرێژی بۆسەر ماف و ئازادی لە ڕیزی تاوانە گەورەكاندایە
(دكتۆر عەلی قەرەداغی)
1397/09/22
جارێكیتر كوشتنی ئایینگۆڕ (موڕتەد)
(عومەر عەلی غەفوور)/بەشی دووهەم و کۆتایی
1397/09/21
باڵوێزی ئاشتی
(ئەحمەد عەبباسی)/سۆزێک بۆ پێشەوای مرۆڤایەتی
1397/09/06
جارێكی تر كوشتنی ئایینگۆڕ (موڕتەد)
(عومەر عەلی غەفوور)/بەشی یەکەم(1-2)
1397/08/24
بۆچی کوشتنی جەمال خاشقچی هەموو جیهان دەهەژێنێت کەچی کوشتنی هەزاران یەمەنی هیچ کاردانەوەیەکی ئەوتۆی لێناکەوێتەوە؟
(د. نەوشیروان حوسێن سەعید ‌)
1397/08/22
مەلا کەریمی شاریکەندی لە قووڵایی ئەندێشەکانیڕا‌
(ناسر عەلیار)لادانی تەمومژ لەسەر کەسایەتی و بیر و باوەڕی مامۆستا مەلا کەریمی شاریکەندی/ بەشی دووهەم و کۆتایی
1397/08/19
ژیان چییە ... ؟
(سوارە ئیلخانیزادە (١٩٣٧-١٩٧٦))
1397/08/14
شازادە و شاعیر
(حەمەسەعید حەسەن)خوێندوەیەک بۆ ڕۆمانی «شازادە و شاعیر»؛ سەبارەت بە ژیانی «نالی»
1397/08/07
مەلا کەریمی شاریکەندی لە قووڵایی ئەندێشەکانیڕا‌
(ناسر عەلیار)لادانی تەمومژ لەسەر کەسایەتی و بیر و باوەڕی مامۆستا مەلا کەریمی شاریکەندی/ بەشی یەکەم
1397/08/05
چاكسازی لە بواری پەروەردە و فێركردندا
(دکتۆر عەلی قەردەاغی)
1397/08/03
ئیسلام و بەهای ئازدی
(هاوژین عومەر)
1397/07/30
تاقەدار
هۆنراەی مامۆستا سووتاو
1397/07/29
ئایین و ئافرەت
(عه‌بدوڕه‌حمان سدیق)
1397/07/28
عائیشە لە تەمەنی 18 ساڵیدا هاوسەرگیری کردووە
(دکتۆر عومەر عەبدولعەزیز)
1397/07/26
دیاردەی مەرگی كتوپڕ لە نێوان زانست و ئیماندا
(عبدالدائم الكحيل)
1397/07/21
بەختەوەرترین مرۆڤ کێیە ...؟
(بەدیعوزەمان سەعیدى نوورسى)
1397/07/18
تاك سەرچاوەی چاكسازی و گۆڕانكارییە
(دكتۆر عەلی قەرەداغی)
1397/07/17
زەدەخەنە
1397/07/15
ئاوەز( بە عەڕەبی=فقە) چییە و ئاوەزمەند(بە عەڕەبی=فقیه)کێیە؟
(ئەحمەد عەباسی)
1397/07/13
ئاژه‌ڵان مه‌خلووقی جوانی خودان
(شێرکۆ مەحموود)//کورتەباسێک به بۆنەی 12ی ڕەزبەر(4ی ئۆکتۆبر)، ڕۆژی جیهانی ئاژەڵان//
1397/07/13
9ی ڕەزبەر؛ ساڵڕۆژی جیهانیی بەساڵاچووان
(عەبدوڕەحمان سدیق)
1397/07/09
ﺯﺍﻧﺎ(عالم) ﻟﻪ ڕﻭﺍﻧﮕﻪﯼ ﻗﻮﺭﺋﺎﻧﻪﻭﻩ
(مامۆستا ناسر سوبحانی)
1397/07/07
ئایا فره‌ژنی هه‌یه‌...؟ ئه‌گه‌رهه‌یه‌ چۆنه‌!؟
(شێرکو مەحموود)
1397/07/06
ئـــــــــــازادی پێش شەریعەت
(ڕاشد غەنووشی) (ترجمه: جەمیل عوسمان)
1397/07/02
بۆنی حوجرە و بۆنی تەمەنێکی درێژی خوێندن
وتووێژێکی تایبەت لەگەڵ حاجی مامۆستا مەلا ڕەشید بورهانی/ ئامادەکردن: عەبدوڵڵا عەلیپوور
1397/06/31
هەنگاوێک بۆ پاراستنی ژینگە
ئامادەکردن: هێمن عەبدوڵڵاپوور
1397/06/26
