عنوان تاریخ
دیاردەی مەرگی كتوپڕ لە نێوان زانست و ئیماندا
(عبدالدائم الكحيل)
1397/07/21
بەختەوەرترین مرۆڤ کێیە ...؟
(بەدیعوزەمان سەعیدى نوورسى)
1397/07/18
تاك سەرچاوەی چاكسازی و گۆڕانكارییە
(دكتۆر عەلی قەرەداغی)
1397/07/17
زەدەخەنە
1397/07/15
ئاوەز( بە عەڕەبی=فقە) چییە و ئاوەزمەند(بە عەڕەبی=فقیه)کێیە؟
(ئەحمەد عەباسی)
1397/07/13
ئاژه‌ڵان مه‌خلووقی جوانی خودان
(شێرکۆ مەحموود)//کورتەباسێک به بۆنەی 12ی ڕەزبەر(4ی ئۆکتۆبر)، ڕۆژی جیهانی ئاژەڵان//
1397/07/13
9ی ڕەزبەر؛ ساڵڕۆژی جیهانیی بەساڵاچووان
(عەبدوڕەحمان سدیق)
1397/07/09
ﺯﺍﻧﺎ(عالم) ﻟﻪ ڕﻭﺍﻧﮕﻪﯼ ﻗﻮﺭﺋﺎﻧﻪﻭﻩ
(مامۆستا ناسر سوبحانی)
1397/07/07
ئایا فره‌ژنی هه‌یه‌...؟ ئه‌گه‌رهه‌یه‌ چۆنه‌!؟
(شێرکو مەحموود)
1397/07/06
ئـــــــــــازادی پێش شەریعەت
(ڕاشد غەنووشی) (ترجمه: جەمیل عوسمان)
1397/07/02
بۆنی حوجرە و بۆنی تەمەنێکی درێژی خوێندن
وتووێژێکی تایبەت لەگەڵ حاجی مامۆستا مەلا ڕەشید بورهانی/ ئامادەکردن: عەبدوڵڵا عەلیپوور
1397/06/31
هەنگاوێک بۆ پاراستنی ژینگە
ئامادەکردن: هێمن عەبدوڵڵاپوور
1397/06/26
پێغەمبەر و یارانی
هۆنراوە: مامۆستا عەبدوڵڵا کەوڵۆسی
1397/06/21
کۆچ لە نێوان ئۆبژێكتیك و سەبجێكتیكدا
(چاوەڕێ نیعمەت-سۆران)
1397/06/20
خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ كتێبى «ده‌سه‌ڵاتى كه‌لتوورى زاڵ»
(نازم عه‌بدوڵڵا)
1397/06/16
جەژنانەیەک لە وانەکانی مامۆستا ناسر سوبحانی
بەشێک لە وانەکانى (قەدەر و قەزا، ناسر سوبحانى)، داڕشتنەوەى؛ عومەر عەبدولعەزیز
1397/05/31
ئایینی ئیسلام لەسەردەمی مۆدێڕندا
(خالد كاوە)
1397/05/29
قازانج و بەرهەمەکانی حەج و عومرە بە کوردی و بە کورتی
(یونس سلیمان زادە)
1397/05/21
کۆچەری بیرکار یا بیرکاری کۆچەر
(ڕەئووف ئازەری)
1397/05/12
مانگ بەڵگەیەکی بێ وێنە لە بەڵگە ڕوونەکانی خوای گەورە
(نووسەر: موحەممەد سرۆچکی)*تۆژینەوە و پێداچوونەوە بە دەستکاریەوە: عەبدوڵڵا عەلیپوور*
1397/05/08
منیش لە وێنەی «بەختیار عارفی» ئەندامی جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحم و شانازی پێوە دەکەم
(د. لوقمان ستوودە)
1397/05/04
چەند دێڕێک لەسەر ژیانی مامۆستا مەلا ساڵح مودەڕیسی؛ ناسراو بە «مەلا ساڵحی پەسوێ»
(عەبدوڵڵا عەلی پوور)
1397/04/26
ئیسلامخوازانى کوردستان و زه‌روره‌تى بوونیان
(مودریک عەلى عارف)
1397/04/23
دەلاقەیەک بەڕووی نوێگەری لە وتاری ئایینیدا
وتووێژ: عەبدوڵڵا عەلیپوور
1397/04/23
بە یادی زام و هەناسەی سوار و برینی سارێژنەکراوی سەردەشت
ئامادەکردن: بەشی کوردی ئیسلاح وێب
1397/04/09
خەمێک بۆ باوەڕ و پەروەردەی ئیمانی دوای ڕەمەزان!
