رحمت فراگیر و مهربانی همه جانبه

دلیر عباسی و لقمان حسن‌پور
خداوند بشر را فطرتاً موجودی اجتماعی خلق فرموده است. افراد جامعه وقتی می‌توانند در آسایش و آرامش به سربرند که به‌جای اینکه مزاحم هم گردند مراحم هم باشند. اگر افراد جامعه از دست و زبان همدیگر در امان باشند و هنگام مصائب و مشکلات به کمک و یاری یکدیگر امیدوار باشند آن چنان روحیه‌ای می گیرند که به کمک هم می‌توانند بر سخت‌ترین مشکلات زندگیشان فایق آیند. خداوند در طول تاریخ کسانی را از میان مردم بر می‌گزیند و آنان را با دستورات لازم به پیامبری مبعوث می‌کند تا زندگی و اخلاقشان سرمشق و الگویی برای دیگران باشد. اگر چه همه‌ی پیامبران در همه‌ی فضایل اخلاقی از جمله رحمت و مهربانی الگو و نمونه بوده‌اند امّا خداوند کریم در قرآن مجیدش محمّد-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- را «رحمة للعالمین» نامیده است: «و ما ارسلناک الّا رحمة للعالمین»(انبیاء/107).
الحق که پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- نیز در الگوی رحمت بودن برای همه جهانیان (مسلمانان، مشرکان، کودکان، بندگان، حیوانات و...) سنگ تمام گذاشته است و با رفتار مهربانه‌اش تمام جهانیان را انگشت به دهان کرده است.
اینک به نمونه هایی از رحمت بودن ایشان-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- اشاره می‌کنیم:
1- رحمتش به پدران و مادران: اوج مهربانی و رحمت پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- برای پدران و مادران در اینجا معلوم می‌شود که اجازه جهاد در راه خدا نمی‌داد مگر بعد از اجازه پدر و مادر نیازمند و با کسی که به علت آماده شدنش برای هجرت، پدر و مادرش به گریه افتادند، بیعت نکرد و به او امر کرد که پیششان برگردد و آنان را به خنده آورد.
2- رحمتش نسبت به دشمنان: در حالی که رسول الله-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- با دشمنانش جنگ می‌کرد، یارانش به او عرض کردند که چرا آنها را لعنت نمی‌کنی؟ فرمود: «انّما بُعِثتُ رحمة و لم اُبعث لعّاناً» من به عنوان پیامبر رحمت مبعوث شده‌ام نه به عنوان لعنت کننده. همیشه برای کافر و مسلمان دعای خیر می‌نمود نه دعای شر.(الاحیاء 2/321).
3- رحمتش به کودکان: وقتی اقرع بن حابس پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- را در حال بوسیدن حسن دید گفت: من ده فرزند دارم و تا حال هیچ کدام از آنها را نبوسیده ام. پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- فرمود: آیا خداوند مهربانی را از قلب تو بیرون کشیده است؟ «من لا یَرحم لا یُرحَم» هرکس رحم نکند مورد رحم قرار نمی‌گیرد. (فتح الباری 3/302 ، صحیح مسلم 15/76)
4- رحمتش به بردگان: پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- به اصحاب فرموده بود که: «بردگان شما برادران شما هستند. خداوند آن ها را زیر دست شما کرده است. پس هر کس برادرش زیر دستش بود باید از آن چه خود می‌خورد به او بدهد و با آن چه خود می‌پوشد او را بپوشاند. به کار سخت وادارش نکند و در کارهای سخت یاریشان کنید.(احیاء / 2/195)
5- رحمتش به حیوانات: پیامبر-صلی‌الله‌علیه‌وسلم- نسبت به رحمت و مهربانی با حیوانات بسیار توصیه می‌نمود از جمله می‌فرمود: حیوانات را از بچّه‌هایشان جدا نکنید. حیوانات را اخته نکنید، خداوند شخصی را به خاطر این که با کفش‌هایش به یک سگ آب داد، بخشید، و زن دیگری را به خاطر بدرفتاری با گربه‌ای به جهنم بُرد.(تیسیر الوصول/2/52)