پێغەمبەر و یارانی
هۆنراوە: مامۆستا عەبدوڵڵا کەوڵۆسی
1397/06/21
کۆچ لە نێوان ئۆبژێكتیك و سەبجێكتیكدا
(چاوەڕێ نیعمەت-سۆران)
1397/06/20
خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ كتێبى «ده‌سه‌ڵاتى كه‌لتوورى زاڵ»
(نازم عه‌بدوڵڵا)
1397/06/16
جەژنانەیەک لە وانەکانی مامۆستا ناسر سوبحانی
بەشێک لە وانەکانى (قەدەر و قەزا، ناسر سوبحانى)، داڕشتنەوەى؛ عومەر عەبدولعەزیز
1397/05/31
ئەگەر سەیری قورئان بكەین دەبینین مرۆڤ وەك یەكێك لەبەڕێزترین دروستكراوەكانی خۆی سەیر دەكات و رێزێكی تایبەتی بۆ كەرامەت و ویست و عەقڵی دادەنێت، لەبەر ئەوە پارێزگاری لە سامان و كەرامەت و نەوەی مرۆڤ دەخاتە ڕیزی ئامانجە بەرزەكانی شەریعەت، بەڵام ئەگەر سەیری دید و تێڕوانینی مسوڵمانان بكەین، دەبینین لەم ڕووەوە زۆر بە ڕووكەشی سەیری ئەم مەسەلەیە دەكەن، بۆ نموونە چەمكی "دەستدرێژی بۆ سەر سامان" زۆربەی مسوڵمانان وای لێك دەدەنەوە كە ئەمە تایبەتە بەبردنی ماڵی بەرامبەرەكان بەتاڵان، واتە تەنها لەسنووری تایبەتی سامان و داراییدا لێكی دەدەنەوە، واتە تەنها زیان گەیاندنە بەبەرژەوەندیە تایبەتیەكانی مرۆڤ.
كوشتنی ئایینگۆڕ هیچ سەنه‌دێكی له‌ قورئاندا نییه‌.  یەكێك لەو حەد و سزایانەی که لەم سەردەمەدا زۆرترین مشتومڕی لەسەر كراوە و هێشتاش فیكری ئیسلامی كەمترین گۆڕانی لە تێگەیشتنیدا بەخۆوە دیوە، سزای ئاینگۆڕە (واتە مورتەد)، كە بریتییە لە كوشتن. ئەم حوكمە بەدرێژایی مێژووی ئیسلام لە سەرچاوە فیكری و فیقهییەكان و لە هزری زانایانی ئیسلامدا وەك حاشاهەڵنەگرێكی شەرعی ڕیشەی داكوتاوە.
عــەزیــزم نـــووری دیدەم ئەی پێشڕەوی خەبـاتـکـــار بـــۆ ڕاژەی ڕێـــبـــازەکــەت  کــاروانـیـان کــەوتـوونە کار تاڤگەی ئەویـنــی زوڵاڵــــت تێرئاو دەکا بــاخ و گــوڵـزار تۆی هەوێنی ژیـنــی بێ‌ژان بێ تۆ ماندوین و بریــنــدار هەزارانی وەکوو "عــەداس"
موسڵمان لە حوكمی ئیسلام بەرپرس نییە!! بەبێ ئیسلام شتێك نییە لە دنیادا بە ناوی موسڵمان یان ئیسلامی، جا ئیدی ئەو موسڵمانە لای تۆ لە هەر ئاستێكی "ئیسلامی ڕستەقینە"دا بێت و سەر بە چ مەزهەب و تایفە و گرووپێك بێ، چ تۆ پێت راست بێ یان درۆ... لەبەر ئەوە لە هەركوێ موسڵمان هەبوو، ئیسلامیش لەوێ هەیە، ئەوەی موسڵمان دەیكات، دوور یان نزیك، ئیسلام یان بە (فاعل) -وەك مەرجەع و ئیلهامبەخشی كاری موسڵمانەكە- یان بە (مفعول بیهی) –باجدانی ئەو كارەی موسڵمانەكە دەیكا- حزووری تێیدا هەیە... لێرەوە ئەوەی زۆر جار دەگوترێ فڵان كردەوەی فڵان گرووپ یان دەوڵەتی ئیسلامی، "ئیسلام لێی بەرپرسیار نییە"، لۆژیكێكی لاوازە.