(عەبدوڵڵا عەلی پوور)
1397/04/04
خەسارناسیی شێوازی بەکارهێنانی ئەدەبیاتی ئایینی بۆ منداڵان و مێرمنداڵان
(دوکتور عەبدوڕەحیم ئەفخەم زاده*)* پسپۆری پزیشکی کۆمەڵ و پزیشکی بەرگری، زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی سنە
1397/03/29
لە ماڵاوایی ڕەمەزاندا
(بلال جلال حداد)
1397/03/24
فتوایەك سەبارەت بە بنیاتنان و نۆژەنكردنەوەی سەنتەرە بانگخوازییەكان بە پارەی زەكات لە هەندەران
(د. عەلی قەرەداغی)
1397/03/21
سه‌بر هه‌وێنی ژیانه
(كولسووم حه‌سه‌ن زاده‌)
1397/03/16
پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) دەفەرموێت:( إن من امارات الساعة أن يظهر موت الفجأة) رواه الطبراني. واتە لە نیشانەكانی ڕۆژی دوایی ده‌ركه‌وتنی مەرگی كتوپڕه ئەم فەرموودەیەی پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) بریتییە لە موعجیزەیەكی زانستی كە لە ناوەڕۆكی بابەتەكەماندا بە بەڵگەی پزیشكییه‌وه‌ دەیسلمێنین ئەم موعجیزەیە شایەتی بۆ پێغەمبەر دەدات كە نێردراوی خوایە و هەڵگری پەیامی پەروەردگاری تاقانەیە.
مادام دنیا فانییە، تەمەن کورتە، ئەرک و واجبات گەلێک زۆرن و ژیانى هەمیشەیى ئەو دنیاش لێرە و لە ئەم دنیایەدا بەدەست دەهێندرێت و هەوڵى بۆ دەدرێت و ئەم میوانخانەیەی دنیاش بێ خاوەن نییە و پەروەردگارێکى دەست ڕەنگین و داناى هەیە که سزا و پاداشتى خراپە و چاکەى لێ ون نابێت و هیچ ئەرکێک ناخاتە ئەستۆى بەندەکانییەوە گەر لە توانایاندا نەبێت؛ هەروەها مادام ڕێى ڕاست و ڕێیەک وا ئازارى تێدایە وەکوو یەک نین و هەڤاڵان و پلە و پایەکانى دنیاش تا دەرگاى گۆڕ زیاتر لەگەڵ مرۆڤدا نایەن؛ ئەوە بەختەوەرترین مرۆڤ ئەو کەسەیە کە:
خوای گەورە لە ئایەتێكی قورئاندا باس لە گۆڕانكاری و چاكسازی دەكات و دەفەرموێت: إِنَّ اللّهَ ڵا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ / الرعد11 وشەی «أنفسهم» لەم ئایەتەدا هەموو ئەو شتانە دەگرێتەوە كە لە ناوەوەی جەستەی مرۆڤدان وەك دڵ و گیان و عەقڵ، نەفسی مرۆڤ بەردەوام فەرمان بە خراپە دەكات، ئەو ئەندامانەی كەباسمان كرد، هەموویان پەیوەستن بەیەكەوە، ئەگەر ئەم وشانە بەیەكەوە كۆبوونەوە مانای وەرگرتنی گشتییە، بەڵام ئەگەر هەریەكەیان بەجیا باس كران مانای وەرگرتنی تایبەتمەندییە، بەڵام ئەگەر هەریەكەیان بەجیا باس كران مانای وەرگرتنی كۆ دەنگیە، ئەگەر بە تەنیا باسی نەفس بكەین ئەوە مانای وایە باسی هەموو ئەوانی ترت كردووە كە لەئەندامە چالاكەكانی لە ناخی مرۆڤدا هەن، ئیتر ئەو ئەندامانە هەرچی بێت لە گیان و دڵ و عەقڵ یان لە كردارە ناوەكییەكان، بەڵام ئەگەر هەموویان بەیەكەوە ناویان بهێنیت، ئەو كاتە هەریەكەیان بە جیا باسی دەكەین كە تیێیدا مەبەست لەدەروون، لایەنی ڕوحییە كە خوای گەورە وەك هەناسەیەك لەخۆی خستویەتیە جەستەی مرۆڤەوە : فَإِذا سَوَّیْتُهُ ۆنَفَخْتُ فِیهِ مِن رُّوحِی فَقَعُواْ ڵهُ سَاجِدِینَ/ الحجر29
زانایان سەلماندوویانە زه‌رده‌خه‌نه‌ گەلێک زانیاری و نهێنی بێ وێنەی لە پشتە كه‌ ده‌توانێت لەسه‌ر هه‌ستی نادیار(العقل الباطن)ی مرۆڤ کاریگەر بێت.
