پیامبر -صلی‌الله‌علیه‌وسلم- و علاقه به کار

دلیر عباسی و لقمان حسن‌پور
از مطالعه‌ی سیره‌ی پیامبر -صلی‌الله‌علیه‌وسلم- روشن می‌گردد که ایشان علاقه داشته‌اند کارهای شخصی خود را به دست خویش انجام دهند‌‌‌‌، از جمله وی خود شتران را علف می‌داد‌‌‌‌، آن‌‌ها را می‌بست‌‌‌‌، خانه را جارو می‌زد‌‌‌‌، گوسفندان را می‌دوشید‌‌‌‌، کفش‌‌ها و لباس‌هایش را وصله می‌زد. خادمش را در آرد کردن گندم یاری می‌داد‌‌‌‌، چیزی را که از بازار می‌خرید خود به خانه حمل می‌کرد و بر دستان پینه بسته‌ی سعد انصاریِ چاه‌کَن‌‌‌‌، در راه برگشت از جنگ تبوک بوسه زد و فرمود: اين دستي است كه آتش جهنم آن را لمس نخواهد كرد.
پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم-پیروانش را به کار کردن تشویق می‌نمود. عایشه-رضی‌الله‌عنه- از وی نقل می‌کند که می‌فرمود: «أطیبُ ما أکلَ الرجلُ‌‌، ما کسبَ بِیَدهِ» یعنی: پاک‌ترین چیزی که آدمی می‌خورد‌‌‌‌، حاصل دسترنجش است.
از سیره و احادیث پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- چنین فهمیده می‌شود که کسب و کار از دیدگاه وی عار نبوده‌‌‌‌، بلکه آن چه عار و ننگ محسوب می‌شود‌‌‌‌، تنبلی و بیکاری است. پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- نمی‌خواهد که پیروانش تنبل و بیکار باشند؛ بلکه آنان را چنین تربیت کرده است که به کار به عنوان تکلیف و تمرین صبر و استقامت و مهارت و تقویت جسم و به کارگیری فکر و اندیشه بنگرند.
بیکاری مرگی پنهان و تدریجی است که به تدریج تمام نیروهای آدمی را از بین می‌برد و منجر به مفاسد و شرور فراوان می‌گردد. تنبلی عقل از تنبلی جسم به مراتب بدتر است. همانگونه که آب در برکه‌ی راکد می‌گندد افکار زشت و تباه کننده نیز در شخص تنبل رشد کرده‌‌، روحش را پلید ساخته و افکارش را مضطرب و جسمش را ضعیف می‌نمایند.
فلسفه ارسال رُسُل اصلاح جامعه و دور کردن آن‌‌ها از فساد فکری‌‌‌‌، فرهنگی‌‌‌‌، اجتماعی و اقتصادی بوده است. تنبلی و بیکاری بزرگترین عامل فساد است‌‌‌‌، به قول ابو العتاهیه‌ی شاعر:
إنَّ الشَّبابَ والفراغ َوالجده / مفسدةٌ للمرءِ أيُّ مَفسدة
یعنی: جوانی و بیکاری و توانگری باعث انحراف و مایه‌ی تباهی است. لذا پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- نیز پیروانش را به کار و تلاش خستگی‌ناپذیر در راه کسب روزی حلال و تشکیل جامعه‌ای سالم و جلب رضایت خداوند سفارش فرموده است. بر ماست که در اجرای فرامین ایشان کار و تلاش را پیشه‌ی خود سازیم و از تنبلی و بیکاری خودداری کنیم‌‌‌‌، باشد تا خیر دنیا و آخرت را بهره‌ی خویش سازیم.