  بەشێک لە وڵامەکە ئەمەیە:
«ساڵیانی درێژ توێژینەوە و بەراوەردکردنی حوکمە فیقهییەکان(زانستە ئایینییەکان) لەگەڵ دەقی ئایاتی ئیلاهی و سونەتەکانی پێغەمبەری ئیسلام(د.خ)، هەروەها به لەبەریەکڕاگرتنی وتەکانی زانایانی گەورەی دین، ئەم بچووکەی وادار کرد هەندێک مەسەلە کە ئەمڕۆکە پێویست و زەروورە، سەبارەت بە کاروباری شەخسی و حوقووقی ژن و مێرد بێنمە سەر کاغەز». چەن ڕستە دواتر دەڵێ:
ژیان چییە؟ ئەو دەنگەیە کە لە دوورەوە دێ و نەرم نەرم پەردەی گوێت ئەلاوێنێتەوە و تاری دڵت ئەلەرێنێتەوە؟! یا ئەو بۆنە خۆشەیە کە لە پرێسکەی نەسیمەوە ئەپێچرێ و لەبەر ھەناسەت ئەکرێتەوە، بێ ئەوە بزانی ڕۆژێک ھەڵدەستی و ئەڕوانی خۆرەتاو ھەروەک ڕۆژان لە خۆرھەڵاتەوە سەری ھەڵداوە، وێنەی تازە بووکێکی شەرمن و ڕووسوور بەکراسی خارای زەردەوە لەنجەولار ئەکا. مەلی ھەڵەشە و تیژباڵ بەبەر پەنجەرەی ھۆدەکەتا ھەڵئەفڕن و چەشنی دوێردێکی تیژ ئەتڵەسی شینی ھەوا ئەبڕن. ژیان تۆمار بەتۆمار بۆنی خۆشی ھیوا و لاوی بەسەرتا ئەپژێنێ و تۆ بەھەموو بڕوایەکتەوە کە خستووتەتە ناو چوارچێوەی ئاڵتوونی زەردەخەندەیەکەوە، بەخۆت ئەڵێی «ژیان چەند جوانە! سروشت چەندە دڵاوا و بە دەھەندە!؟» تۆ وای لە پەنا پێرس و چیای شیرن و جەبەل حەمرین و قەندیلی ئاکۆ و ھەڵگورد!
مێژوو، بابەتی ڕۆمانی دیرۆکییە، بەڵام ڕۆماننووس مێژوو هونەرییانە دەگێڕێتەوە، نەک واقعییانە. ڕۆماننووس لە ڕوانگەی دونیایبینیی خۆیەوە مێژوو بەسەر دەکاتەوە و بە پێوەندیی لەگەڵ ئێستا و داهاتوودا دەینووسێتەوە. ڕۆماننووس مێژوو دەکاتە بەهانە بۆ گەیاندنی پەیامێکی نوێ، وەک «ئەحمەدی خانی» کە بە بیانووی گێڕانەوەی داستانی مەم و زینەوە، واقیعی کۆمەڵی کوردستانی بەسەر کردەوە. ڕۆمانی مێژوویی بەڵگەنامەیەکی دیرۆکی نییە، بەرهەمێکی هونەرییە، هەر ڕووداو ناگێڕێتەوە، ڕووداویش دەخوڵقێنێت.