توێژەری بەڕێز و زانا دکتۆر «مەحموود زمناکۆیی» لە باسێکی بەنرخ بە ناونیشانی «پێگەی سونەت لە دیدی سوبحانی»؛ که ڕێکەوتی«۲٨ ـ ۲۹ / ۳ / ۲۰۱٥» لە کۆنفڕانسی زانستیی ناسری سوبحانی لە سلێمانی، پێشکەشی کرد ـ و دواتر لە دوو توێی پەڕاوێکدا لە چاپی دا و دید و تێڕوانینی کاکە ئەحمەدیشی پێ زیاد کرد ـ، دەڵێت: ئەگەر بمانەوهەێت پێناسەی دەستەواژەی ئاوەز( بە عەڕەبی=فقە) بکەین بۆ ئەوەی باشتر بیناسین، دەتوانین بڵێین ئاوەز( بە عەڕەبی=فقە) دەرهاویشتەی پڕۆسەیەکی عەقڵییە کە پێکهاتەی سێ توخمە: «دەق، شەرعناس یان موجتەهید، زەمینە و هەلومەرج».
خودای مه‌زن و بێ هاوتا لەم جیهانه‌دا هیچ شتێكی بێهوودە و لەخۆڕا دروست نه‌كردووه‌ (إنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ*القمر 49). هه‌موو بوونه‌وه‌رێكیش له‌و كه‌ونه‌ كاری خۆی به‌رێكی ده‌كات و كاراكته‌رێكی زۆر گرنگیشه‌ له‌ ڕگرتنی به‌ڵاننسی گۆی زه‌وی(وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى). هه‌ر كاتێكیش مرۆڤی عه‌جوول و بەپەلە، ده‌ستكاری هه‌ر بوونێكی به‌ گیان و بێگیانی ئه‌و كه‌ونه‌ بكات، ئه‌وا زیانێك بۆ هه‌موو بوونه‌وه‌ر دروست ده‌كات. جگه‌ له‌ مرۆڤیش هیچ كائینێك، له‌و فیتره‌ت و به‌رنامه‌یه‌ی بۆی دانراوه‌ لا نادات (قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى).
چارەكە سەدەیەكە نەتەوە یەكگرتووەكان ڕۆژی یەكی ئۆکتۆبر-یا 9ی ڕەزبەر-ی هەموو ساڵێكی كردۆتە ڕۆژی جیهانیی بەساڵاچووان. ڕەنگە بە زەحمەت یەك پێناسە هەبێت بۆ ناساندنی بەساڵاچووان، چونكە پێناسەكان بە تێپەڕبوونی كات گۆڕانیان بەسەردا دێت، سەرەتا لە ناولێنانەوە دەست پێدەكات، بۆ نموونە لە كۆمەڵگای ئێمەدا ئەو كەسانەی كە بەتەمەنن پێیان دەڵێن گەورە، یان پیر، ئەم زاراوەیەش لە لای نەتەوە یەكگرتووەكانەوە ڕەت كراوەتەوە، چونكە وشەی «پیر» وشەیەكی نێگەتیڤە و كاریگەریی خراپی هەیە لەسەر دەروونی مرۆڤەكە، لەبەر ئەمە زاراوەی بە ساڵاچوو راستترە لە پیر، چونکە پیر سیفەتێكی پەككەوتەیی و بێ توانایی بە مرۆڤ دەدات، بەڵام بەساڵاچوو واتە تەمەنی زیادی كردووە.
"ﻟﻪ ڕﻭﺍﻧﮕﻪﯼ ﻗﻮﺭﺋﺎﻧﻪﻭﻩ زانیاری(ﻋﻠﻢ) ﺗﻪﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﺯﺍﻧﺴﺘێك ﻧﺎﻭﺗﺮێ ﮐﻪ ﺑﺨﻮێندرێ ﻭ ﻫﻪﺭ ﮐﻪﺳێكیش ﻫﻪﺭ ﺯﺍﻧﺴﺘێك ﺑﺨﻮێنێت ﭘێى ﻧﺎﻭﺗﺮێ ﻋﺎﻟﻢ! ﻟﻪ ﻗﻮﺭﺋﺎﻧﯽ ﭘﯿﺮﯙﺯﺩﺍ ﺧﻮﺍﯼ ﮔﻪﻭﺭﻩ ﺩﻩﻓﻪﺭﻣﻭێت: (ﺃَﻣَّﻦْ ﻫُﻮَ ﻗَﺎﻧِﺖٌ ﺁﻧَﺎﺀَ ﺍﻟﻠَّﻴْﻞِ ﺳَﺎﺟِﺪًﺍ ﻭَﻗَﺎﺋِﻤًﺎ ﻳَﺤْﺬَﺭُ ﺍﻟْﺂﺧِﺮَﺓَ ﻭَﻳَﺮْﺟُﻮ ﺭَﺣْﻤَﺔَ ﺭَﺑِّﻪِ، ﻗُﻞْ ﻫَﻞْ ﻳَﺴْﺘَﻮِﻱ ﺍﻟَّﺬِﻳﻦَ ﻳَﻌْﻠَﻤُﻮﻥَ ﻭَﺍﻟَّﺬِﻳﻦَ ﻟَﺎ ﻳَﻌْﻠَﻤُﻮﻥَ، ﺇِﻧَّﻤَﺎ ﻳَﺘَﺬَﻛَّﺮُ ﺃُﻭﻟُﻮ ﺍﻟْﺄَﻟْﺒَﺎ).
پێش ئه‌وه‌ی بچینه‌ ناو بابه‌تی«ئایا فره‌ژنی هه‌یه‌؟؟»، ده‌بێت ئه‌وه‌مان له‌به‌ر چاو بێت كه‌ له‌ كۆمه‌ڵگا سه‌ره‌تاییه‌كان هێز و باڵاده‌ستی كاریگه‌ری ته‌واوی له‌سه‌ر ژیان هه‌بووه‌. بۆ نموونه‌ ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ی به‌هێزتر بووبن ئه‌وانیتریان چەو‌ساندۆته‌وه‌ و ژێرده‌سته‌یان كردوون. بۆ پرسی هەڵسوکەوت له‌گه‌ڵ ئافره‌تیش هه‌میشه‌ پیاو كه‌ هێزی جه‌سته‌یی له‌ ژن زیاتره‌، باڵاده‌ستی خۆی به‌سه‌ریدا سه‌پاندووه‌ و هه‌ر پیاوێكی ده‌سه‌ڵاتدار، كۆمه‌ڵێك ژنی زه‌لیلی ژێرڕكێفی خۆی كردووه‌. ئه‌و دیارده‌یه‌ هه‌تا ئەم دواییانەش له‌ سه‌رای ئه‌میر و سوڵتان و پاشاكان هه‌بوو.
بەپێچەوانەی ئەو كۆمەڵە و گرووپە ئیسلامییانەی كە بەرژەوەندیان لە دژایەتی‌ و تەكفیری دیموكراسیدایە، وەك بڵێی لە ئیسلامدا ئازادی نییە بەڵكوو وابەستەی حوكمەكانی شەریعەتە، دكتۆر یوسف قەرەزاوی وەك نوێنەری ئیسلامیی میانەڕەو، بەردەوام پەیامی خۆی لە دژی سەركوتكاری دەربڕیوە و بە ئاشكرا داوای دیموكراسی ‌و یەكڕیزی جەماوەری بەڕووی دیكتاتۆر و سەركوتكاریدا كردووە، تا ئەوەی بێ دوودڵی لەبەرنامەی (شەریعەوحەیات)ی كەناڵی جەزیرەدا وتی: «خواستی ئازادی ئەولەوییەتی بەسەر خواستی جێبەجێكردنی شەریعەتدا هەیە».
ئاماژه: ڕوون و ئاشکرایە ئەو پێگەیەی کە زانایانی ئایینی لە ناو موسوڵمانادا هەیانە، لە هەموو پلە و پێگەیەکی تر گەورەترە؛ هەر لەبەر ئەوەشە کە جەماوەر گرنگییەکی ناوازە بە ژیان و هەڵوێست و کارەکانی زانایان دەدن، مامۆستایان و زانایانی ئایینی لە ژێر چاودێرێکی وردی خەڵکدان، بۆ ئەوەی چاویان لێبکەن و وەک پێشەنگ بە شوێن پێیاندا بڕۆن ... . 
ئەمرۆکە کێشەی پیسبوونی ژینگە بۆتە یەکێک لە کێشە هەرە سەرەکییەکان کە ڕووبەڕووی جیهان بۆتەوە و هەڕەشە لە ئێستا و داهاتوومان دەکا، بە دڵنییایەوە ئەو کێشەیە شتێک نییە کە تەنها قسە و ترسان بێ و دروشم و هاوار چارەسەری کا، بەڵکوو ڕاستەقینەیەکی حاشاهەڵنەگرە کە پێوەندی بە ئێمەی مرۆڤ و هەموو گیانلەبەرێکەوە هەیە، کەچی بەداخەوە ئێستاش هەموو کەس هەست بە مەترسیی ئەو کێشەیە ناکات.