                                                                 بە نێوی خودا  لە پۆلی چواری سەرەتاییڕا هەتا یەکەمی دەبیرستان کە دەکاتە چوار ساڵ لە شاری سابڵاغ دەرسم دەخوێند. بابم لە ساڵی 47ڕا وێڕای کەسانێکی زۆر تەبعید کرابوو. هەتا هاتنەوەی بابم لە بنەماڵەیەکی بەڕێز لە ئاشناکانی بابم دەژیام. بێجگە لە هاوینان کە دەچوومەوە دێیەکەی خۆمان لە لای بۆکان باقی وەرزەکانی ساڵ هەر لە ماڵی ئاغا سەید عەلی بووم و هاتوچۆی مەدرەسەم دەکرد. ئاغا سەید عەلی خوا تەمەن درێژی کا بە سەعادەتەوە سەرپەرستی من و دایک و بابێکی پیری خۆی دەکرد.
خوێندن وەك كلیلێك وایە بۆ چوونە ناو گەردوونەوە، كە لەو ڕێگەیەوە هەموو شارستانییەتەكان بنیات نراوە، ئەو زانستەش كە خوای گەورە باسی دەكات تایبەت نییە بە بوارێكەوە، بەڵكوو ئەوە زانستێكی گشتگیرە و لەسەر بنەمایەكی بەهێز لە توانا عەقڵی و كلتووری و كۆمەڵایەتی و جەستەییەكانی مرۆڤ دامەزراوە كە لە لەدایكبوونی مرۆڤەوە دەست پێ دەكات هەتا كۆتا قۆناغی ژیانی. گرنگترین بنەماكانی ئەم زانستە بریتیە لە پێگەیاندنی مرۆڤێك كە توانا عەقڵی و شیكاری و وردبوونەوە فیكرییەکانی تێدا بەهێز دەكات بۆ ئەوەی ببێتە هۆكارێك بۆ ئاوادانكردنەوەی زەوی، بۆ ئەم مەبەستەش پێویستمان بە مرۆڤێكی هاوسەنگ هەیە لە ڕووی مەعنەوی و جەستەییەوە،
چەمکی ئازادی، لە ساناترین لێکدانەوە و واتایدا، ئازادبوون و ئارەزوومەندیی مرۆڤ دەگەیەنێت لە هەڵبژاردنی هەر بیر و باوەڕ و بژاردە و ڕێگەچارەیەک کە لە ناو کۆمەڵێکی زۆری بیر و باوەڕ و بژاردە و ڕێگەچارە، دەخرێنە بەردەمی، بە بێ هیچ مەرج و زۆرلێکردنێک.
سەیری پاییزم مەکەن،‌ ئەمنیش بەهارێکم هەبوو لەو‌ پەڕی بێ یاوەریدا تــــــەرزە یارێکم هەبوو هێرشی هێنـــــــــــا شەوی ڕەش، بۆیە تۆرا خۆرەکەم لەوشەوەیدا بۆ بەیانی مـــــن قەرارێکم هەبوو نێو دڵم گوڵخــــــــــانەبوو، پڕ بوو لە شەتڵی ئەتڵەسی
ڕەنگە ئەوە بەڵگەنەویست بێت كە خودی ئایین كێشەی لەگەڵ ئافرەتدا نییە، بەڵكوو ئەوە تێگەیشتنی هەڵەیە لە ئایین كە كێشە بۆ ئافرەت دروست دەكات. بۆیە ئەو ڕۆژەی كە خەڵك بە ئایینی ئیسلام ئاشنا بوو، ڕۆژێكی یەكجار مێژوویی و بێ وێنە بوو، چونكە ئیسلام بە مۆنۆپۆڵكردنی حەقیقەت لای تەنها كەسێك یان لایەنێك یان توێژێك كۆتایی هێنا  كە هەزار ساڵی ماوەی حوكمڕانی پیاوانی ئایینی لە ئەورووپای سەدەكانی ناوەڕاست جۆرێك لەم بۆچوون و فەرمانڕەواییەی ئاراستە کردبوو.
 عائیشەى دایکى بڕواداران، ئەو ئافرەتەیە کە خواى گەورە لە سووڕەتى نوردا پاکیزەیی و داوێنپاکیی دووپات کردەوە و کەسایەتییەکە کە دەیان بۆچوون و ڕا و فتواى بۆ گەورەزانایان و هەڤاڵان و سەحابە  ڕاست کردۆتەوە.
پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) دەفەرموێت:( إن من امارات الساعة أن يظهر موت الفجأة) رواه الطبراني. واتە لە نیشانەكانی ڕۆژی دوایی ده‌ركه‌وتنی مەرگی كتوپڕه ئەم فەرموودەیەی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) بریتییە لە موعجیزەیەكی زانستی كە لە ناوەڕۆكی بابەتەكەماندا بە بەڵگەی پزیشكییه‌وه‌ دەیسلمێنین ئەم موعجیزەیە شایەتی بۆ پێغەمبەر دەدات كە نێردراوی خوایە و هەڵگری پەیامی پەروەردگاری تاقانەیە.
مادام دنیا فانییە، تەمەن کورتە، ئەرک و واجبات گەلێک زۆرن و ژیانى هەمیشەیى ئەو دنیاش لێرە و لە ئەم دنیایەدا بەدەست دەهێندرێت و هەوڵى بۆ دەدرێت و ئەم میوانخانەیەی دنیاش بێ خاوەن نییە و پەروەردگارێکى دەست ڕەنگین و داناى هەیە که سزا و پاداشتى خراپە و چاکەى لێ ون نابێت و هیچ ئەرکێک ناخاتە ئەستۆى بەندەکانییەوە گەر لە توانایاندا نەبێت؛ هەروەها مادام ڕێى ڕاست و ڕێیەک وا ئازارى تێدایە وەکوو یەک نین و هەڤاڵان و پلە و پایەکانى دنیاش تا دەرگاى گۆڕ زیاتر لەگەڵ مرۆڤدا نایەن؛ ئەوە بەختەوەرترین مرۆڤ ئەو کەسەیە کە:
خوای گەورە لە ئایەتێكی قورئاندا باس لە گۆڕانكاری و چاكسازی دەكات و دەفەرموێت: إِنَّ اللّهَ ڵا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ / الرعد11 وشەی «أنفسهم» لەم ئایەتەدا هەموو ئەو شتانە دەگرێتەوە كە لە ناوەوەی جەستەی مرۆڤدان وەك دڵ و گیان و عەقڵ، نەفسی مرۆڤ بەردەوام فەرمان بە خراپە دەكات، ئەو ئەندامانەی كەباسمان كرد، هەموویان پەیوەستن بەیەكەوە، ئەگەر ئەم وشانە بەیەكەوە كۆبوونەوە مانای وەرگرتنی گشتییە، بەڵام ئەگەر هەریەكەیان بەجیا باس كران مانای وەرگرتنی تایبەتمەندییە، بەڵام ئەگەر هەریەكەیان بەجیا باس كران مانای وەرگرتنی كۆ دەنگیە، ئەگەر بە تەنیا باسی نەفس بكەین ئەوە مانای وایە باسی هەموو ئەوانی ترت كردووە كە لەئەندامە چالاكەكانی لە ناخی مرۆڤدا هەن، ئیتر ئەو ئەندامانە هەرچی بێت لە گیان و دڵ و عەقڵ یان لە كردارە ناوەكییەكان، بەڵام ئەگەر هەموویان بەیەكەوە ناویان بهێنیت، ئەو كاتە هەریەكەیان بە جیا باسی دەكەین كە تیێیدا مەبەست لەدەروون، لایەنی ڕوحییە كە خوای گەورە وەك هەناسەیەك لەخۆی خستویەتیە جەستەی مرۆڤەوە : فَإِذا سَوَّیْتُهُ ۆنَفَخْتُ فِیهِ مِن رُّوحِی فَقَعُواْ ڵهُ سَاجِدِینَ/ الحجر29
زانایان سەلماندوویانە زه‌رده‌خه‌نه‌ گەلێک زانیاری و نهێنی بێ وێنەی لە پشتە كه‌ ده‌توانێت لەسه‌ر هه‌ستی نادیار(العقل الباطن)ی مرۆڤ کاریگەر بێت.