قەڵەم جورئەت ناکا بێت و تۆمار بکا لە فەزڵی تۆ لەدەرون ناسی و توێژەری و لەڕابەری و لە ئەقڵی تۆ تۆ وەک مانگی بۆ شەوەزەنگ، خۆری ڕوەک و دەغڵی تۆ ژین و ژیانت مەبەستە دژی زاڵم و قەتڵی تۆ پۆشتە و پەرداخە ئەو کەسەی بەخەو بگا بەوەسڵی تۆ بەرزو بڵندە ئەو کەسەی بە فەرمانی تۆ ڕازییە پەست و بێ نرخە ئەو کەسەی فەرمانی تۆی لا وازییە بەرنامەی تۆ ژین ڕێک ئەخا، بۆ خۆشبەختی و چاکسازییە دژی گەندەڵی و جودایی و ڕەوشت و خووی بەرازییه  تۆ پێغەمبەری تەنانەت بەڕێزە ئەسڵ و فەسڵی تۆ
 ساڵی كۆچی هەڵگری دیوێكی قووڵی فیكری و ڕووگە گۆرینێكی بونیادی و ڕیشەیی بوو، وجوود خۆی
كتێبێك به‌ناوى ده‌سه‌ڵاتى كه‌لتوورى زاڵ (به عەڕەبی=سلطة الثقافة الغالبة‌)، له‌ نووسینى: ئیبراهیم ئەلسوکران، كه‌ نزیكه‌ى 250 لاپه‌ڕه‌یه‌ك ئه‌بێت و چاپى 2014یه، باس له‌وه‌ ده‌كات هه‌ندێك له‌و ڕۆشنبیرانه‌ى له‌ جیهانى ئیسلامیدا، كه‌ سه‌رسامن به‌ سیسته‌مى لیبڕاڵى و كه‌لتوورى ڕۆژاوا، به‌گومانه‌وه‌ ئه‌ڕواننه‌ فیكر و كه‌لتوور و مێژووى ئیسلامى، كه‌لتوور و شارستانییه‌تى ڕۆژاوایان كردووه‌ به‌ تەرازوو، ده‌قه‌كانى قورئان و سوننه‌ت و سه‌رچاوه‌ زانستى و مێژووى ئیسلامى، پێ ئه‌پێون ئه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ شارستانییه‌ت و كه‌لتوورى ڕۆژاواى خاوه‌ن پێگه‌ و ده‌سه‌ڵاتدا یه‌كی نه‌گرته‌وه‌، یان ته‌ئویلى ئه‌كه‌ن، یان له‌ ڕه‌و
كاتێک مرۆڤ به‌ پێى به‌یانى قورئان بۆى ڕوون کراوە كه‌ هه‌رچى شته‌ له‌ ته‌مه‌ن‌ و ڕزق ‌و خۆشی و ناخۆشى، هه‌مووى موقه‌دده‌رە و لە لایەن خوداوە بڕیار دراوە؛ واتە جگە لەو و پلانەی كه‌ خودا بۆ خۆی دایڕشتووە هیچ شتێکی تر له‌ قه‌ڵه‌مڕه‌وى حكومه‌تى ئەودا ڕوو نادات. كاتێک کە مرۆڤ ئاوەها بیركردنه‌وه‌ و تێگەیشنێکی لەلا دروست بێت، ئیتر جێى خواری ‌و لاری و بوارى قبووڵكردنى زیلله‌ت نامێنێ،
گەورەترین كێشە و قەیران كە ناوەندە ڕامیاری و رۆشنبیرییەكانی تێدا قەتیس ماون، وێناكردنی ئایینە بە بێ پاشخانێكی مەعریفی و خوێندنەوەیەكی سەردەمیانەی قووڵ، بەڵكوو بەشێك لە مامۆستایانی ئاینی و داعش و سەرجەم ئەو رێكخراوانەی بەكگڕاندی فیكریان ئایینیە و لە ڕوانگەی كارە تیرۆریستییەكانەوە ئایین دەنەخشێنن بۆ ڕای گشتی، ئەگەر موسوڵمانان و مامۆستایانی ئاینی خاوەنی هۆشیاریەكی نوێ و هاوچەرخ بن ئەوا لە زۆر بگرە و بەردە و مشتومڕ لەسەر كۆی بابەتەكان ڕزگاریان دەبوو، دەیانتوانی مێژووی سەرەتای هاتنی ئیسلام بەشێوەیەكی بابەتیانە بخوێننەوە و بیانخەنە ڕوو، نەك بە تەنها شەریعەتی ئیسلام لە ڕوانگەی ئادابەكانی چوونە مزگەوت و ترساندن و تۆقاندنی موسوڵمانان بە دۆزەخ و ئاگر بڕوانن،
هیچ شک و گومانێک لەوەدا نییە کاتێک خودای حەکیم و کاربەجێ ئەمر و فەرمانی بە عیبادەتێک داوە تاکوو عەبدەکانی جێبەجێی بکەن، بەرژەوەندی و قازانجی بەندەکانی لەبەرچاو گرتووە و هەر تەکلیف و دەستوورێک کە داوییەتی بە مەبەستی قازانج گەیاندن بە بەندەکانییەتی .حەج و عومرەش وەک ئەرک و تەکلیفێک کە لە سەرشانی ئیمەی ئیماندار داندراوە، لەو بەهرە و سوودانە خاڵی نین .