توێژەری بەڕێز و زانا دکتۆر «مەحموود زمناکۆیی» لە باسێکی بەنرخ بە ناونیشانی «پێگەی سونەت لە دیدی سوبحانی»؛ که ڕێکەوتی«۲٨ ـ ۲۹ / ۳ / ۲۰۱٥» لە کۆنفڕانسی زانستیی ناسری سوبحانی لە سلێمانی، پێشکەشی کرد ـ و دواتر لە دوو توێی پەڕاوێکدا لە چاپی دا و دید و تێڕوانینی کاکە ئەحمەدیشی پێ زیاد کرد ـ، دەڵێت: ئەگەر بمانەوهەێت پێناسەی دەستەواژەی ئاوەز( بە عەڕەبی=فقە) بکەین بۆ ئەوەی باشتر بیناسین، دەتوانین بڵێین ئاوەز( بە عەڕەبی=فقە) دەرهاویشتەی پڕۆسەیەکی عەقڵییە کە پێکهاتەی سێ توخمە: «دەق، شەرعناس یان موجتەهید، زەمینە و هەلومەرج».
خودای مه‌زن و بێ هاوتا لەم جیهانه‌دا هیچ شتێكی بێهوودە و لەخۆڕا دروست نه‌كردووه‌ (إنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ*القمر 49). هه‌موو بوونه‌وه‌رێكیش له‌و كه‌ونه‌ كاری خۆی به‌رێكی ده‌كات و كاراكته‌رێكی زۆر گرنگیشه‌ له‌ ڕگرتنی به‌ڵاننسی گۆی زه‌وی(وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى). هه‌ر كاتێكیش مرۆڤی عه‌جوول و بەپەلە، ده‌ستكاری هه‌ر بوونێكی به‌ گیان و بێگیانی ئه‌و كه‌ونه‌ بكات، ئه‌وا زیانێك بۆ هه‌موو بوونه‌وه‌ر دروست ده‌كات. جگه‌ له‌ مرۆڤیش هیچ كائینێك، له‌و فیتره‌ت و به‌رنامه‌یه‌ی بۆی دانراوه‌ لا نادات (قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى).
چارەكە سەدەیەكە نەتەوە یەكگرتووەكان ڕۆژی یەكی ئۆکتۆبر-یا 9ی ڕەزبەر-ی هەموو ساڵێكی كردۆتە ڕۆژی جیهانیی بەساڵاچووان. ڕەنگە بە زەحمەت یەك پێناسە هەبێت بۆ ناساندنی بەساڵاچووان، چونكە پێناسەكان بە تێپەڕبوونی كات گۆڕانیان بەسەردا دێت، سەرەتا لە ناولێنانەوە دەست پێدەكات، بۆ نموونە لە كۆمەڵگای ئێمەدا ئەو كەسانەی كە بەتەمەنن پێیان دەڵێن گەورە، یان پیر، ئەم زاراوەیەش لە لای نەتەوە یەكگرتووەكانەوە ڕەت كراوەتەوە، چونكە وشەی «پیر» وشەیەكی نێگەتیڤە و كاریگەریی خراپی هەیە لەسەر دەروونی مرۆڤەكە، لەبەر ئەمە زاراوەی بە ساڵاچوو راستترە لە پیر، چونکە پیر سیفەتێكی پەككەوتەیی و بێ توانایی بە مرۆڤ دەدات، بەڵام بەساڵاچوو واتە تەمەنی زیادی كردووە.
"ﻟﻪ ڕﻭﺍﻧﮕﻪﯼ ﻗﻮﺭﺋﺎﻧﻪﻭﻩ زانیاری(ﻋﻠﻢ) ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﺯﺍﻧﺴﺘێك ﻧﺎﻭﺗﺮێ ﮐﻪ ﺑﺨﻮێندرێ ﻭ ﻫﻪﺭ ﮐﻪﺳێكیش ﻫﻪﺭ ﺯﺍﻧﺴﺘێك ﺑﺨﻮێنێت ﭘێى ﻧﺎﻭﺗﺮێ ﻋﺎﻟﻢ! ﻟﻪ ﻗﻮﺭﺋﺎﻧﯽ ﭘﯿﺮﯙﺯﺩﺍ ﺧﻮﺍﯼ ﮔﻪﻭﺭﻩ ﺩﻩﻓﻪﺭﻣﻭێت: (ﺃَﻣَّﻦْ ﻫُﻮَ ﻗَﺎﻧِﺖٌ ﺁﻧَﺎﺀَ ﺍﻟﻠَّﻴْﻞِ ﺳَﺎﺟِﺪًﺍ ﻭَﻗَﺎﺋِﻤًﺎ ﻳَﺤْﺬَﺭُ ﺍﻟْﺂﺧِﺮَﺓَ ﻭَﻳَﺮْﺟُﻮ ﺭَﺣْﻤَﺔَ ﺭَﺑِّﻪِ، ﻗُﻞْ ﻫَﻞْ ﻳَﺴْﺘَﻮِﻱ ﺍﻟَّﺬِﻳﻦَ ﻳَﻌْﻠَﻤُﻮﻥَ ﻭَﺍﻟَّﺬِﻳﻦَ ﻟَﺎ ﻳَﻌْﻠَﻤُﻮﻥَ، ﺇِﻧَّﻤَﺎ ﻳَﺘَﺬَﻛَّﺮُ ﺃُﻭﻟُﻮ ﺍﻟْﺄَﻟْﺒَﺎ).
پێش ئه‌وه‌ی بچینه‌ ناو بابه‌تی«ئایا فره‌ژنی هه‌یه‌؟؟»، ده‌بێت ئه‌وه‌مان له‌به‌ر چاو بێت كه‌ له‌ كۆمه‌ڵگا سه‌ره‌تاییه‌كان هێز و باڵاده‌ستی كاریگه‌ری ته‌واوی له‌سه‌ر ژیان هه‌بووه‌. بۆ نموونه‌ ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ی به‌هێزتر بووبن ئه‌وانیتریان چەو‌ساندۆته‌وه‌ و ژێرده‌سته‌یان كردوون. بۆ پرسی هەڵسوکەوت له‌گه‌ڵ ئافره‌تیش هه‌میشه‌ پیاو كه‌ هێزی جه‌سته‌یی له‌ ژن زیاتره‌، باڵاده‌ستی خۆی به‌سه‌ریدا سه‌پاندووه‌ و هه‌ر پیاوێكی ده‌سه‌ڵاتدار، كۆمه‌ڵێك ژنی زه‌لیلی ژێرڕكێفی خۆی كردووه‌. ئه‌و دیارده‌یه‌ هه‌تا ئەم دواییانەش له‌ سه‌رای ئه‌میر و سوڵتان و پاشاكان هه‌بوو.
بەپێچەوانەی ئەو كۆمەڵە و گرووپە ئیسلامییانەی كە بەرژەوەندیان لە دژایەتی‌ و تەكفیری دیموكراسیدایە، وەك بڵێی لە ئیسلامدا ئازادی نییە بەڵكوو وابەستەی حوكمەكانی شەریعەتە، دكتۆر یوسف قەرەزاوی وەك نوێنەری ئیسلامیی میانەڕەو، بەردەوام پەیامی خۆی لە دژی سەركوتكاری دەربڕیوە و بە ئاشكرا داوای دیموكراسی ‌و یەكڕیزی جەماوەری بەڕووی دیكتاتۆر و سەركوتكاریدا كردووە، تا ئەوەی بێ دوودڵی لەبەرنامەی (شەریعەوحەیات)ی كەناڵی جەزیرەدا وتی: «خواستی ئازادی ئەولەوییەتی بەسەر خواستی جێبەجێكردنی شەریعەتدا هەیە».
ئاماژه: ڕوون و ئاشکرایە ئەو پێگەیەی کە زانایانی ئایینی لە ناو موسوڵمانادا هەیانە، لە هەموو پلە و پێگەیەکی تر گەورەترە؛ هەر لەبەر ئەوەشە کە جەماوەر گرنگییەکی ناوازە بە ژیان و هەڵوێست و کارەکانی زانایان دەدن، مامۆستایان و زانایانی ئایینی لە ژێر چاودێرێکی وردی خەڵکدان، بۆ ئەوەی چاویان لێبکەن و وەک پێشەنگ بە شوێن پێیاندا بڕۆن ... . 