کۆچەر بیرکار؛ گەنجێکی کوردە، لە یەکێک لە ئاواییەکانی ناوچەی مەریوانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە دایک دەبێت و پاشان دوای وەرگرتنی بروانامەی بەکەلۆریۆس لە بەشی بیرکاری زانکۆی تاران، پەنا دەباتە هەندەران و لە وڵاتی ئینگلیز لە زانکۆی ناتێنگهام وەردەگیرێت و دوای بڕێنی قۆناغەکانی خوێندن، لە زانکۆی کەمبریجی ئەم وڵاتە، دەست بە کار دەبێت و ئەو دوایییانە بە هۆی هەوڵ و چالاکی زانستی، خەڵاتی فیڵدزی جیهانی بە هاوبەشی لەتەک۳ کەسایەتی پسپۆری تر، پێ دەبخشرێت... ئەوەی گرینگە، ئەوەیە کە کاتێک چاو دەخشێنینە سەر نەخشەی تایبەت بە کۆچی مێشکەکان، ڕێژەی کۆچی هاووڵاتییانی ئێرانی بۆ هەندەران، لە سەر ئاستی جیهان، نرخی بەرزە و لەسەرووی زۆرینەی ولاتەکانە!
چەند زانستێکی بە سوود لەسەر مانگ قورئانی پیرۆز پەیامێکی بەردەوامی خوای گەورەیە بۆ مرۆڤایەتی و مرۆڤەکان بە هەموو ڕەهەندەکانیەوە دەدوێنێت، ڕابردوو و ئێستا و داهاتوویان پێکەوە گرێ دەدات، لە گەڵ مرۆڤ وەک بەشێک لە جیهانێکی گەورەتر حیوار و گفتوگۆ دەکات... ئایەتەکانی قورئان پڕاوپڕن لە ئاماژەی زانستی و مەنتیقی. یەکێک لەو بەڵگانەی کە گەورەیی خوای گەورە ڕوونتر دەکاتەوە، ئەو مانگەیە کە شەوانە لەبەر چاومان هەڵدێت و ئاوا دەبێ.  مانگ بریتیە لەو تەنە ئاسمانییە کە نزیکترین دراوسێ و دۆستی دێرینی دانیشتووانی زەویە.
ئەمڕۆ لە هەواڵی جێبەجێکردنی حوکمی زیندانی دۆستی سەربڵیندی جەماعەت، کاک بەختیار عارفی، ئاگادار کرام. ئەویش بە تۆمەتی ئەندامەتی لە ڕێکخراوەیەکی مەدەنی سەرتاسەری، کە لە 16 پارێزگا و دەیان شاری وڵات خەریکی چالاکییە و بە هەزارن لایەنگر و ئەندامی هەیە. وشە سەرەکییە بنەڕەتییەکانی وێژە و ئەدەبیاتی جەماعەت لە بەستێنگەلی ڕێباز و هەڵسوکەوتی فکری، کۆمەڵایەتی و ڕامیاری، جەختی لەسەر ڕێدۆزگەلی مەدەنی و دووری لە توندوتیژی لە بیر و کردەوە و ڕەتکردنەوەی هاڵۆزی و لێکبڵاوی و سەقامگیرکردنی یەکترقبووڵکردن، کردووە.   
چەمکێک لە ژیانی مودەڕیسێکی دێرینی ڕۆژهەڵاتی کوردستان* ژیاننامەی کەڵەپیاوانی ناوداری کوردستان پڕیەتی لە چەندین بەسەرهات و سەربردەی بەچێژ و بە نەرخ، لە کاتێکدا  ئەگەر هەڵوەستەیەک لە سەر ڕابردووی ژیانیان بکەین و بچینە نێو بنج و بناوانی ژیانی پڕ لە نووریان، دەبینین هەڵسوکەوت و کاری ڕۆژانە و شێوازی مامەڵە و هاموشۆکردنیان هەمووی پڕە لە پەند و حیکمەت و ئامۆژگاری و ڕێنمایی گرانبەها... ئەگەر بە وردی سەیری لاپەڕەکانی میژووی زانایانی ئایینی کوردستان بکەین بۆمان دەردەکەوێت کە لە شار و شارۆچکە و گوندەکانی کوردستانی ئازیزدا چەندین کەڵەپیاوی گەورە و زانا لە ناو ئەو گەل و نیشتمانە میژوویەکی پڕ لە سەروەریان بۆ نەتەوەکەیان تۆمار کردووە.
-ئایا تەوژمى ئیسلامى بۆ کوردستان پێویستە؟ -ئیسلامخوازانى کوردستان چ بۆشاییەکى گرنگیان لە کوردستان پڕ کردووەتەوە؟ -ئەگەر ئەوان وجود و حزووریان نەبێ چى ڕوو دەدات و ڕووبەرووى چ جۆرە هەڕەشە و مەترسییەک دەبینەوە؟ -ئەمانە و چەند پرسیارێکى دیکە، بە شێوەیەکى کورت و سادە لەم نووسینەدا وەڵام دراونەتەوە.   هەر تەوژم و لایەن و ڕەوتێک کە سەر هەڵدەدات و لافیتەیەک بەرز دەکاتەوە و ناوێک لەخۆى دەنێ، پێویستە زەرورەتێکى بۆ وجود و بوونى هەبێت و خاڵى تایبەتمەند و جیاکەرەوەى لەوانیترى هەبێت، پێویستە تەنیا زیادکردنى ژمارە و ناوێک نەبێت بۆ گۆڕەپان و ژینگە سیاسى و کۆمەڵایەتییەکە، لە هەرێمى کوردستانیشدا چەندین هێز و تەوژم و لایەنى جیاواز بوونیان هەیە و لافیتەى تایبەت بە خۆیان ڕاگەیاندووە،
دیمانەیەکی ڕۆژنامەوانی لەگەڵ نووسەر و رۆژنامه‌نووس، مەولـوود بەهرامیان ئاماژه: مەولوود بەهرامیان، لەدایکبووی ساڵی ١٣٥٣ی هەتاوی له شاری شنۆیە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە شارەکانی شنۆ و مەهاباد تەواو کردووە و دوای وەرگیرانی لە زانکۆی تەربیەت موعەللیمی تەورێز(١٣٧٤)، کارناسی ئیلاهیات وەدەست دێنێ(١٣٧٧) و سەرەنجام لە ڕەزبەری ١٣٩٤دا، ماستەری فەلسەفەی ئەخلاق لە زانکۆی پەیام نووری تاران بە نووسینی نامه‌ی «حدود و قلمرو گفت‌وگو با مخالف از منظر قرآن» وه‌ردەگرێ و ئێستا ماوه‌ی زیاتر له ٢٠ ساڵه، مامۆستای قوتابخانەکانی شاری بۆکانە.
  ئــەوەی ســەربەرزە لـەم وێرانەدا تووشـی خەم و دەردە چیای ســەرکەش ببینە قەت سـەری بێ هەور و تـەم نابێ «هێمن» له جه‌نگدا خه‌ڵکی ئاسایی به‌شدار نین، که‌وایه نابێ بکرێنە ئامانجی جه‌نگ، ده‌سه‌ڵاته دژبەرەکان ده‌بێ له هه‌ر چه‌شنه زیان گەیاندنێک به خه‌ڵکی ئاسایی خۆ بپارێزن و شه‌ڕ و جه‌نگ له ناوچه‌ی ئاسایی شار و گوند دوور که‌نه‌وه. ( یاسای ١٨٧۴ی برۆکسێل و ١٩٠٧ی لاهه)
گرینگیی پەروەردەکردنی مرۆڤ لە دوای ڕەمەزان و بوارە گرینگەکانی تر کە دەبێ گۆرانی تێدا بکەین… گەر مرۆڤ سروشتی وابێت بە چەند قۆناغێکی جیا تێپەرێ لە ڕووی گەشەکردنی جەستەیی و دەروونی، ئەوە ئەم گەشەکردنە پێویستی بە پەروەردە و پێگەیاندنی بەردەوام هەیە تا بتوانێت هەم ژیانی دونیای ئاوەدان و گەشە پێبدات هەمیش ئەرکی بەندایەتی خۆی جێبەجێ بکات، بۆیە پەروەردە و پێگەیاندن کە بریتیە: لە چاکسازی و گۆرانکاری بەردەوام لە بیر و هزری کەسەکە و دەرکەوتنی گەشەکردنی ئەم پەروەردەیە لە ئاکار و ڕەفتاری و پێشکەوتن و داهێنانی بەردەوام و سەرنجراکێش لەژیاندا، ئەوا ئەم پەروەردەیە پێویستی بە { هاوسەنگی} هەیە،
ئەگەر لە پەنجەرەی دروون ¬ئایینییەوە بڕوانینە باسەکه یان ئایین وەکوو مەعنەوەییەت تەماشا بکەین، بۆچوونەکان جیاواز دەبن. زۆر کەس ئەدەبیاتێک به هی دین دەزانن کە بەدیهێنەرەکەی دیندار بووبێ. بۆچوونێکی تر ئەدەبیاتێک کە هێمای دین و دینداری تێدا بێت به ئەدەبیاتی دینی دەزانێت، وەکوو -داستانێک کە لەودا- کەسێک نوێژی تێدا بکات یان بچێتە مزگەوت و مەزارگەیەک. زۆربەی داستانەکانی دوای ئینقلاب لە ئێران لەم جۆرەن. یانی پیاوی ماڵەکە، باوکەکە ڕواڵەتی پیاوێکی دینداری هەیە، تەسبێحی پێیە بەڵام لە فکر و هزری دینی و لە هەست و ئەزموونی دینی خەبەرێک نییە. جاری واشه نیشانەگەلێک لە دین دەبیندرێ یان ئاماژە بە ڕووداوی ئایینییە بەڵام هەر ڕووکەش و ڕواڵەتە.