ئەمرۆکە کێشەی پیسبوونی ژینگە بۆتە یەکێک لە کێشە هەرە سەرەکییەکان کە ڕووبەڕووی جیهان بۆتەوە و هەڕەشە لە ئێستا و داهاتوومان دەکا، بە دڵنییایەوە ئەو کێشەیە شتێک نییە کە تەنها قسە و ترسان بێ و دروشم و هاوار چارەسەری کا، بەڵکوو ڕاستەقینەیەکی حاشاهەڵنەگرە کە پێوەندی بە ئێمەی مرۆڤ و هەموو گیانلەبەرێکەوە هەیە، کەچی بەداخەوە ئێستاش هەموو کەس هەست بە مەترسیی ئەو کێشەیە ناکات.
قەڵەم جورئەت ناکا بێت و تۆمار بکا لە فەزڵی تۆ لەدەرون ناسی و توێژەری و لەڕابەری و لە ئەقڵی تۆ تۆ وەک مانگی بۆ شەوەزەنگ، خۆری ڕوەک و دەغڵی تۆ ژین و ژیانت مەبەستە دژی زاڵم و قەتڵی تۆ پۆشتە و پەرداخە ئەو کەسەی بەخەو بگا بەوەسڵی تۆ بەرزو بڵندە ئەو کەسەی بە فەرمانی تۆ ڕازییە پەست و بێ نرخە ئەو کەسەی فەرمانی تۆی لا وازییە بەرنامەی تۆ ژین ڕێک ئەخا، بۆ خۆشبەختی و چاکسازییە دژی گەندەڵی و جودایی و ڕەوشت و خووی بەرازییه  تۆ پێغەمبەری تەنانەت بەڕێزە ئەسڵ و فەسڵی تۆ
 ساڵی كۆچی هەڵگری دیوێكی قووڵی فیكری و ڕووگە گۆرینێكی بونیادی و ڕیشەیی بوو، وجوود خۆی
كتێبێك به‌ناوى ده‌سه‌ڵاتى كه‌لتوورى زاڵ (به عەڕەبی=سلطة الثقافة الغالبة‌)، له‌ نووسینى: ئیبراهیم ئەلسوکران، كه‌ نزیكه‌ى 250 لاپه‌ڕه‌یه‌ك ئه‌بێت و چاپى 2014یه، باس له‌وه‌ ده‌كات هه‌ندێك له‌و ڕۆشنبیرانه‌ى له‌ جیهانى ئیسلامیدا، كه‌ سه‌رسامن به‌ سیسته‌مى لیبڕاڵى و كه‌لتوورى ڕۆژاوا، به‌گومانه‌وه‌ ئه‌ڕواننه‌ فیكر و كه‌لتوور و مێژووى ئیسلامى، كه‌لتوور و شارستانییه‌تى ڕۆژاوایان كردووه‌ به‌ تەرازوو، ده‌قه‌كانى قورئان و سوننه‌ت و سه‌رچاوه‌ زانستى و مێژووى ئیسلامى، پێ ئه‌پێون ئه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ شارستانییه‌ت و كه‌لتوورى ڕۆژاواى خاوه‌ن پێگه‌ و ده‌سه‌ڵاتدا یه‌كی نه‌گرته‌وه‌، یان ته‌ئویلى ئه‌كه‌ن، یان له‌ ڕه‌و
كاتێک مرۆڤ به‌ پێى به‌یانى قورئان بۆى ڕوون کراوە كه‌ هه‌رچى شته‌ له‌ ته‌مه‌ن‌ و ڕزق ‌و خۆشی و ناخۆشى، هه‌مووى موقه‌دده‌رە و لە لایەن خوداوە بڕیار دراوە؛ واتە جگە لەو و پلانەی كه‌ خودا بۆ خۆی دایڕشتووە هیچ شتێکی تر له‌ قه‌ڵه‌مڕه‌وى حكومه‌تى ئەودا ڕوو نادات. كاتێک کە مرۆڤ ئاوەها بیركردنه‌وه‌ و تێگەیشنێکی لەلا دروست بێت، ئیتر جێى خواری ‌و لاری و بوارى قبووڵكردنى زیلله‌ت نامێنێ،
Syndicate content