لە هەردوو سەحیحی موسلم و بوخاریدا که له ئەبوهریرەوە گێڕدراونەوە، هاتووە كە پێغەمبەری خودا (د.خ) فەرموویەتی: " هەركەسێك ڕۆژووی مانگی ڕەمەزان بگرێت و ئیمانی پێی هەبێت و چاوەڕێی پاداشتی بكات، ئەوا خودای گەورە لە تاوانی ڕابردووی خۆش دەبێت
لەلایەن كۆمەڵێك لە موسوڵمانان لە هەندەرانەوە پرسیارێكم بۆ هاتووە دەربارەی جائیزبوونی خەرجكردنی پارەی زەكات بۆ كڕینی شوێنی دروستكردن و نۆژەنكردنەوەی سەنتەرە بانگخوازییەكان و مزگەوت، چونكە ئەمە لە بەرژەوەندی گشتی موسوڵماناندایە لەو وڵاتانە. وڵام: الحمد لله ربّ العالمين والصلاة والسلام على المبعوث رحمة للعالمين سيدنا محمد وعلى آله وصحبه، وبعد بێگومان خوای گەورە ئەو لایەنانەی دیاری كردووە كە زەكاتیان پێ‌ دەدرێت، كە ئەوانیش پێنج چین و توێژن، وەك دەفەرموێت [إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَا‌ء ۆالْمَسَاكِینِ ۆالْعَامِلِینَ عَڵیْهَا ۆالْمُۆَلَّفَەِ قُلُوبُهُمْ ۆفِی الرِّقَابِ ۆالْغَاڕمِینَ ۆفِی سَبِیلِ اللَّهِ ۆابْنِ السَّبِیلِ فَڕیضەً مِّنَ اللَّهِ ۆاللَّهُ عَلِیمٌ حَكِیمٌ] (التوبە – 60 ). ئەوەی كە پەیوەندی بەم پرسیارەوە هەیە بریتییە لە (وفی سبیل لله)، که سەبارەت بەم چەمکەوە سێ جۆرە بۆچوون هەیە؛
سه‌بر و خۆڕاگری بابه‌تێكی زۆر گرینگ و كاریگه‌ر له ژیانی دونیا و دواڕۆژه‌ كه قوڕئان و سوننه‌ت بایه‌خی زۆری پێداوه‌. خۆڕاگری له دونیادا له پێداویستییه گرینگه‌كانی گه‌یشتن به ئامانج و سه‌ركه‌وتن و پێشكه‌وتن هه‌ژمار ده‌كرێ، سه‌بر بنچینە و حه‌قیقه‌تی چاكه‌ و ئاكار جوانییه‌ و گه‌شه‌ به توانا و لێهاتووییه‌كانی مرۆڤ ده‌دات و ناهێڵیت مرۆڤی خۆڕاگر له‌هه‌مبه‌ر كێشه‌ و نه‌هامه‌تییه‌كانی ژیان بێ‌ هێز بێت و به‌ چۆك دابێت. به‌ڵكوو به‌ سه‌بر و پشوودرێژی بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌كانی تێده‌كۆشیت و ئه‌گه‌ر ده‌رگایه‌كی له‌سه‌ر داخرا، به‌ره‌و ده‌رگایه‌كی‌تر ده‌چێت و هیچكات له‌ تێكۆشان ده‌ست هه‌ڵناگریت و بێ ‌هیوا نابێت  و له‌به‌رامبه‌ر موسیبه‌ت و ناكۆكی ژیان ئارامگر ده‌بێت.
Syndicate content